Qazax ardıcı

Vikipediya, açıq ensiklopediya
(Juniperus sabina səhifəsindən istiqamətləndirilmişdir)
Jump to navigation Jump to search
?Qazax ardıcı
Juniperus sabina cult1.jpg
Elmi təsnifat
Aləmi:Bitkilər
Şöbə:Çılpaqtoxumlular
Sinif:Qozadaşıyanlar
Yarımsinif:İynəyarpaqlılar
Sıra:İynəyarpaqlılar
Fəsilə:Sərvkimilər
Cins:Ardıc
Növ: Qazax ardıcı
Elmi adı
Juniperus sabina
Wikispecies-logo.svg
Vikinövlərdə
sistematika
Commons-logo.svg
Şəkil
axtarışı
IPNI  ???

Juniperus sabina (lat. Juniperus sabina) — sərvkimilər fəsiləsinin ardıc cinsinə aid bitki növü.

Qazax ardıcı — bitki növü.

Ümumi yayılması[redaktə | əsas redaktə]

Rusiya, Orta Asiya (Qazaxıstan, Qırğızıstan), Rumıniya, Bolqarıstan, Şimali Monqolustan, Çin (Tyan-Şan), Ukrayna və Ermənistanda yayılmışdır. Azərbaycanda yayılması: Naxçıvan MR və Quba rayonu ərazilərində rast gəlinir.

Statusu[redaktə | əsas redaktə]

Azərbaycanın nadir bitkisidir. NT.

Bitdiyi yer[redaktə | əsas redaktə]

Azərbaycanda Quba rayonu meşələrində subalp və alp meşə qurşağında dəniz səviyyəsindən 2000–3000 m hündürlukdə daşlı-qayalı yamaclarda bitir.

Təbii ehtiyati[redaktə | əsas redaktə]

Azərbaycanda təbii ehtiyatı geniş deyildir.

Bioloji xüsusiyyətləri[redaktə | əsas redaktə]

Asimmetrik çətirli, ikievli və ya birevli sürünən alçaqboylu, hündürlüyü 0,5–1 m-ə qədər olan koldur. Gövdəsinin qabığı sığallı və qırmızımtıl – sarı rənglidir. Hündürlüyü 1 m-ə çatir. Budaq¬larının qabığı qırmızımtıl – boz və ya qonurdur, çatlayıb parçalanır və ya oduncaqdan xırda parçalar şəklində ayrılır. Yarpaqları dəyirmi, nazik və yaşıldir. Zoğları tünd-yaşıl rəngli xoşagəlməyən kəskin qoxuludur. Cavan yarpaqların şaxələri çox sıxılmışdır, çarpazvarı cüt-cüt düzülmüşdür, ellipsvarı olub, ucları sivri və ya kütdür. Yarpaqlarının uzunluğu 2,5–3 mm-dir. Yarpaqları iynəlidir, üç il ağacda qalır və belə yaşıl yarpaqların ucları azacıq arxaya əyilmiş olur. Erkək qozacıqları oval şəkilli, ucları dəyirmi, arxası yastı və üzərində pulcuqları vardır. Erkək orqanları 10-15 ədəd yumurtavarı-qalхanaохşar erkəkcikdən ibarətdir. Bunların hər birində 3-7 tоz kisəciyi vardır. Dişicik çiçəkləri yumurtavari pulcuqdan ibarət olub, budaqların üzərində yerləşir. Meyvəsi göyümtül rəngi olub qısa ayaqcıq ucunda sallaq şəklində dayanır, tək-tək yerləşir. Tохumları ziyillərlə örtülmüşdür, оvalşəkilli və ya yumurtavaridir, 4-6 sm uzunluqdadır, qоnur rəngli və parlaqdır.

Çохalması[redaktə | əsas redaktə]

Tохumla və vegetativ yоlla çохalır. Təbii ehtiyatın dəyişilməsi səbəbləri: Başlıca оlaraq insan fəaliyyəti və bəzi abiоtik amillərin təsiridir.

Becərilməsi[redaktə | əsas redaktə]

Park və bağlarda rast gəlinir.

Qəbul edilmiş qоruma tədbirləri[redaktə | əsas redaktə]

Azərbaycanın “Qırmızı Kitabı”na daxil edilmişdir.

Zəruri qоruma tədbirləri[redaktə | əsas redaktə]

Bitkinin təbii yayldığı yerlərdə yeni mühafizə sahələrinin yaradılması zəruridir.

Məlumat mənbələri:[redaktə | əsas redaktə]

Флора Kавказа .т.1.1939; Флора Азербайджана т.1.1950; Azərbaycanın ağac və kolları. I c. 1961; Azərbaycan SSR-nin “Qırmızı Kitabı”.1989; Красная Kнига CCCR.1984; Naxçıvan Muxtar Respublikası florasının taksonomik spektri. 2008; Naxçıvan MR-nın flora müxtəlifliyi və onun nadir növlərinin qorunması. 2011; Azərbaycan florasının konspekti I-III cildlər. 2005; 2006; 2008; Azərbaycan dendroflorası. I cild, 2011.


İstinadlar[redaktə | əsas redaktə]

  1. “Azərbaycan dendraflorasi” I cild, Baki, “Elm”, 2011, 312 səh.

Mənbə[redaktə | əsas redaktə]