Keliman dağları

Vikipediya, azad ensiklopediya
Jump to navigation Jump to search
Keliman dağları
rum. Munții Călimani, mac. Kelemen-havasok
Kelemen-havasok.jpg
Ümumi məlumatlar
Mütləq hündürlüyü 2.102 m
Uzunluğu
  • 160 km
Eni 40 km
Sahəsi
  • 6.400 km²
Yerləşməsi
47°07′37″ şm. e. 25°10′04″ ş. u.
Ölkə Rumıniya Rumıniya
Keliman dağları xəritədə
Keliman dağları
Keliman dağları
Commons-logo.svg Vikianbarda əlaqəli mediafayllar

Keliman dağları, Kaliman (rum. Munţii Călimani) — Rumıniyanın şimalinda dağ massivi. Massiv Şərqi Karpatlarda, BukovinaTransilvaniya tarixi bölgələrinin sərhəddində yerləşir. Keliman massivi geoloji baxımdan Keliman-Xarqit dağlarına aiddir.

Ümumi məlumat[redaktə | əsas redaktə]

Keliman dağlarında ən yüksək zirvə Petrosa pikidir (2102 m). Digər yüksək zirvələr: Reşiç (2021 m), Bistrisiorul (1990 m), Stuniorul (1885 m). Ən yüksək zirvə olan Petrosa böyük vulkanik kraterlə əhatə olunub. Kraterin diametri 10 km-dir. Krateri Petrosadan Valya Neqare çayı ayırır. Kraterin daxilində bir neçə kiçik çuxur var (Pietricelui, Vârful Haitei, Negoiul Românesc). Sonuncuda 1997-ci ilə kimi kükürd hasil olunurdu.

Keliman massivi bölgənin turizm məkanlarından biridir. Tameu, Lukaçu, Tixul, Ruska və Reçinş dağlarında olan qeyri-adi vulkan süxurları massivin əsas görməli yerlərindən biri hesab edilir. Bölgədə 12 Apostles geoloji qoruğu yaradılmışdır.[1] Qoruq Keliman Milli Parkının tərkibindədir.

Formalaşması[redaktə | əsas redaktə]

Keliman dağları, eləcə də Qurqu və Xarqit dağları Rumıniyanın ən cavan dağları hesab olunur. Massiv 1,8-5 milyon il əvvəl, dördüncü dövrdə baş vermiş kütləvi vulkan püskürmələri nəticəsində meydana gəlmiş. Yuxarı pliosendə isə formalaşmışdır.[2]

Neogendə baş vermiş güclü vulkanik aktivlik nəticəsində uzunluğu 450 km (bunun 375 km Rumıniyada) olan nəhəng lava qrupları meydana gəlməşdir. Keliman massivinin sahəsi 6400 km², eni təxminən 40 km və uzunluğu təxminən 160 km-dir.[2]

Florası[redaktə | əsas redaktə]

Rumın və xarici bioloqların araşdırmalarına görə 1900-cu ildə indiyə kimi bölgədə ali bitkilərin 1004 növü qeydə alınmışdır. Massivdə bir neçə ekosistem formalaşmışdır: küknarfıstıq ağaclarından ibarət qarışıq meşələr, küknar meşə zolağı, ağcaqayınlı qarışıq meşələr, alp çəmənlikləri və s.[3]

İstinadlar[redaktə | əsas redaktə]

  1. 12 Apostles Nature Reserve
  2. 1 2 Kern, Zoltán; Nagy, Balázs; Kohán, Balázs; Bugya, Éva (2006). Glaciological characterization of small paleoglaciers from Călimani Mountains (PDF). XVI. Timișoara: West University of Timișoara. 35–44.
  3. "Flora". Parcul Național Călimani (Romanian).