Ejen Delakrua

Vikipediya, azad ensiklopediya
Jump to navigation Jump to search
Ferdinan Viktor Ejen Delekrua
(fr. Ferdinand Victor Eugène Delacroix
Eugene delacroix.jpg
Avtoportret, 1837
Doğum tarixi 26 aprel 1798(1798-04-26)
Doğum yeri Sen-Moris, Fransa
Vəfat tarixi 13 avqust 1863(1863-08-13) (65 yaşında)
Vəfat yeri
Vəfat səbəbi vərəm
Dəfn yeri
Milliyyəti fransız
Vətəndaşlığı
Fəaliyyəti incəsənət xadimi, rəssam, gündəlik yazıçısı[d], litoqraf
Təhsili
  • Milli Gözəl Sənətlər Məktəbi[d]
  • Böyük Lüdovik Liseyi[d]
Janrı natürmort, tarixi
Stili romantizm, qrafika
Tanınmış işləri "Azadlığa aparan xalq"
Təsir edib impressionizm
Delacroix autograph.png
Commons-logo.svg Vikianbarda əlaqəli mediafayllar

Ferdinan Viktor Ejen Delekrua (fr. Ferdinand Victor Eugène Delacroix; 26 aprel 1798(1798-04-26)[5][6][…], Sen-Moris13 avqust 1863(1863-08-13)[8][5][…], Paris[1]) — fransız rəssamı, təsviri sənətdə romantizm cərəyanının yaradıcılarından biri.

Həyatı[redaktə | əsas redaktə]

Ejen Delakrua Sen-Morisdə, 26 aprel 1798-ci ildə anadan olmuşdur.

Rəsmi olaraq Şarl Delakrua onun atası sayılsa da gəzən şaiyələrə görə o, 1814-1815-ci illərdə Byana konqresində Fransa nümayəndə heyətinin başçısı olmuş xarici işlər naziri Şarl Taleyranın nikahdan kənar oğludur.

Ejen Delakruanın uşaqlıq dostu Aleksandr Düma onu belə xatırlayır: "üç yaşında Ejen asılmış, yanmış, batmış və zəhərlənmişdir". Əlavə etmək lazımdır ki, təsadüfən at yedirtmək üçün istifadə olunan arpa kisəni boynuna dolayaraq az qalsın ki,özünü "boğmuşdur"; çarpayısı üzərindəki milçəkdən qorunmaq üçün istifadə olunan tor alovlanaraq "yanmış"; Bordoda çimərkən "boğulmuş", rəng içərək "zəhərlənmişdir".

Böyük Lüdoviq liseyində oxuyarkən Ejen rəssamlığa böyük maraq göstərmiş, klassik ədəbiyyat mövzusunda bilik və çəkmiş olduğu rəsmlərə görə mükafatlandırılmışdır. Ona bu istedadın anası Viktoriyadan keçmiş olması güman edilir. Rəssamlığa həvəsi onda dayısı oyatmışdır. O, hər dəfə dayısını Normandiyaya təbiət şəkilləri çəkmək üçün gedərkən müşayət edirdi.

Delakrua hələ gənc ikən valideynlərini itirdikdən sonra bacısının yanına gedir. Lakin bacısının pisləşən maddi durumu Ejeni oz taleyini özü düşünməsinə vader edir. O, Pyer Narsis Gerenin (1774-1833) emalatxanasında işləməyə başlayır. 1816-cı ildə Delakrua Gerenin dərs dediyi incəsənət məktəbində şagird olur və burada rəssamlığın sirlərinə, çəkmə texnikasına yiyələnir. Lakin onun üçün əsl ali məktəb Luvr və rəssam Teador Jeriko ilə tanışlıq olur.

Yaradıcılığı[redaktə | əsas redaktə]

Delakruanın ilk əsəri "Dante qalası" (1822) olmuşdur. Həmin dövrdə əsər bir o qədər də əhəmiyyət kəsb etməmişdir. Ona ilk uğuru 1824-cü ildə Yunanıstanın müstəqilliyi uğrunda gedən müharibəyə çəkmiş olduğu "Xios qətliamı" gətirmiş olur. Bodler bu əsəri tale və əzabın tükürpədici himni adlandırmışdır. Ejenin sonrakı əsəri "Sardanapalın ölümü" dövrünün tənqidçilərinə görə haray salır, hədələyir və Allahın adından danışır. Delakrua 1830-cu ildə Burbonlar monarxiyasının bərpası rejiminə qarşı baş vermiş Böyük Fransa inqilabı motivləri əsasında "Azadlığa aparan xalq" əsərini yaratmışdır. Çoxlu hazırlıq eskizlərindən sonra bu tablonu üç ay ərzində ərsəyə gətirmişdir. Delakrua qardaşına yazmış olduğu 1830-cu il 12 oktyabr tarixli məktubda yazmışdır: "Əgər mən vətən uğrunda döyüşməmişəmsə, onda heç olmasa onun üçün çəkərəm". İlk dəfə bu əsər 1831-ci ilin mayında Paris salonunda təqdim olunmuş, dərhal dövlət tərəfindən satın alınmışdır.

Rəssam öz sənətinə böyük ruh yüksəkliyi ilə yanaşırdı. "Mənim ürəyim, – o, yazırdı – hər dəfə mən nəhəng divarla üz-üzə qalarkən, mənim fırçamın ona toxunacağını gözləyərkən ürəyim sürətlə döyünməyə başlayır". 1863-cü ildə rəssam boğaz xəstəliyindən əziyyət çəkərək vəfat edir.

İstinadlar[redaktə | əsas redaktə]

  1. 1 2 Almaniya Milli Kitabxanası, Berlin Dövlət Kitabxanası, Bavariya Dövlət Kitabxanası və s. Record #118524461 // Ümumi tənzimləmə nəzarəti (GND) — 2012—2016.
  2. l'essentiel // L'Humanité — 1998. — ISSN 0242-6870
  3. artist list of the National Museum of Sweden — 2016.
  4. LIBRIS — 2012.
  5. 1 2 BnF identifikatoru: açıq data platforma — 2011.
  6. 1 2 Eugène Delacroix
  7. Ferdinand Victor Eugène Delacroixministère de la Culture.
  8. L'Humanité — 1998. — ISSN 0242-6870

Ədəbiyyat[redaktə | əsas redaktə]

  1. Ausstellungskatalog: Géricault, Delacroix, Daumier und Zeitgenossen. Französische Lithographien und Zeichnungen, hg. von Michael Brunner u.a., bearb. von Karin Althaus, Michael Mohr und Götz J. Pfeiffer. Imhof-Verlag, Petersberg 2009, ISBN 978-3-86568-403-5
  2. Ситник К. А. Э. Делакруа. М.-Л., 1947.
  3. Кожина Е. Ф. Эжен Делакруа. Альбом. М., 1961.