Dişli pirakanta

Dişli pirakanta
Elmi təsnifat
Domen: Eukariotlar Klad: Diaphoretickes Ranqsız: Arxeplastidlər Aləm: Bitkilər Klad: Streptofitlər Klad: Ali bitkilər Klad: Çoxsporlu bitkilər Klad: Borulu bitkilər Klad: Toxumlu bitkilər Klad: Çiçəkli bitkilər Klad: Evdikotlar Klad: Bazal evdikotlar Klad: Superrozidlər Klad: Rozidlər Klad: Fabidlər Dəstə: Gülçiçəklilər Fəsilə: Gülçiçəyikimilər Yarımfəsilə: Gavalıkimilər Triba: Almakimilər Yarımtriba: Almakimilər Cins: Pirakanta Növ: Dişli pirakanta
Beynəlxalq elmi adı
Pyracantha crenulata M.Roem., 1847
Şəkil axtarışı ITIS   565446 NCBI   1044925 EOL   635935

Dişli pirakanta (lat. Pyracantha crenulata) — bitkilər aləminin gülçiçəklilər dəstəsinin gülçiçəyikimilər fəsiləsinin pirakanta cinsinə aid bitki növü.

Arealı

Vətəni Şərqi Asiya və Hindistandır.

Botaniki xarakteristikası

Hündürlüyü 4–6 m olan, tikanlı, dağınıq budaqlı, həmişəyaşıl və ya yarım həmişəyaşıl koldur. Yarpaqları növbəli, neştərvaridir, uzunluğu 2–5 sm, kənarları dişli, çılpaq, üstü parlaq yaşıl rəngli, qısa saplaqlıdır. May-iyun aylarında çiçəkləyir. Çiçəkləri ağ rənglidir, mürəkkəb qalxanvari çiçək qrupunda yerləşir. Meyvələri xırda, alma şəkilli, qırmızı və ya narıncı rənglidir, oktyabr-noyabr aylarında yetişir. Toxumla çoxaldılır. Bitkini budadıqda müxtəlif forma vermək olur.

Ekologiyası

Quraqlığa, istiyə, soyğa davamlı bitkidir. Torpağa tələbkar deyildir.

Azərbaycanda yayılması

Böyük Qafqazda təbii halda rast gəlinir.

İstifadəsi

Tək, qrup halında, canlı çəpərlərin salınmasında çox effektlidir. Xüsusilə payızda narıncı-qırmızı meyvələrlə örtüldükdə çox dekorativ olur.

Sinonimləri

Homotipik sinonimləri

• Cotoneaster crenulatus (D.Don) K.Koch
• Crataegus crenulata (D.Don) Roxb.
• Crataegus pyracantha var. crenulata (D.Don) Loudon
• Mespilus crenulata D.Don

Heterotipik sinonimləri

• Cotoneaster fortunei Wenz.
• Cotoneaster pyracantha E.Pritz.
• Crataegus pyracantha Hemsl.
• Crataegus pyracantha Brandis
• Mespilus loureiroi Kostel.
• Mespilus pyracantha Lour.
• Osteomeles pyracantha Decne.
• Photinia crenatoserrata Hance
• Photinia fortuneana Maxim.
• Pyracantha atalantioides (Hance) Stapf
• Pyracantha chinensis M.Roem.
• Pyracantha crenatoserrata (Hance) Rehder
• Pyracantha crenulata C.K.Schneid.
• Pyracantha crenulata var. emarginata J.E.Vidal
• Pyracantha crenulata f. flava C.H.Curtis
• Pyracantha crenulata flava (Anon.) Meun.
• Pyracantha crenulata var. kansuensis Rehder
• Pyracantha crenulata var. rogersiana A.B.Jacks.
• Pyracantha crenulata var. yunnanensis M.Vilm. ex Mottet
• Pyracantha discolor Rehder
• Pyracantha fortuneana (Maxim.) H.L.Li
• Pyracantha gibbsii A.B.Jacks.
• Pyracantha gibbsii var. yunnanensis (M.Vilm. ex Mottet) Osborn
• Pyracantha loureiroi (Kostel.) Merr.
• Pyracantha rogersiana (A.B.Jacks.) Bean
• Pyracantha rogersiana f. aurantiaca Anon.
• Pyracantha rogersiana f. flava Anon.
• Pyracantha yunnanensis (M.Vilm. ex Mottet) Chitt.
• Sportella atalantioides Hance