Devanaqari

Vikipediya, azad ensiklopediya
Jump to navigation Jump to search
Devanaqari
Yazı tipi [[yazı|]]
Dillər Hind-ari dilləri
Unikod U+0900—U+097F
ISO 15924 Deva
Letter अ Devanagari.svg
Commons-logo.svg Vikianbarda əlaqəli mediafayllar

Devanaqari (sanskr. देवनागरी devanāgarī IAST, hind [ˌdeːvˈnɑːɡriː] — hərfi mənası «ilahi yazı») — Nagari hind yazısının formalarından biri, Brahminin qədim hind yazısından qaynaqlanmışdır. VIII və XII əsrlər arasında formalaşmışdır. Sanskrit, hindi, marati, Sindhi, Bihari, Bhili, Marvari, Konkan, Bhojpuri, Nepal, Nevar dilində, bəzən də Kəşmiri və qaraçı (Romani) dillərində istifadə olunur. Devanaqari yazısının xarakterik bir xüsusiyyəti aşağıya “asılmış” hərflərin əlavə olunduğu yuxarı (əsas) üfüqi xəttdir. Soldan sağa yazılır.

Hərfləri[redaktə | əsas redaktə]

Samitlər[redaktə | əsas redaktə]

ka /kə/ kha /kʰə/ ga /gə/ gha /gʱə/ ṅa /ŋə/
ca /cə/ cha /cʰə/ ja /ɟə/ jha /ɟʱə/ ña /ɲə/
ṭa /ʈə/ ṭha /ʈʰə/ ḍa /ɖə/ ḍha /ɖʱə/ ṇa /ɳə/
ta /t̪ə/ tha /t̪ʰə/ da /d̪ə/ dha /d̪ʱə/ na /nə/
pa /pə/ pha /pʰə/ ba /bə/ bha /bʱə/ ma /mə/
ya /jə/ ra /ɾə/ la /lə/ va /ʋə/
śa /ʃə/ ṣa /ʂə/ sa /sə/ ha /ɦə/

Hind dili üçün əlavə samitlər[redaktə | əsas redaktə]

क़ ख़ ग़ ज़ य़ ड़ ढ़ फ़
qa /qə/ k͟ha /xə/ ġa /ɣə/ za /zə/ zha /ʒə/ ṛa /ɽə/ ṛha /ɽʱə/ fa /fə/

Saitlər[redaktə | əsas redaktə]

a /ə/ və yaxud /ä/ ka
ā /ä:/ का
ि i /i/ कि ki
ī /i:/ की
u /u/ कु ku
ū /u:/ कू
ṛ /ṛ/ कृ kṛ
ṝ /ṛ:/ कॄ kṝ
ḷ /ḷ/ कॢ kḷ
ḹ /ḷ:/ कॣ kḹ
e /e:/ के ke
ai /əi/ və yaxud /ai/ कै kai
o /o/ कॊ ko
ō /o:/ को
au /əu/ или /au/ कौ kau