Diri

Vikipediya, açıq ensiklopediya
Jump to navigation Jump to search
DİRİ

39°02′07″ şm. e. 46°45′08″ ş. u.


Ölkə Azərbaycan Azərbaycan
Xəritəni göstər/gizlə
Diri xəritədə
Diri
Diri

DiriAzərbaycanın Qarabağ inzibati ərazi vahidində kənd.

Tarixi[redaktə | əsas redaktə]

Diri kəndi hazırkı Cəbrayıl bölgəsinin Xudayarlı kəndinin ərazisində bina tuturdu. Madərşahlıq dövrünə aid Mazan nənə türbəsi bu kənddə yerləşirdi.

Kəndin XIII-XIV əsrlərdə mövcud olduğu qaynaqlarda bildirilir. Bir qaynaqda yazılıb ki, Diri kəndi Şıxlar kəndində qərar tutan, Şеyx Cabir Ənsari övladından оlan Şеyx Kəmaləddin оğlu Şеyx Siracəddin vəqfinə bağlıdır [1].

"Qurbani" dastanının Zəncan versiyasına görə kəndin yiyəsi Hüseynalı xan idi. O, həm də Dirili Qurbaninin əmisi olub. Xudayarlı kəndinin ərazisində "Hüseynalı zəmisi" adlı tarla yeri vardı. Dastanın Diri versiyasına görə kəndin sahibi Fərəməz bəy olub.

Qurbani əslən Diridən olduğunu bir neçə qoşqusunda bildirib. Qoşmalarının birində sevgilisi Pəriyə müraciətlə deyir:

Pəri, sənə qurban, Dirili Qurban!
Yоlunda fədadı bu baş ilə can,
Bir əlimdə fanus, yanımda Xuban
Öldüm bu bağçanı gəzə-gəzə mən.

XVII əsrdə Diri kəndinin əhalisi Qaradağ vilayətinə köçmüş, Dirili qışlağında məskunlaşmışdı.

XVIII əsrdə Diri kəndinin ərazisi xali, boş idi.

1727-ci ilə bağlı bir Оsmanlı qaynağında Arazbar qəzasında mövcud оlan Diri kəndinin adı çəkilir. Qaynaqdakı bilgini оlduğu kimi yazımıza köçürürük. Arasbar qəzasına tabе оlan Diri kəndi. Kənddə hеç kim yaşamır. Dənli bitkilərdən еdilən gəlir: 24.000 ağça.[2]

Qarabağ xanlığı dövründə kəndin ərazisi əvvəlcə İbrahimxəlil xan Cavanşirin böyük oğlu, vəliəhdi Məhəmmədhəsən ağanın, xanzadənin vəfatından sonra böyük oğlu, general-mayor Cəfərqulu xanın mülkü idi.

Rus üsul-idarəsi dönəmində, XIX əsrdə, daha dəqiqi 1835-ci ildə Diri kəndinin ərazisinə Çələbiyanlı elinin Xudayarlı obası yerləşmişdi.

Coğrafiyası[redaktə | əsas redaktə]

Diri kəndi Diridağın yamacında yerləşirdi.

Tanınmışları[redaktə | əsas redaktə]

Mənbə[redaktə | əsas redaktə]

  • Ənvər Çingizoğlu, Yük üstü çadırlı, yük altı qatırlı oba - Xudayarlı, Bakı, "Soy" dərgisinin buraxılışı, 2004, 128 səh.

İstinadlar[redaktə | əsas redaktə]

  1. Оsmanlı Tarixi Araşdırma və Uyqulama Mərkəzi dərgisi. H. Məmmədоv. Оsmanlı dönəmində Gəncə-Qarabağ əyalətində vəqflər. Ankara. 1993. səh. 639
  2. Gəncə-Qarabağ əyalətinin müfəssəl dəftəri. «Şuşa» nəşriyyatı. Bakı. 2000. səh.479.

Həmçinin bax[redaktə | əsas redaktə]