Jan-Fransua Şampolyon

Vikipediya, azad ensiklopediya
Jump to navigation Jump to search
Jan-Fransua Şampolyon
fr. Jean-François Champollion
Leon Cogniet - Jean-Francois Champollion.jpg
Doğum tarixi
Doğum yeri Fransa
Vəfat tarixi (41 yaşında)
Vəfat yeri Paris, Fransa
Vəfat səbəbi ürək tutması[d], insult
Dəfn yeri
Vətəndaşlığı
Elm sahəsi tarix, dilçilik, arxeologiya, misirologiya
Elmi dərəcəsi professor
İş yeri
Təhsili
Elmi rəhbəri Antuan İsaak Silvestr de Sasi
Üzvlüyü
Commons-logo.svg Vikianbarda əlaqəli mediafayllar

Jan-Fransua Şampolyon (fr. Jean-François Champollion; 23 dekabr 1790(1790-12-23)[3][4][5][…], Figeac[d], Fransa krallığı[5][6]4 mart 1832(1832-03-04)[3][4][5][…], Paris, İyul monarxiyası[7][8][9][…]) — fransız filoloq, alim, şərqşünas və misirşünas.

Həyatı və fəaliyyəti[redaktə | əsas redaktə]

Erkən illəri[redaktə | əsas redaktə]

Jan-Fransua Şampolyon 1790-cı ildə Fransanın Lo departamentində dünyaya gəlmişdir. Uşaqlıq illəri əsasən Qrönobl-da keçən Şampolyon bu dövr ərzində xüsusi dil öyrənmə istedadını kəşf etmişdir. Beləliklə artıq 20 yaşında bir çox dillərdə sərbəst çalışmağa başlamış və 1809-cu ildə Qrönobl Akademiyasının professoru olaraq fəaliyyətini davam etdirmişdir.

Rozetta daşı[redaktə | əsas redaktə]

Qısa zaman kəsiyində çoxsaylı dil biliklərinə yiyələnən Jan-Fransua Şampolyon, 1822-1824-cü illər arasında Rozetta daşı üzrədindəki heroqliflərinin tərcüməsi isitqamətində çalışmışdır.

Sonrakı fəaliyyəti[redaktə | əsas redaktə]

Misirşünaslıq elminin metodoloji əsasəlarının yaradılmasında və bütövlükdə onun tədqiqat sahəsinin genişləndirilməsində Şampolyonun xüsusi xidmətləri olmuşdur. Beləki, məhz onun 1824-cü ildə dərc edilən "Precis du systeme hieroglyphique" əsəri ilə misirşünaslıq elmi bir sfera kimi formalaşmağa başlamışdır. Sonrakı illərdə Kollec de Fransda misirşünaslıq üzrə professor olaraq çalışmış, 1828-1829-cu illər arasında isə tədqiqat məqsədi ilə Misirə səfər etmişdir. Ölümündən bir qədər sonra, 1845-ci ildə, dərc olunan "Monuments de l'Egypte et de la Nubie" əsərində, Şampolyon Misirə səfəri zamanı aşkarladığı elmi tapıntıları təqdim etmişdir.

Vəfatı[redaktə | əsas redaktə]

Şampolyonun Misir səyahətindən sonra səhəttində bir sıra ciddi problemlər meydana gəlmiş və 1832-ci ildə, 41 yaşında Parisdə qəflətən vəfat etmişdir.

İstinadlar[redaktə | əsas redaktə]