Gümüşü çingil

Vikipediya, açıq ensiklopediya
Jump to navigation Jump to search
Gümüşü çingil
Halimodendron-halodendron-flowers.jpg
Elmi təsnifat
Aləmi: Bitkilər
Fəsilə: Paxlakimilər
Cins: Çingil cinsi
Növ: Halimodendron halodendron (Pall.) Voss
Elmi adı
Halimodendron halodendron (Pall.) Voss

Təbii yayılması[redaktə | əsas redaktə]

Yabanı halda İranda və Şimali-Qərbi Monqolustanda, Zaqafqaziyada və Orta Asiyada yayılmışdır.

Botaniki təsviri[redaktə | əsas redaktə]

Hündürlüyü 3 m, sallaq zoğlara malik, gövdəsinin rəngi qonur koldur. Bitkinin yarpaqlaması mürəkkəb, 3-6 cüt gümüşü cütlələkvari çılpaq yarpaqlardan ibarətdir. Yarpaqların üzəri bozumtul, gümüşü tükcüklərlə örtülmüş olur. Uc hissədəki tək yarpaq tikanla əvəz olunmuşdur. Bu tikanlar qışda yarpaqcıqlar töküldükdən sonra saplaqlarla birlikdə gövdə üzərində uzun müddət qalır. Yarpaqaltlıqları bizvari tikanlara çevrilmişdir. Çiçəkləri 2-3 ədəd olmaqla yarpaqların qoltuğundakı salxımlarda yerləşir. Kasayarpaqları dişli olub, 3-6 sm uzunluğunda, enli, üçbucaq formasındadır. Tacı bənövşəyi, qırmızımtıl, çəhrayı və ya ağ, uzunluğu 15-18 mm-dir. Paxlası saplaqlı, sarımtıl-qonur, uzunluğu 1-3 sm, eni 7-12 mm, üzəri qırışıqlı, uc hissəsi əyilmiş və gec açılandır. Toxumları şabalıdı rəngdə, çılpaq, uzunluğu 2,5-3 mm və eni 2 mm-dir. Iyun - iyul aylarında çiçəkləyir, oktyabr-noyabrda meyvələri yetişir. Toxumla, budaqlarını basdırmaqla və kök pöhrəsi vasitəsi ilə artırılır. Bolluca çiçək açır.

Ekologiyası[redaktə | əsas redaktə]

Gilli, qumlu, kirəcli torpaqlarda çoxlu kök bicləri olur. Quraqlığa davamlı, işıq sevən və torpağa az tələbkar olan dekorativ koldur.

Azərbaycanda yayılması[redaktə | əsas redaktə]

Naxçıvanda, Kür-Araz ovalığında (yabanılaşmış halda), quru yamaclarda, çayların sahillərində, çınqıllı və daşlı-qumlu vadilərdə bitir.

İstifadəsi[redaktə | əsas redaktə]

Daşlı və orta şoranlaşmış yerləri yaşıllaşdırmaq məqsədilə istifadə edilir. Yaxşı bal verən bitkidir. Köklərində boyaq maddəsi alınır.

İstinadlar[redaktə | əsas redaktə]

Ədəbiyyat[redaktə | əsas redaktə]

  • Флора Азербайджана. т.5. 1954; Флора Кавказа. т.5. 1954;
  • Azərbaycanın ağac və kolları. I cild. 1961;
  • Azərbaycan flora-sının konspekti. I-III cildlər. 2005; 2006; 2008;
  • Tofiq Məmmədov, Elman İsgəndər, Tariyel Talıbov. Azərbaycanın nadir ağac və kol bitkiləri", Bakı: "Elm", 2014, 380 səh

Xarici keçidlər[redaktə | əsas redaktə]