Karbon monoksit

Vikipediya, azad ensiklopediya
Jump to navigation Jump to search
Karbon monoksit
Carbon-monoxide-2D-dimensions.png
Ümumi
Kimyəvi formulu CO[1]
Molyar kütlə 0 kq[1]
Fiziki xassələri
Sıxlıq 0,00125 q/sm³
Termik xüsusiyyətlər
Ərimə nöqtəsi −337 ± 1 ℉[2]
Qaynama nöqtəsi −313 ± 1 ℉[2]
Buxarın təzyiqi 35 ± 1 atm[2]
Təsnifatı
CAS-da qeyd. nöm. 630-08-0
PubChem
RTECS FG3500000
ChEBI 17245
BMT nömrəsi 1016
ChemSpider

Karbon monoksit bir karbon və bir oksigen atomundan ibarət qeyri-üzvi molekulun adıdır. Karbon oksidində karbon və oksigen arasında üçlü bağ var. Molekulyar formula: CO. Molekulyar çəki M: 28,01 q/mol.

Rəngsiz, qoxusuz, dadsız qazdır. Bəzən göründüyü kimi sobalarda mavi alovla yanır. Çox güclü zəhərdir. Nəfəs alınan havada onun konsentrasiyası artarsa, qana keçir və O2 ilə müqayisədə oksigenin daşındığı hemoqlobinə daha asan bağlanır. Başqa sözlə, bütün karbon monoksitlər tükənmədən O2 bağlana bilməz. Bu baxımdan oksihemoqlobin əmələ gələ bilmir və qanda karboksihemoqlobin artır, oksigen toxumalara daşına bilmir və hüceyrə ölümü baş verir. Karbon monoksit qan hemoqlobininin mərkəzi atomu olan dəmirə bağlanaraq ölümə səbəb olur. İntoksikasiyaya, yəni zəhərlənmə ehtimallarına baş ağrısı, görmə pozğunluğu, yuxululuq, zehni çaşqınlıq və koma daxildir. Mühakimə qabiliyyəti pozulur və intuisiya itir. Nəticədə daimi beyin zədələnməsi baş verə bilər. Həmçinin nevrasteniya və depressiya müşahidə edilə bilər. Əhəmiyyətli sağalma prosesi, oksigen çatışmazlığından sonra ikinci sırada gələn ensefalopatiya ilə müşayiət oluna bilər. Üzvi psixozlar aylarla davam edə bilər, lakin onların sonu nisbətən yaxşı başa çatır. Onun müalicəsi təzyiq altında oksigen tənəffüsü olan hiperbarik oksigen terapiyasıdır. Sənayedə generator qazı, su qazı, qüvvətləndirmə qazı və kömür qazında da istifadə olunur. Yanacaq növü kimi də istifadə olunur. Həmçinin ona siqaretlərində tərkibində rast gəlinir.

İstinadlar[redaktə | mənbəni redaktə et]

  1. 1 2 carbon monoxide (ing.).
  2. 1 2 3 http://www.cdc.gov/niosh/npg/npgd0105.html.