Harayçı qu quşu

Vikipediya, azad ensiklopediya
Jump to navigation Jump to search
?Harayçı qu quşu
Singschwan.jpg
Elmi təsnifat
Aləmi:Heyvanlar
Yarımaləm:Eumetazoylar
Bölmə:İkitərəflisimmetriyalılar
Yarımbölmə:Sonağızlılar
Tip:Xordalılar
Yarımtip:Onurğalılar
Sinif:Quşlar
Yarımsinif:Yenidamaqlılar
Dəstə:Qazkimilər
Fəsilə:Ördəklər
Cins:Qu quşu
Növ: Harayçı qu quşu
Elmi adı
Cygnus cygnus (Linnaeus, 1758)
Areal
şəkil
Mühafizə statusu
Status iucn3.1 LC.svgen:Least Concern
Az qayğı tələb edənlər
Least Concern (IUCN 3.1)
BTTSMB 141438
Wikispecies-logo.svg
Vikinövlərdə
sistematika
Commons-logo.svg
Şəkil
axtarışı
ÜTMX  174990
MBMM  219595
HE  913229

Harayçı qu quşu (lat. Cygnus cygnus) - qu quşu cinsinə aid quş növü.

Uzunluğu 140-160 sm, qanadlarının genişliyi 205-235 sm-dir. Çəkisi 8-15 kq arasında dəyişir.

Qalereya[redaktə | əsas redaktə]

Statusu[redaktə | əsas redaktə]

Adi saylıdır [1].

Qısa təsviri[redaktə | əsas redaktə]

Fısıldayan qulələyə oxşayır, lakin ondan az kiçikdir (5-10 kq). Xoş səsi var: “anqa-a, anqa-a”. Rəngi qar kimi ağdır. Dimdiyi qaradır, yalnız ucu sarıdır. Suda və yerdə boynunu dik saxlayır. Dimdiyinin sarı hissəsi üçbucaq formalı qara rəngə daxil olur; qara və sarı rənglərin birləşməsi iti bucaq əmələ gətirir. Cavan quşun dimdiyi çəhrayıdır, yalnız ucu qaradır.

Yayılması[redaktə | əsas redaktə]

Reproduktiv arealı AvropaAsiyada yerləşib. Azərbaycana qışlamaq üçün gəlir və buradan keçən miqrant populyasiyası da var. Əsas qışlama yeri Xəzər dənizidüzənlik rayonlarda olan böyük hövzələrdir. Adətən dekabr ayında gəlir, fevralda-martda reproduksiya yerinə (vətəninə) qayıdır [2]. Amma, qalın qarlı-şaxtalı illərdə ləngiyib aprel ayına qədər qalır, hətta populyasiyasının müəyyən qədəri qırılır.

Yaşayış yeri və həyat tərzi[redaktə | əsas redaktə]

Ruhani mədəniyyətli yerli əhali qulələk cinsinə (Cygnus) “Məlakə” adı verib. Azərbaycanda tək-tək acgöz-qudurğan ovçulardan savayı heç kim bu quşa atəş açmır [3]. Ona görə də populyasiyanın sıxlığı dinamik-stabil qalır.

Məhdudlaşdırıcı amillər[redaktə | əsas redaktə]

Qışın uzun müddət qarlı-şaxtalı keçməsi, Rusiyada daha çox sərt olması.

Əhali üçün əhəmiyyəti[redaktə | əsas redaktə]

Elmi, estetikdekorativ əhəmiyyəti var.

Qorunması üçün qəbul edilmiş tədbirlər[redaktə | əsas redaktə]

Ovlanması qadağandır. Ramsar, Bern konvensiyalarınaAEWA sazişinə daxildir. Şirvan, Ağgöl və Abşeron Milli Parklarında, Qızılağac Dövlət Təbiət Qoruğunda nəzarət altında saxlanılır.

Qorunması üçün məsləhət görülmüş tədbirlər[redaktə | əsas redaktə]

Ekoloji qanunçuluğa tam riayət olunması, qış sərt keçən vaxtlarda əsas qışlaq yerlərində əlavə yemləndirilməsi.

İstinadlar[redaktə | əsas redaktə]

  1. Mustafayev Q.T., Sadıqova N.A. Azərbaycanın quşları. Bakı, “Çaşıoğlu”, 2005, 419 s.;
  2. Рявицев В.К. Птицы Урала, Приуралья и Западной Сибири. Екатеринбург, Уралск. Университет, 2002, 605 с.
  3. Mustafayev Q.T. Təbiətin qorunması. Bakı, ADU, 1970, 194 s.;

Ədəbiyyat[redaktə | əsas redaktə]

1. Mustafayev Q.T., Məmmədov A.T. Ataların sözü–xalqın gözü. Bakı, “Sabah”, 2009, 383 s.;
2. Mustafayev Q.T., Məmmədov A.T. Təbiətin sirləri. Bakı, “Elm”, 2010, 292 s.;
3. Babayev İ.R., Abbasov A.N. Qızılağac Dövlət Təbiət Qoruğunda sudaüzən quşların qışlamada sayı, yayılması və onlara təsir edən amillər // Zoologiya İnstitutunun əsərləri, XXVIII cild // məqalələr toplusu. Bakı, “Elm”, 2006, s. 123-131;
4. Babayev İ.R., Əsgərov F.S. Bioloji müxtəliflik: Xəzərin Azərbaycan hissəsinin sudaüzən quşları. Bakı, “Nurlar”, 2007, s. 61-63;
5. Верещагин Н.К. Охотничьи и промысловые животные Кавказа. Баку, 1947, 147 с.;
6. Mustafayev Q.T., Babayev İ.R. Quşların qorunması (monoqrafiya). Bakı, "Elm", 2012, 255 s.

Xarici keçidlər[redaktə | əsas redaktə]