Dovşankələmikimilər

Vikipediya, açıq ensiklopediya
(Crassulaceae səhifəsindən istiqamətləndirilmişdir)
Jump to navigation Jump to search
?Dovşankələmikimilər
Crassula ovata 700.jpg
Elmi təsnifat
Aləmi:Bitkilər
Şöbə:Örtülütoxumlular
Sinif:İkiləpəlilər
Yarımsinif:Rozidlər
Sıra:Daşdələnçiçəklilər
Fəsilə: Dovşankələmikimilər
Elmi adı
Crassulaceae
Wikispecies-logo.svg
Vikinövlərdə
sistematika
Commons-logo.svg
Şəkil
axtarışı
ÜTMX  24097
MBMM  3781

Dovşankələmikimilər (lat. Crassulaceae) — ikiləpəlilər sinfinin daşdələnçiçəklilər sırasına aid bitki fəsiləsi.

Təbii yayılması[redaktə | əsas redaktə]

Cənubi Afrika, Meksika və Aralıq dənizi ölkələrinin quru, daşlıq yerlərində yayılan 35 cinsi və 1400 növü məlumdur.

Botaniki təsviri[redaktə | əsas redaktə]

Dovşankələmikimilərin çiçəkləri müntəzəmdir. İkicinsli, az-az hallarda bircinsli, ikievli bitkilərdir. Sadə, qarşılıqlı düzülmüş yarpaqları ətli, gövdəsi şirəli olur. Çiçəkləri ikiqat yanlıqlı, çox vaxt ikicinsiyyətli, beşüzvlüdür, ayrı-ayrı hallarda 3-4-6 üzvü olur. Kasacıqları sərbəstdir ya da nadir hallarda aşağıdan bitişikdir. Ləçəkləri sərbəstdir və ya az-çox bitişikdir. Erkəkcikləri 10, bəzən 6-8-12 və ya 20-dir. Yuxarı yumurtalıqdır, az-az hallarda yumurtalığı yarım aşağıdır. Meyvəsi 5-10 meyvə yarpaqcığının birləşməsindən əmələ gəlmişdir. Meyvəsi çoxtoxumlu yarpaqmeyvədir. Ot və ya kol şəklindədir. Yarpaqları adətən ətli (sukkulent) və bəsitdir. Entonomofil və kserofit bitkilərdir.

Cins və növləri[redaktə | əsas redaktə]

Aeonium

Cotyledon

Crassula

Dudleya

Echeveria

Graptopetalum

Hylotelephium

Kalanchoe

Monanthes

Rhodiola

Sedella

Sedum

Sempervivum

Tylecodon

Umbilicus

Ekologiyası[redaktə | əsas redaktə]

Azərbaycanda yayılması[redaktə | əsas redaktə]

Azərbaycanda bu fəsilənin 4 cinsi və 30 növü yayılmışdır. Əksəriyyəti sukkulentdir, yəni dağ yamaclarında, quru qayalıq, daşlıq, susuz yerlərdə və meşə kənarlarında bitir. Bəzi növləri bəzək bitkisi kimi becərilir. Əsasən vegetativ çoxalır.

İstifadəsi[redaktə | əsas redaktə]

Qayaotu (lat. sempervivum) cinsinin kürəvi qayaotu (lat. sempervivum globiferum) növünün cavan yarpaqlarını şorabaya tökürlər. Bəzək bitkisidir. Qayaqoruğu (lat. sedum) cinsinin ağ qayaqoruğu (lat. sedum album) növünün yarpaq və zoğlarının ucları salat üçün işlədilir.

Ədəbiyyat[redaktə | əsas redaktə]