Kaloyan

Vikipediya, açıq ensiklopediya
Jump to navigation Jump to search
Romalı cəlladı Kaloyan
Калоян Ромеоубиец
NHMB-Anthrolopogical-reconstruction-of-the-head-of-Tsar-Kaloyan-by-Prof.Yordan-Yordanov.jpg Kaloyanın Varnadakı heykəli
bayraqİkinci Bolqarıstan imperiyasının III imperatorubayraq
1197 — 1207
Sələfi I İvan Asen
Xələfi Boril
Şəxsi məlumatlar
Doğum tarixi 1168(1168-İfadə xətası: "{" punktuasiyasının tanınmayan simvolu.-{{{3}}})
Vəfat tarixi 1207(1207-10-{{{3}}})
Vəfat yeri
Dəfn yeri
  • Holy Forty Martyrs Church, Veliko Tarnovo[d]
Sülalə Asen sülaləsi
Əvvəlki adı İvan
Milliyyəti Bolqar
Atası ?
Anası ?
Həyat yoldaşı Kuman Anna
Uşağı Mariya Asen

Leaden seal of Kaloyan.png
Commons-logo.svg Vikianbarda əlaqəli mediafayllar

Kaloyan Romalı cəlladı - İkinci Bolqarıstan imperiyasının üçüncü imperatoru. IV PyotrI İvan Asenin kiçik qardaşıdır.

İlkin həyatı[redaktə | əsas redaktə]

1168/1169-cu ildə İvan adı ilə doğulmuşdur. 1187-ci ildə Konstantinopolda girov yaşamış və oradan qaçmışdır.[1] 1197-ci ildə qardaşlarının ölümündən sonra hakimiyyətə gəlmişdir.

Hakimiyyəti[redaktə | əsas redaktə]

1197-ci ildə bütün rəqiblərini məğlub edərək hakimiyyətə gəlmiş, 1202-ci iləcən indiki Türkiyə-Bolqarıstan sərhəddinəcən torpaqları işğal etmiş, MakedoniyaSerbiyanı ələ keçirmişdir.

Kaloyanın hakimiyyəti altında Bolqarıstan

Lakin 1202-ci ildə Macarıstan kralı I İmrenin Belqradı işğal etməsi, öz vassalı Vukan Nemanyiçi Serbiya taxtına gətirməsi ilə Kaloyanın macarlara münasibəti pisləşdi. 1203-cü ildə cavab hücumu olaraq Vukanın qardaşı Stefan Nemanyiçi Serbiya taxtına namizəd göstərərək macarları qovdu. Papa III İnnokentinin müdaxiləsinə qədər macarlarla düşmən münasibətləri davam etdi. Kaloyan papaya müraciət edərək özünün imperator kimi tanınmasını istədi.[2] Papa isə sadəcə kral kimi tanımaqla yetindi və ona "rex Bulgarorum et Blachorum" (lat. Bolqarların və Valaxların kralı) titulu verdi.[3]

Latın imperiyası ilə münasibətlər[redaktə | əsas redaktə]

1204-cü ildə Dördüncü Səlib yürüşünün nəticəsi olaraq I Bolduin Latın imperiyasının hökmdarı elan olunmuşdu. Bundan qorxuya düşən Trakiya yunanları Kaloyana tabe olub qorunma tələb etmişdilər. Böyük Ədirnə döyüşündə Kaloyan və 14.000 kuman əsgəri səlibçiləri ağır məğlubiyyətə uğratmış, imperator Bolduin əsir düşmüş, Blua qrafı I Luiz de Blua isə öldürülmüşdü. Bolduin daha sonra 1205-ci ildə edam edildi.[4] Həmin il Kaloyan Latın imperiyasının Balkan yarımadasındakı digər torpaqlarını da ələ keçirmişdi. 31 yanvar 1206-cı ildə səlibçiləri bir daha məğlub edən Kaloyan Təkirdağı ələ keçirmişdi.

Hakimiyyətinin son illəri[redaktə | əsas redaktə]

1207-ci ildə Nikeya imperiyası ilə müttəfiq olan Kaloyan həmin il Saloniki krallığının hökmdarı, Montferrat markizi I Bonifatsini öldürərək dövləti öz torpaqlarına daxil etdi. Lakin şəhərin mühasirəsi zamanı öz sərkərdəsi kuman Manastar tərəfindən öldürüldü.

Ailəsi[redaktə | əsas redaktə]

Kaloyan iki dəfə evlənmişdir. Birinci həyat yoldaşının adı bilinmir. Bu evlilikdən Mariya Asen doğulmuşdur. Kaloyan ikinci dəfə kumanların şahzadəsi Anna ilə evlənmişdir. Bu evlilikdən övlad doğulmamışdır.

İstinadlar[redaktə | əsas redaktə]

  1. Dennis P. Hupchick, The Balkans:From Constantinople to Communism, (Macmillan, 2002), 67.
  2. C-tin C. Giurescu, Dinu C. Giurescu, Istoria românilor din cele mai vechi timpuri până astăzi, Bucharest, 1975, p.184
  3. Kievan Rus, the Bulgars and the Southern Slavs, c.1020 - c.1200, Martin Dimnik, The New Cambridge Medieval History, Part 2, ed. David Luscombe, Jonathan Riley-Smith, (Cambridge University Press, 2004), 266.
  4. John V.A. Fine, The Late Medieval Balkans, (University of Michigan Press, 1994), 81-82.