Dəvədəlləyilər

Vikipediya, açıq ensiklopediya
Keçid et: naviqasiya, axtar
?Dəvədəlləyilər

Adi dəvədəlləyi (Mantis religiosa (Linnaeus, 1758))
Elmi təsnifat
Aləmi: Heyvanlar
Yarımaləm: Eumetazoylar
Bölmə: İkitərəflisimmetriyalılar
Yarımbölmə: İlkağızlılar
Ranqsız: Ecdysozoa
Tip: Buğumayaqlılar
Sinif: Həşəratlar
Yarımsinif: Qanadlılar
İnfrasinif: Yeniqanadlılar
Dəstəüstü: Polineopteralar
Dəstə: Dəvədəlləyilər
Elmi adı
Mantodea Burmeister, 1838
Wikispecies-logo.svg
Vikinövlərdə
sistematika
Commons-logo.svg
Şəkil
axtarışı
ÜTMX   666589
MBMM   7504
HE   416


Dəvədəlləyilər (lat. Mantodea) polineopteralar (lat. Polyneoptera) dəstəüstünə aid heyvan dəstəsi.

Ümumi məlumat[redaktə | əsas redaktə]

Dəvədəlləyilər əsasən iriölçülü həşəratlardır. Bədəni uzunsov və özünəməxsus quruluşa malikdir. Baş hissə sərbəstdir, çox hərəkətlidir, demək olar ki, üçbucaq şəkilli qabarıq iri gözləri 3 gözcüyü vardır. Bığcıqları çox buğumludur, adətən sapşəkilli, bəzi növlərdə isə lələkşəkilli və daraqşəkillidir. Ağız orqanları gəmirici tipdədir. Ön döş daha güclü inkişaf etmişdir və onlar üçün xarakterik olan tutucu ətraflara malikdir. Budla baldır qatlanaraq, möhkəm tutucu orqan əmələ gətirir. Orta və arxa ayaqlar yüyürücüdür. Pəncəsi nazik olub beş buğumludur. Əksəriyyətində hər iki cüt qanad yaxşı inkişaf etmişdir. Bununla belə, ön qanadlar ensiz və daha möhkəm olub, qanadüstlüyü vəzifəsini görür. Arxa qanadlar nisbətən enlidir. Qanadları qısalmış və qanadsız formaları da vardır. Qarın hissəsi uzunsovdur, serqiyə malikdir, erkəklərdə isə qrifel vardır. Yırtıcı həyat tərzi keçirirlər, öz ovlarını diş-diş olan budla baldırın qatlanması nəticəsində tuturlar. İstisevəndirlər, gündüzlər fəaliyyətdə olurlar. Əsasən müxtəlif həşəratlarla qidalanırlar. Elə iri tropik növləri vardır ki, onlar hətta kiçik quşlara, qurbağa və kərtənkələyə də hücum edir. Dəvədəlləyilərin bədən örtüyünü təşkil edən rəng, adətən mühafizə xarakteri daşıyır. Onlarda əsasən yaşıl, sarı və qonur rəng üstünlük təşkil edir[1].

Təsnifatı[redaktə | əsas redaktə]

  • Acanthopidae Burmeister, 1838
  • Amorphoscelidae Stål, 1877
  • Baissomantidae Gratshev and Zherikhin 1993
  • Chaeteessidae Handlirsch, 1920
  • Cretomantidae Gratshev and Zherikhin 1993
  • Empusidae Burmeister, 1838
  • Eremiaphilidae Wood-Mason, 1889
  • Hymenopodidae Giglio-Tos, 1927
  • Iridopterygidae Giglio-Tos, 1919
  • Liturgusidae Giglio-Tos, 1919
  • Mantidae Burmeister, 1838
  • Mantoididae Giglio-Tos, 1927
  • Metallyticidae Chopard, 1949
  • Santanmantidae Grimaldi, 2003
  • Sibyllidae Giglio-Tos, 1919
  • Tarachodidae Handlirsch, 1930
  • Thespidae Giglio-Tos, 1919
  • Toxoderidae Giglio-Tos, 1919

İstinad[redaktə | əsas redaktə]

  1. Ağayev B.İ., Zeynalova Z.A. Onurğasızlar zoologiyası. Bakı: Təhsil, 2008, (568 s.) səh.449.

Mənbə[redaktə | əsas redaktə]