Kibrit

Vikipediya, açıq ensiklopediya
Keçid et: naviqasiya, axtar
Kibrit
Yanan kibrit
İlk kibrit qutularından biri
Kibritin alışması

Kibrit — açıq od almaq üçün ucunda yanan başlıq olan tez alışan xırda çubuq.

Yanma temperaturu[redaktə]

Kibrit yanan zaman odun temperaturu 750-850 °C, bu zaman 300 °C — yanan çubuğun temperaturu, 800 — 1000 °C isə odun temperaturudur.

Kibritin alışması reaksiyası[redaktə]

Qırmızı fosfordan kibrit istehsalında istifadə olunur. Belə ki, onun narın əzilmiş şüşə və yapışqanla qarışığını kibrit qutusunun yanına çəkirlər. Tərkibi kalium-xlorat (Bertolle duzu) KClO3 və kükürddən ibarət olan kibrit başlığı qutunun yanına sürtüldükdə alovlanma baş verir.

  • 6P + 5KClO3 → 5KCl + 3P2O5

Yaranma tarixi[redaktə]

Yaranma tarixinin kimyada XVIII əsrin sonu — XIX əsrin əvvəli hesab edilir. İlk kəşfi barədə məlumatlar dolaşıqdır və müəllifliyini təyin etmək çətindir.

İlk kibritlərindən birini fransız kimyaşısı Şansel ixtira edib, onun ucu kükürddən, bertol duzundan və konsentrasiya edilmiş kimyəvi turşudan ibarıt idi[1].

XIX əsrdə kibritlər çox baha olduğundan hər kəsə nəsib olmurdu.

Təhlükəsiz kibrit[redaktə]

Kibrit istehsalında ağ fosfor təhlükəsi,etibarlı kibritin istehsalının genişlənməsinə zəmin yaratdı.Kibrit istehsalındakı əsas yenilik kibritin uc hissəsində qırmızı fosfordan istifadə olunması idi.Bu fikir 1844-cü ildə İsveçli Qustav Erik Paş(1788–1862) tərəfindən irəli sürülmüş,İohan Edvard Landstrom(1815-1888) tərəfindən təkmilləşdirilmişdir.

İstinadlar[redaktə]

  1. Высекающие огонь. // The New Times, 14.02.2011