Endoderma

Vikipediya, azad ensiklopediya
Jump to navigation Jump to search

Endoderma — Endoderma çox erkən rüşeymin üç əsas cücərmə qatının içərisidir[1]. Digər iki təbəqə ektoderma (xarici təbəqə) və mezodermadir (orta təbəqə), endoderm ən daxili təbəqədir. Arxenteron boyunca içəriyə köçən hüceyrələr endodermaya çevrilən qastrulanın daxili təbəqəsini təşkil edir.

Endoderma əvvəlcə sütunlu olan yastı hüceyrələrdən ibarətdir. Bir çox sistemin epiteli qatını təşkil edir.

Bitki biologiyasında endoderma, tez-tez bir hüceyrə qatından ibarət olan gənc tumurcuqların və gənc köklərin qabığının daxili hissəsinə uyğundur. Bitki böyüdükcə daha çox endoderma toplanır.

İstehsal[redaktə | mənbəni redaktə et]

Aşağıdakı diaqram endodermanın yaratdığı toxumaları göstərir. Embrionik endoderma bədəndəki iki borunun, həzm və tənəffüs borusunun daxili qatına çevrilir[2].

Təbəqə Kateqoriya Sistem
Ümumi[3] Mədə-bağırsaq traktının ağız, udlaq və uc rektum (ektoderma tutmalarla örtülmüşdür) istisna olmaqla bütün qida kanalı), hüceyrələrin daxili, qaraciyər və pankreas daxil olmaqla həzm borusuna açılan bütün vəzlərin
Ümumi Tənəffüs yolu nəfəs borusu, bronxlar və ağciyər alveolaları | alveollar ağciyərlər
Ümumi Endokrin vəzilər və orqanlar timus (yəni timik epiteliya hüceyrələri).
Eşitmə sistemi epiteliya eşitmə borusu və timpanik boşluq
Sidik sistemi sidik kisəsi və sidik kanalının bir hissəsi

Qaraciyər və pankreas hüceyrələrinin ümumi bir əvvəlcədən qaynaqlandığına inanılır.

İnsanlarda endoderma, 5 həftəlik embrion inkişafından sonra fərqlənən orqanlara ayrıla bilər[4].

Əlavə şəkillər[redaktə | mənbəni redaktə et]

Həmçinin bax[redaktə | mənbəni redaktə et]

İstinadlar[redaktə | mənbəni redaktə et]

  1. Langman's Medical Embryology, 11th edition. 2010.
  2. Gilbert, SF. "Endoderm". Sinauer Associates. İstifadə tarixi: 14 March 2013.
  3. The General category denotes that all or most of the animals containing this layer produce the adjacent product.
  4. Zaret KS. "Hepatocyte differentiation: from the endoderm and beyond". Curr. Opin. Genet. Dev. 11 (5). October 2001: 568–74. doi:10.1016/S0959-437X(00)00234-3. PMID 11532400.