Jan-Fransua Şampolyon

Vikipediya, azad ensiklopediya
Jump to navigation Jump to search
Jan-Fransua Şampolyon
fr. Jean-François Champollion
Leon Cogniet - Jean-Francois Champollion.jpg
Doğum tarixi 23 dekabr 1790(1790-12-23)[2][3][1][…]
Vəfat tarixi 4 mart 1832(1832-03-04)[2][3][1][…] (41 yaşında)
Vəfat yeri
Vəfat səbəbi ürək tutması[d], insult
Dəfn yeri
Vətəndaşlığı
Elm sahələri Misir heroqlif yazısı, tarix[1], dilçilik, Misirologiya
İş yerləri
Təhsili
Elmi rəhbəri Antuan İsaak Silvestr de Sasi
Üzvlüyü
Mükafatları "Fəxri Legion" ordeni kavaleri Müqəddəs İosif ordeni
Vikianbarın loqosu Vikianbarda əlaqəli mediafayllar

Jan-Fransua Şampolyon (fr. Jean-François Champollion; 23 dekabr 1790[2][3][1][…]4 mart 1832[2][3][1][…], Paris, İyul monarxiyası[4][5][6][…]) — fransız filoloq, alim, şərqşünas və misirşünas.

Həyatı və fəaliyyəti[redaktə | mənbəni redaktə et]

Erkən illəri[redaktə | mənbəni redaktə et]

Jan-Fransua Şampolyon 1790-cı ildə Fransanın Lo departamentində dünyaya gəlmişdir. Uşaqlıq illəri əsasən Qrönoblda keçən Şampolyon bu dövr ərzində xüsusi dil öyrənmə istedadını kəşf etmişdir. Beləliklə artıq 20 yaşında bir çox dillərdə sərbəst çalışmağa başlamış və 1809-cu ildə Qrönobl Akademiyasının professoru olaraq fəaliyyətini davam etdirmişdir.

Rozetta daşı[redaktə | mənbəni redaktə et]

Qısa zaman kəsiyində çoxsaylı dil biliklərinə yiyələnən Jan-Fransua Şampolyon, 1822–1824-cü illər arasında Rozetta daşı üzərindəki heroqliflərinin tərcüməsi isitqamətində çalışmışdır.

Sonrakı fəaliyyəti[redaktə | mənbəni redaktə et]

Misirşünaslıq elminin metodoloji əsasəlarının yaradılmasında və bütövlükdə onun tədqiqat sahəsinin genişləndirilməsində Şampolyonun xüsusi xidmətləri olmuşdur. Beləki, məhz onun 1824-cü ildə dərc edilən "Precis du systeme hieroglyphique" əsəri ilə misirşünaslıq elmi bir sfera kimi formalaşmağa başlamışdır. Sonrakı illərdə Kollec de Fransda misirşünaslıq üzrə professor olaraq çalışmış, 1828–1829-cu illər arasında isə tədqiqat məqsədi ilə Misirə səfər etmişdir. Ölümündən bir qədər sonra, 1845-ci ildə, dərc olunan "Monuments de l'Egypte et de la Nubie" əsərində, Şampolyon Misirə səfəri zamanı aşkarladığı elmi tapıntıları təqdim etmişdir.

Vəfatı[redaktə | mənbəni redaktə et]

Şampolyonun Misir səyahətindən sonra səhəttində bir sıra ciddi problemlər meydana gəlmiş və 1832-ci ildə, 41 yaşında Parisdə qəflətən vəfat etmişdir.

İstinadlar[redaktə | mənbəni redaktə et]