Kamille süsəni

Vikipediya, azad ensiklopediya
Jump to navigation Jump to search

Kamille süsəni  - (lat. Iris camillae Grossh.).  Süsənkimilər – (İridaceae Juss.) fəsiləsinə aid bitki növü.

IUCN Qırmızı Siyahısına görə növün kateqoriyası və statusu “Nəsli kəsilməyə həssas olanlar” kateqoriyasına aiddir –VU D2. Azərbaycanın dar arellı, nadir endemik növüdür.[1]

Regional IUCN Status: VU D2

Qısa morfoloji təsviri[redaktə | əsas redaktə]

Çoxillik bitkisidir, kökümsovu qısa, sürünəndir, gövdə 10—25 (35) sm hündürlükdə, bir ədəd təpə çiçəyi var; yarpaqlar boz-göyümtül, dar – xətvaridir, 3-4 (5) mm enində, bəzən oraqvari əyilmiş, təpə yarpaqları otvari, pərdəli,lansetvari, itidir. Çiçəkyanlığının borucuğu yumurtalıqdan bir az uzundur, xaricdən 4—6 sm uzunluğunda, yuxarıya dartılmış, yumurtavari və ya enli – ellipsvaridir, ağımtıl-sarı, mavitəhər bənövşəyidir, sütuncuğun kənarı dartılmış, çiçəkyanlığının xarici tərəfindən qısadır, kürək hissəsi küt, xaricdən dişciklidir.[2][1]

Bioloji, ekoloji və fitosenoloji xüsusiyyətləri[redaktə | əsas redaktə]

Çiçəkləmə, meyvə əmələ gətirmə dövrü aprel-may aylarına təsadüf edir. Mezokserofit, işıqsevəndir. Kökümsovlarla və toxumla çoxalır. Müxtəlifotlu qruplaşmalar əmələ gətirir. Quru, daşlı-çınqıllı yamaclarda bitir. Dekorativ bitkidir [3][4]

Yayılması[redaktə | əsas redaktə]

Kür düzənliyi (Qazax rayonu, Qazangöl gölü ətrafında), Bozqır yaylasında[3] [4][5][6][7][8]

Sayı və tendensiyası[redaktə | əsas redaktə]

Çox nadir olan lokalitetlərində mənfi iqliməantropogen təsirlərə həssaslıq müşahidə olunur. Xüsusi yaşayış mühitində tələbkar bitkidir . 

Məhdudlaşdırıcı amillər[redaktə | əsas redaktə]

Antropogen amillər (dekorativ bitki kimi hali tərəfindən intensiv yığılması, otarılma, tapdalanma). Ekoloji və antropogen amillər. 

Mühafizə tədbirləri[redaktə | əsas redaktə]

Yayıldığı ərazilərdə, xüsusi mühafizə tədbirləri aparılmır. Antropogen təsiri azaltmaq məqsədilə yayılma yerlərində yasaqlıqların təşkili, yeni yayılma yerlərinin axtarılması, toxumlarının toxum bankında saxlanılması vacibdir. 

İstinadlar[redaktə | əsas redaktə]

  1. 1 2 http://redbook.az/?options=project&id=Kamille%20s%C3%BCs%C9%99ni
  2. Azərbaycan Respublikasının Qırmızı Kitabı. Nadir və nəsli kəsilməkdə olan bitki və göbələk növləri, II nəşr, Bakı-2013
  3. 1 2 2. Флора Азербайджана, 1952;
  4. 1 2 3. Azərbaycan SSR-in Qırmızı kitabı, 1989;
  5. 5. Ибадлы О.В. 2005;
  6. 6. Əsgərov A.M., 2005;
  7. 7. Məmmədov Q., Yusifov E., Xlilov M., Kərimov V., 2012;
  8. 8. Schtaz G., Shulkina T., Solomon J., 2013;