Hoba meteoriti

Vikipediya, açıq ensiklopediya
Keçid et: naviqasiya, axtar
Hoba meteoriti

Hoba (ing. Hoba) dünyada tapılmış ən ağır meteoritdi (çəkisi 60 tonndan çoxdu).[1] O, Afrikanın cənub-qərbində Namibiyada "Hoba West" fermasında saxlanılır, həmçinin meteorit elə bu əraziyə düşmüşdü. Bu meteorit Yer Üzündə ən böyük təbii mənşəli dəmir parçasıdır.

Meteoritin tapılması[redaktə | əsas redaktə]

Namibie Hoba Meteorite 02.JPG

66 tonn ağırlığında və 9 m³ həcmində olan bu dəmir meteorit hələ ibtidai zamanlarda düşüb. Onu 1920-ci ildə Namibiyanın Qrotfonteyn şəhərində tapmışdılar. Hoba adını elə tapıldığı "Hoba West" fermasına gprə aldı. Onu tapan fermerin sözlərinə görə, o, sahəni şümlayanda bu meteoriti tapmışdı.

Ümumi məlumat[redaktə | əsas redaktə]

Meteorit təxmini 80 min il öncə düşmüşdü. Nə zərbə kraterinin, nədə başqa düşmə izləri olmadığından, bu meteoritin tapılması sırf təsadüf nəticəsində baş verib. Görünür, atmosfera meteoritin düşməsini yavaşıtdı və buna görədə enerji və böyük tullantılar daha olmadı. Meteoritin daha bir maraqlı nəticəsi ondadıki, o, nisbətən hamar və düz səthə malikdir. Hoba sıx metal qurluşa sahibdi, ölçüsü 2,7×2,7×0,9 metrdi. O, 84 % dəmirdən və 16 % az kobalt qarışığı olan nikəldən ibarətdi. Meteoritin yuxarısı dəmir hidroksidlərlə örtülmüşdür. Kristal quruluşu baxımından "ataxit" nikeli ilə zəngindi.

Meteoritin çəkisi heç vaxt çəkilməmişdi. Hesab edirlər ki, onun Yerə düşən zaman ilkin kütləsi təxminən 90 ton təşkil edirdi. 1920-ci ilin hesablamalarına görə onun kütləsi hardasa 66 tonn idi, amma eroziyaya, elmi tədqiqatlara və vandalizmə görə Hobanın çəkisi 60 tonna düşdü.

Meteoritin mühafizəsi[redaktə | əsas redaktə]

Unikal meteorit vandalizmdən qorumaq üçün, o zamankı Cənub-Qərbi Afrika hökuməti (indiki Namibiya) 1955-ci ilin martında meteoriti milli abidə elan edib. 1985-ci ildə Rossing Uranium Ltd. şirkəti meteoritin qorunması üzrə tədbirlərin gücləndirilməsi üçün Cənub-Qərbi Afrika hökumətinə vəsait ayırmışdı. 1987-ci ildə Hoba West fermasının sahibi öz torpağlarını dövlətə bağışlamışdı. Bundan sonra ölkə buranı turistik zona elan etdi. Hər il meteoritə baxmağ üçün minlərcə turist Namibiyaya toplaşır. Vandalizm aktları artıq demək olarki, yoxa bərabərdi.

İstinadlar[redaktə | əsas redaktə]

  1. "Meteoritical Bulletin Database: Hoba". http://www.lpi.usra.edu/meteor/metbull.php?code=11890.