Heydərabad (Hindistan)
| Heydərabad | |
|---|---|
| హైదరాబాదు | |
 | |
| 17°21′42″ şm. e. 78°28′29″ ş. u.HGYO | |
| Ölkə | |
| Tarixi və coğrafiyası | |
| Əsası qoyulub | 1592[2] |
| Sahəsi |
|
| Mərkəzin hündürlüyü | 564 m |
| Əhalisi | |
| Əhalisi |
|
| Rəsmi dili | |
| Rəqəmsal identifikatorlar | |
| Telefon kodu | +91 40 |
| Poçt indeksi | 500001 |
| Nəqliyyat kodu | TG09, TG10, TG11, TG12, TG13, TG14 |
| Digər | |
| ghmc.gov.in | |
  Heydərabad | |
 Vikianbarda əlaqəli mediafayllar | |
Heydərabad — Hindistanda şəhər.
Tarixi
[redaktə | vikimətni redaktə et]Şəhər XVI–XVII əsrlərin qovşağında Qolkondanın paytaxtı kimi salınmışdır. 1724–1956-cı illərdə Haydarabad Haydarabad knyazlığının paytaxtı və nizamlərin iqamətgahı olmuş, 1956-cı ildən 2014-cü ilə kimi isə Andhra Pradeş ştatının paytaxtı idi. 2014-cü ildən Telanqana ştatı ayrılmış və həmin ştatın paytaxtı olmuşdur. Şəhər moğol hökmdarları tərəfindən tikilmişdir; onlardan çoxlu gözəl saraylar, məscidlər, türbələr və yaşayış evləri qalmışdır. Haydarabad Hindistanın digər şəhərləri ilə müqayisədə nisbətən gənc şəhərdir. 400 il əvvəl Qütb Şahlar sülaləsinin beşinci müsəlman sultanı Məhəmmədqulu tərəfindən salınan şəhər adını həm də Haydar (aslan) ləqəbi ilə tanınan saleh xəlifə Əli ibn Əbu Talibin şərəfinə almışdır. Haydarabadı bəzən “Mirvari şəhəri” adlandırırlar, çünki artıq uzun illərdir ki, burada müxtəlif növ mirvarilər almaq mümkündür.
İstanbulda 14 yanvar 2023-cü ildə 89 yaşında Haydarabadın 8-ci nizamı və bir zamanlar Hindistanın ən varlı adamı olmuş Navab Mukərrəm Cah Bahadur vəfat etmişdir. O, 1967-ci ildə babası Asaf Cah VII-nin ölümündən sonra Haydarabadın titul nizamı olmuşdur. Anası Osmanlılar nəslindən olan sonuncu xəlifə II Əbdülməcidin qızı Dürrüşşəvar idi. Onun ölümü ilə Haydarabad nizamatı hətta titul formasında da sona çatır. O, hələ də bir neçə saraya sahib olduğu Haydarabadda dəfn edilmişdir.
Arxitekturası
[redaktə | vikimətni redaktə et]Şəhər XVIII əsrə aid, Məkkədəki məşhur məscidin nümunəsi əsasında tikilmiş böyük Məkkə məscidi; bəzən “Şərqin Zəfər Tağı” adlandırılan Çarminar (“dörd minarə”) adlı triumfal darvazalar; 1918–1960-cı illərdə inşa olunmuş universitet binaları (onların arasında ən böyük Osmaniya Universitetinin binası (1918) və indo-sarasen üslubunda tikilmiş Humanitar Elmlər Kollecinin binası); 1962-ci ildə tikilmiş teatr; Çaumahalla və Falaknuma (telugu dilində Phalaknuma) sarayları ilə seçilir.
Haydarabad şəhəri daxilində XVII–XVIII əsrlərə aid Qolkonda qalası və bir neçə mavzoley yerləşir. Hündür təpədə ucaldılmış Qolkonda fortu özünəməxsus su təchizatı sistemi və hər axşam keçirilən (ingilis dilində şərhlərlə) işıq şousu ilə məşhurdur. Fortun yaxınlığında təxminən 170 il ərzində Qolkondanı idarə etmiş Qütbşahlar (Qutubşahlar) sülaləsinin sultanlarının məqbərələri yerləşir. Bu, böyük dairəvi günbəzləri və incə memarlığı ilə seçilən mürəkkəb binalar kompleksidir. Taleyin ironiyasına baxmayaraq, məqbərələr arasında ən sadəsi sülalənin banisi Sultan Qütbül-Mülkə məxsusdur; o, hələ sağlığında bu məqbərəni özü layihələndirmiş və inşa etdirmişdir. Kompleksin unikallığı hind, fars və patan[3] ünsürlərinin indo-fars memarlıq üslubunda vəhdətindədir[4].
Haydarabadın əsas görməli yerləri sırasında bunlar da yer alır:
- Qanunvericilik Assambleyasının binası — fars və racastxani memarlıq üslublarının sintezini əks etdirən, şəhərin ən möhtəşəm və təsirli binalarından biri[5].
- Birla Elmi Mərkəzi — Hindistanın ən nüfuzlu elmi müəssisələrindən biri olub, Birla planetariumu, elmi muzey və dinozavriumdan ibarətdir[6].
- HITEC City — çoxsaylı yüksək texnologiyalı IT və ITES şirkətlərinin cəmləşdiyi ərazi[7]. Haydarabad Hindistanın “Silikon vadisi” adlandırılmaq uğrunda Banqalorla rəqabət aparır.
- Müqəddəs Georgi kilsəsi — şəhərin ən qədim xristian məbədi.
- Birla Mandir — 1976-cı ildə tikilmiş, Venkateşvara tanrısına həsr olunmuş hindu məbədi. Şəhərin ən çox ziyarət edilən yerlərindən biridir; hər gün onu 8–10 min nəfər ziyarət edir.
İstinadlar
[redaktə | vikimətni redaktə et]- ↑ My Hyderabad City Facts and Figures of Hyderabad India (ing.). hyderabadplanet.com. (17 avqust 2019-cu ildə arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 9 mart 2018).
- ↑ telangana-history-formation-of-hyderabad-state-1948-1956 (ing.). recruitmenttopper.com. (İstifadə tarixi: 8 mart 2018).
- ↑ Патханы, или патаны — индоарийское название пуштунов
- ↑ "Qutub Shahi Tombs". Hyderabad, Andhra Pradesh, India. 30 iyun 2014 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 4 avqust 2014.
- ↑ "Legislative Assembly". Hyderabad, Andhra Pradesh, India. 19 noyabr 2014 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 4 avqust 2014.
- ↑ "BIRLA SCIENCE CENTRE". Hyderabad, Andhra Pradesh, India. 12 fevral 2009 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 4 sentyabr 2017.
- ↑ "HITEC City". Hyderabad, Andhra Pradesh, India. 30 iyun 2014 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 4 avqust 2014.