Katolisizm

Vikipediya, açıq ensiklopediya
(Katoliklər səhifəsindən istiqamətləndirilmişdir)
Keçid et: naviqasiya, axtar

Xristianlıq
Jesus-Christ-from-Hagia-Sophia.jpg

P christianity.svg

Xristianlıq

Katoliklik və ya Katolisizm(ing. Catholicism) — Xristian dininin bir cərayanı. Dini cərəyanın teologiya və doktrinalarını, onun mərasim, əxlaqi, mənəvi və davranış xüsusiyyətlərini, bütövlükdə həmin dinin mahiyyətini əhatə edir [1]

Tarixi[redaktə | əsas redaktə]

Katolisizm ümumdünya miqyasında mərkəzləşdirilmiş, ciddi təşkilat strukturuna malik xristianlıq formasıdır. Onun beynəlxalq mərkəzi Roma şəhərinin daxilində yerləşən Vatikan dövlətidir. Əsrlər boyu müstəqilliyə can atan və Qərbi Avropada siyasi əhəmiyyət kəsb edən katolik kilsəsi 1929-cu ildə İtaliya dövləti ilə razılaşmaya əsasən dini siyasi qurum kimi, katolik dini mərkəzi kimi formalaşdı. Vatikan dövlətinin mütləq hakimi katolik kilsəsinin başçısı Papadır.

Cəhətləri[redaktə | əsas redaktə]

Xristianlığa xas olan ümumi əlamətlər: ilahi üçlüyə (Allah –ata, Allah-oğul, Allah-müqəddəs ruh) yəni dünyanın yaradıcısına, dünyadakı günahları öz boynuna götürənə və dünyanı ruhlandırana habelə incilin və onun rəvayətlərinin həqiqiliyinə inamla yanaşı katolisizmin aşağıda göstərilən cəhətləri vardır:

  1. Katolisizm müqəddəs ruhun həm ata Allahdan həm də oğul Allahdan doğulduğunu qəbul edir, pravoslavlıq isə müqəddəs ruhun yalnız ata Allahdan doğulduğunu bildirir. Bu fərq ən barışmaz və əsas fərq sayılır.
  2. Katolisizm müqəddəslərin Allah qarşısında ən ali xidmətlərini uca tutmağı tövsiyə edir. Pravoslavlıq isə müqəddəslərə münasibət məsələsini kilsələrin ixtiyarına buraxır.
  3. Katolisizmdə günahların bağışlanması üçün verilən pul –indulgensiya pravoslavlıqda inkar edilir.
  4. Ölümdən sonra təmizləyici məqamın olması, yəni ruhun təmizlənməsi, əzablarını azaltmaq üçün günahkarın qohumlarının xərcə düşə bilməsi haqqında katolik ehkamı pravoslavlıq tərəfindən rədd edilir.
  5. Katolik kilsəsi müqəddəs Məryəmin günahsız hamiləliyini ilahiləşdirib Allahı doğan ilahə səviyyəsinə qaldırır və 1854-cü ildə bunu dini ehkam elan etmişdir.
  6. Dini başçının – Papanın dini inam məsələlərində günahsızlığını elan edən katolisizm ehkamı pravoslavlıq tərəfindən bəyənilmir. Pravoslavlığın patriarxı ilahiləşdirilmir.

Dini ayinləri[redaktə | əsas redaktə]

Dini ayınlərin sahəsində də katolisizmin özünəməxsus cəhətləri vardır:

  1. Xaç suyuna salmaq ayini- katoliklərdə üstünə su tökmək yolu ilə edilir, pravoslavlarda isə bütünlükdə suya salınırlar [2].
  2. Miro adlı müqəddəs məhlul katoliklərdə həddi buluğa çatmış dindarlara yaxılır, pravoslavlar bu əməliyyatı körpə uşaqlar üzərində aparırlar.
  3. Insanın əti və qanına ortaq olmaq mərasimini katoliklər şit çörək dadmaq yolu ilə, pravoslavlar isə çaxıra batırılmış adi çörəklə edirlər.
  4. Xaçı katoliklər 5 barmaqla, pravoslavlar isə 3 barmaqla çəkirlər.
  5. Ibadəti katoliklər latın dilində, pravoslavlar isə öz milli dilində edirlər [3].
  6. Katolisizmdə bütün din xadimləri evlənə bilməz, pravoslavlıqda isə yalnız rahiblər və ali rütbəli din xadimləri evlənə bilməzlər
  7. Katolisizm nikahın pozulmasını elan etmir, pravoslavlıqda belə qadağan yoxdur.
  8. Katolisizmdə ali ruhani zümrəsi- kardinallar vardır. Pravoslavlıqda bu yoxdur[4].

Müqəddəs Məryəmi həddindən artıq şişirdilmiş, ilahilik dərəcəsinə qədər ucaldılmış ayini, digər xristian cərəyanları, məsələn, protestantizm tərəfindən nifrətlə qarşılanır, iyrənc bütpərəstlik adlandırılır. Allahı “doğan” qadın surətinin ilahiləşdirilməsi və təbliğ edilməsi katolisizmin xüsusiyyətlərindən biridir. Allah anasına pərəstişin şişirdilməsi katolisizmə qadınlar arasında dindarlığın gücləndirilməsi üçün lazımdır.

İstinadlar[redaktə | əsas redaktə]

  1. McBrien, Richard P. (1994). Catholicism. HarperCollins, 3–19. ISBN 978-0-06-065405-4.
  2. http://www.meslehetdir.com/pravoslav-ve-katolisizm-arasindaki-esas-ferq-nedir
  3. http://www.meslehetdir.com/pravoslav-ve-katolisizm-arasindaki-esas-ferq-nedir
  4. http://www.meslehetdir.com/pravoslav-ve-katolisizm-arasindaki-esas-ferq-nedir

Həmçinin bax[redaktə | əsas redaktə]