Dəndənəkan döyüşü

Vikipediya, azad ensiklopediya
Jump to navigation Jump to search
Dəndənəkan döyüşü
Əsas münaqişə: Səlcuqlu – Qəznəvi müharibəsi
Gaznaly-seljuk Dandanaqan.jpg Dəndənəkanda Səlcuqlu – Qəznəvi toqquşmasını təsvir edən miniatür
Tarix 23 may, 1040
Yeri Dəndənəkan
Nəticəsi Səlcuqluların qələbəsi[1]
Münaqişə tərəfləri

Qəznəvilər dövləti

Səlcuqlular

Komandan(lar)

Sultan Məsud Qəznəvi

Toğrul bəy
Çağrı bəy

Tərəflərin qüvvəsi

50.000 döyüşçü
60 döyüş fili[2]

20.000 döyüşçü, başqa mənbəyə görə 16 000 [3]

İtkilər

naməlum, lakin ağır itki olması güman edilir

naməlum

Commons-logo.svg Vikianbarda əlaqəli mediafayllar

Dəndənəkan döyüşü1040-cı il mayın 23-də Mərv yaxınlığında Dəndənəkan adlı yerdə Səlcuqlarla Qəznəvilər arasında baş verən savaş.

Tarixi[redaktə | əsas redaktə]

I Məsud 50 minlik qoşun, 300 döyüş fili ilə səlcuqlara qarşı çıxdı. Döyüş zamanı səlcuqlar geri çəkildilər. Əhali ağır vergilərə görə Qəznəvi döyüşçülərinə kömək etmədi. 1040-cı il mayın 23-də Mərv yaxınlığında Dəndənəkan adlı yerdə Səlcuqlarla Qəznəvilər arasında qanlı döyüş baş verdi. Səlcuq ordusu milli döyüş üsulundan istifadə edərək, qollara ayrıldı. Bir qol vuruşandan sonra geri çəkilir, onu başqası əvəz edirdi. Qəznəvi ordusunda vuruşan 300 oğuz türkü səlcuqların tərəfinə keçdi. Oğuzlar qalib gəldilər..[4] Oğuz qəbilələrinin döyüşdən bir gün sonra çağrılmış qurultayında Toğrul bəy (1040-1063) sultan elan edildi. .[5]

Qəznəvi dövlətinin məğlub olmasının səbəbi daxili ziddiyyətlər, əhalinin narazılığı, türk qulamlarının səlcuqlara rəğbəti idi.

Səlcuqlar Mərv şəhərində keçirilən qurultayda qərb və şərq istiqamətlərində yeni torpaqlar tutmağı qərara aldılar. İran, Bizans, Cənubi Qafqaz, o cümlədən Azərbaycana yol açıldı. 1043-cü ildə paytaxt Nişapurdan Reyə köçürüldü. Səlcuqlar 1040-1054-cü illərdə hərbi yürüşləri nəticəsində Sistan, Bəlx, Xarəzm, Həmədan və Qərbi İranı ələ keçirdilər. Onlar 120 illik Buveyhilər dövlətinin varlığına son qoydular.

İstinadlar[redaktə | əsas redaktə]

  1. Grousset, Rene, The Empire of the Steppes: A History of Central Asia , (Rutgers University, 2002), 147.
  2. Christian, David, A history of Russia, Central Asia, and Mongolia , (Wiley-Blackwell, 1998), 373.
  3. Мусульманский мир 950-1150. Издательство "Наука" Главная редакция восточной литературы. Москва 1981.Birinci bölmə K.E. Bosfort Barbarların hücumları: Türklərin müsəlman aləmində zühuru səh. 28
  4. Köymen, s.321-339
  5. Merçil, s.75-76

Mənbə[redaktə | əsas redaktə]

  • Qerdîzî (1347/1928). Zeynü'l-ahbâr, nşr. Abdülhayy Habîbî, Tahran.
  • Köymen, Mehmet Altay (1993). Büyük Selçuklu İmparatorluğu Tarihi. Cilt 1. Kuruluş Devri, Türk Tarih Kurumu Yayınları, Ankara. ISBN 975-16-0117-7.
  • Merçil, Erdoğan (1989). Gazneliler Devleti Tarihi, TTK Basımevi, Ankara. ISBN 975-16-0189-4.

Həmçinin bax[redaktə | əsas redaktə]