Ejen Delakrua

Vikipediya, açıq ensiklopediya
Keçid et: naviqasiya, axtar
Ferdinan Viktor Ejen Delekrua
(fr. Ferdinand Victor Eugène Delacroix
Avtoportret, 1837
Avtoportret, 1837
Doğum tarixi: 28 aprel 1798(1798-04-28)
Doğum yeri: Paris
Vəfatı: 13 avqust 1863(1863-08-13)
Janrlar: natürmod, tarixi
Stil: romantizm
Tanınmış işləri: "Azadlığa aparan xalq"
Təsirlənib: impressianizm
Commons-logo.svg VikiAnbardakı işləri

Ferdinan Viktor Ejen Delekrua (fr. Ferdinand Victor Eugène Delacroix; 17981863) — fransız rəssamı, təsviri sənətdə romantizm cərəyanının yaradıcılarından biri.

Həyatı[redaktə]

Ejen Delakrua Paris ətrafında 26 aprel 1798-ci ildə anadan olmuşdur.

Rəsmi olaraq Şarl Delakrua onun atası sayılsa da gəzən şaiyələrə görə o, 1814-1815-ci illərdə Byana konqresində Fransa nümayəndə heyətinin başçısı olmuş xarici işlər naziri Şarl Taleyranın nikahdan kənar oğludur.

Ejen Delakruanın uşaqlıq dostu Aleksandr Düma onu belə xatırlayır:"üç yaşında Ejen asılmış, yanmış, batmış və zəhərlənmişdir". Əlavə etmək lazımdır ki, təsadüfən at yedirtmək üçün istifadə olunan arpa kisəni boynuna dolayaraq az qla özünü "boğmuşdur"; çarpayısı üzərindəki milçəkdən qorunmaq üçün istifad olunan tor alovlanaraq "yanmış"; Bordoda çimərkən "boğulmuş", rəng içərək "zəhərlənmişdir".

Böyük Lödoviq litseyində oxuyarkən Ejen rəssamləğa böyük maraq göstərmiş, klassik ədəbiyyat mövzusunda bilik və çəkmiş olduğu rəsmlərə görə mükafatlandırılmışdır. Ona bu istedadın anası Viktoriyadan keçmiş olması güman edilir. Rəssamlığa həvəsi onda dayısı oyatmışdır. O, hər dəfə dayısını Normandiyaya təbiət şəkilləri çəkmək üçün gedərkən müşayət edirdi.

Delakrua hələ gənc ikən valideynlərini itirdikdən sonra bacısının yanına gedir. Lakin bacısının pisləşən maddi durumu Ejeni oz taleyini özü düşünməsinə vader edir. O, Pyer Narsis Gerenin (1774-1833) emalatxanasında işləməyə başlayır. 1816-cı ildə Delakrua Gerenin dərs dediyi incəsənət məktəbində şagird olur və burada rəssamlığın sirrlərinə, çəkmə texinikasına yiyələnir. Lakin onun üçün əsil ali məktəb Luvr və rəssam Teador Jeriko ilə tanışlıq olur.

Yaradıcılığı[redaktə]

Delakruanın ilk əsəri "Dante qalası" (1822) olmuşdur. Həmin dövrdə əsər bir o qədər də əhəmiyyət kəsb etməmişdir. Ona ilk uğuru 1824-cü ildə Yunanıstanın müstəqilliyi uğrunda gedən müharibəyə çəkmiş olduğu "Xios qətliamı" gətirmiş olur. Bodler bu əsəri tale və əzabın tükürpədici himni adlandırmışdır. Ejenin sonrakı əsəri "Sardanapalın ölümü" dövrünün tənqidçilərinə görə hary salır, hədələyir və allahın adından danışır. Delakrua 1830-cu ildə Burbonlar monarxiyasının bərpası rejiminə qarşı baş vermiş Böyük Fransa inqilabı motivləri əsasında "Azadlığa aparan xalq" əsərini yaratmışdır. Çoxlu hazılıq eskizlərindən sonra bu tablonu üç ay ərzində ərsiyə gətirmişdir. Delakrua qardaşına yazmış olduğu 1830-cu il 12 oktyabr tarixli məktubda yazmışdır: "Əgər mən vətən uğrunda döyüşməmişəmsə, onda heç olmasa onun üçün çəkərəm". İlk dəfə bu əsər 1831-ci ilin mayında Paris salonunda təqdim olunmuş, dərhal dövlət tərəfindən satın alınmışdır.

Rəssam öz sənətinə böyük ruh yüksəkliyi ilə yanaşırdı. "Mənim ürəyim, – o, yazırdı – hər dəfə mən nəhənğ divarla üz-üzə qalarkən, mənim fırçamın ona toxunacağını gözləyərkən ürəyim sürətlə döyünməyə başlayır". 1863 ci ildə rəssam boğaz xəstəliyindən əziyyət çəkərək vəfat edir.

Mənbələr[redaktə]

  1. Ausstellungskatalog: Géricault, Delacroix, Daumier und Zeitgenossen. Französische Lithographien und Zeichnungen, hg. von Michael Brunner u.a., bearb. von Karin Althaus, Michael Mohr und Götz J. Pfeiffer. Imhof-Verlag, Petersberg 2009, ISBN 978-3-86568-403-5
  2. Ситник К. А. Э. Делакруа. М.-Л., 1947.
  3. Кожина Е. Ф. Эжен Делакруа. Альбом. М., 1961.