Elektron hökumət portalı

Vikipediya, açıq ensiklopediya
Jump to navigation Jump to search

“Elektron hökumət” portalı (e-gov.az) vətəndaşların dövlət orqanları ilə təmaslarını daha münasib şəkildə təşkili üçün “bir pəncərə” prinsipi əsasında təşkil edilmişdir. Portal dövlət orqanlarının göstərdikləri elektron xidmətləri kompeks şəkildə özündə cəmləşdirir. e-gov.az dövlət qurumları tərəfindən Azərbaycan Respublikasının ərazisində yaşayan bütün vətəndaşlara, hüquqi və fiziki şəxslərə, xarici vətəndaşlara və vətəndaşlığı olmayan şəxslərə informasiya və e-xidmətlərin göstərilməsininə şərait yaradır. Portalda təqdim edilən e-xidmətlər dövlət qulluqçuları və vətəndaşlar arasındakı “məsafənin” maksimum azaltmasına, münasibətlərin sadələşməsinə və şəffaflaşmasına xidmət edir.

Yaranma tarixi[redaktə | əsas redaktə]

E-hökumət layihəsi “Azərbaycan Respublikasının inkişafı naminə informasiya-kommunikasiya texnologiyaları üzrə Milli Strategiyaya (2003-2012-ci illər)” əsasən hazırlanmış və “Elektron Azərbaycan” Dövlət Proqramı çərçivəsində həyata keçirilir. Layihə informasiya-kommunikasiya texnologiyalarının (İKT) geniş tətbiqi ilə dövlət orqanlarının fəaliyyətinin səmərəliliyinin və operativliyinin yüksəldilməsinə, vətəndaş-məmur münasibətlərinin yeni müstəvidə qurulmasına, şəffaflığın təmin olunmasına və informasiya tələbatının dolğun ödənilməsinə şərait yaradır.
Rabitə və Yüksək Texnologiyaları Nazirliyi bu sahədə görülən işlərin əlaqələndiricisi olaraq, “Elektron hökumət”in formalaşması üzrə digər dövlət orqanları ilə sıx əməkdaşlıq edir və müvafiq infrastrukturun yaradılması üzrə fəaliyyət göstərir. Artıq elektron imzaların istifadəsi üçün Milli Sertifikasiya Xidmətləri Mərkəzi yaradılmış, dövlət qurumlarının informasiya sistemləri arasında informasiya mübadiləsini təmin edən infrastruktur qurulmuş və 2012-ci ilin aprel ayında “Elektron hökumət” portalı (Portal) istifadəyə verilmişdir.
Portalın əsas texniki-texnoloji infrastrukturu Rabitə və Yüksək Texnologiyaları Nazirliyinin Məlumat Hesablama Mərkəzində quraşdırılmışdır və hal-hazırda da Məlumat Hesablama Mərkəzi tərəfindən Portalın fəaliyyətinin texniki dəstəklənməsi həyata keçirilir. Portalın istifadəçiləri tərəfindən verilən sualların operativ cavablandırılması,Portalda baş verən yeniliklərlə bağlı vətəndaşların məlumatlandırılması məqsədi ilə Məlumat Hesablama Mərkəzi tərəfindən facebok və twitter sosial şəbəkələrində Portalın müvafiq səhifələri yaradılmışdır, həmçinin Portalın fəaliyyəti və inkişafı barədə analitik və statistik məlumatları özündə əks etdirən aylıq bülletenlər çap olunur.

Əsas komponentləri[redaktə | əsas redaktə]

  • Dövlət orqanlarının vahid şəbəkə infrastrukturu;
  • E-hökumət portalı;
  • E-hökumət şlüzü;
  • İnformasiya resursları və sistemləri;
  • E-imza üzrə milli infrastruktur;
  • E-sənəd dövriyyəsi üzrə milli infrastruktur (hazırlanmaqdadır);
  • E-hökumət verilənlər mərkəzi (data-center) (hazırlanmaqdadır).

Fəaliyyət prinsipləri[redaktə | əsas redaktə]

  • Azərbaycan Respublikasının mövcud qanunvericiliyin tələblərinə riayət edilməsi;
  • İnformasiyalaşdırma sahəsində dövlət siyasətinin həyata keçirilməsi, dövlət və milli maraqların qorunması;
  • İstifadəçilərə təqdim olunan məlumatların tamlığının, həqiqiliyinin, aktuallığının, təhlükəsizliyinin, mühafizəsinin sadə və operativ şəkildə əldə edilməsi imkanlarının təmin olunması;
  • Dövlət qurumları arasında səlahiyyət və məsuliyyət bölgüsü.

Məqsədi[redaktə | əsas redaktə]

  • Dövlət orqanlarında müasir İKT-dən istifadəni genişləndirməklə idarəetmə metod və mexanizmlərinin təkmilləşdirilməsi;
  • Dövlət orqanlarının fəaliyyətinin səmərəliliyinin artırılması, şəffaflığın təmin edilməsi;
  • İctimai qərarların qəbul edilməsində vətəndaşların iştirakına şərait yaradılması və hökumət orqanları ilə əlaqələrin daha sadə və münasib olan elektron üsullarla həyata keçirilməsi.

Əhəmiyyəti[redaktə | əsas redaktə]

“Elektron hökumət” portalı virtual məkanda müasir texnologiyaların imkanlarından və dövlət orqanlarında informasiyalaşdırmanın yüksək səviyyəsindən istifadə edərək, ölkə vətəndaşlarına göstərilən xidmətlərin keyfiyyətcə yeni formada təqdim edir. Layihənin cəmiyyət həyatındakı əhəmiyyəti aşağıdakılardan ibarətdir:

  • Müasir texnologiyaların geniş tətbiqi ilə dövlət orqanlarının fəaliyyətinin səmərəliliyinin artması;
  • Büdcə vəsaitlərinə qənaət edilməsi, dövlət xidmətlərinin göstərilməsi müddəti və xərclərinin azalması;
  • Dövlət orqanlarının vahid informasiya fəzasının formalaşması və təhlükəsizliyinin təmin olunması;
  • Effektiv, şəffaf, nəzarət oluna bilən dövlət idarəetməsinin və yerli özünüidarəetmənin bərqərar olması;
  • Vətəndaşların dövlət idarəçiliyində fəal iştirak etməsi;
  • Vətəndaşların dövlət orqanları ilə təmaslarının sadələşdirilməsi, daha münasib və çevik formada həyata keçirilməsi;
  • İnformasiya tələbatının dolğun ödənilməsində rahatlıq;
  • Məhdud imkanlı insanların dövlət xidmətlərinə çıxış imkanı əldə etməsi.

Autentifikasiya vasitələri[redaktə | əsas redaktə]

Elektron hökumət portalından istifadə etmək üçün təklif olunan autentifikasiya vasitələri:
RİTN tərəfindən verilən e-imza kartı ilə - fiziki və hüquqi şəxslər RİTN tərəfindən onlara təqdim edilən e-imza sertifikatları vasitəsilə autentifikasiyadan keçərək, elektron xidmətlərdən istifadə edə bilərlər.
Elektron hökumət sistemi tərəfindən vətəndaşa verilmiş kod ilə - fiziki və hüquqi şəxslər, o cümlədən dövlət qulluqçuları "elektron hökumət" sistemi tərəfindən onlara təqdim edilən kod vasitəsilə autentifikasiyadan keçərək, elektron xidmətlərdən istifadə edə bilərlər.
Mobil autentifikasiya sertifikatı ilə - yalnız mobil imza sertifikatlarının sahibləri autentifikasiyadan keçərək, elektron xidmətlərdən istifadə edə bilərlər (smartfon və planşetlər üçün).
QR kod vasitəsi ilə - fiziki şəxslər mobil qurğulardan istifadə etməklə autentifikasiyadan keçərək, elektron xidmətlərdən istifadə edə bilərlər.
ASAN imza vasitəsi ilə - fiziki və hüquqi şəxslər tərəfindən onlara təqdim edilən ASAN imza sertifikatları vasitəsilə autentifikasiyadan keçərək, elektron xidmətlərdən istifadə edə bilərlər.

Xarici keçidlər[redaktə | əsas redaktə]