Kraliça Yelezaveta adaları

Vikipediya, açıq ensiklopediya
Keçid et: naviqasiya, axtar

Kraliça Yelezaveta adaları
ing. Queen Elizabeth Islands, fr. Îles de la Reine-Élisabeth
Wfm ellesmere island.jpg
78°00′00″N 100°00′00″W / 78.00000°N 100.00000°W / 78.00000; -100.00000Koordinatlar: 78°00′00″N 100°00′00″W / 78.00000°N 100.00000°W / 78.00000; -100.00000
Arxipelaq Kanada Arktik arxipelaqı
Akvatoriya Şimal Buzlu okean
Ölkə Flag of Canada.svg Kanada
Adaların sayı 2.126
Böyük ada [[Aksel-Heyberq
Ellef-Rinqnes
Amund-Rinqnes|Aksel-Heyberq
Ellef-Rinqnes
Amund-Rinqnes]]
Hündür nöqtəsi 2.616 m
Kraliça Yelezaveta adaları (Kanada)
Kraliça Yelezaveta adaları
Kraliça Yelezaveta adaları is located in Kanada<div style="font-size:88%;line-height:1.2em;position:absolute;z-index:2;left:İfadə xətası: tanınmayan ifadə söz "strong".%;top:İfadə xətası: / operantı çatışmır.%">
Kraliça Yelezaveta adaları
-
Commons-logo.svg Kraliça Yelezaveta adaları Commonsda

Kraliça Yelezaveta adaları (ing. Queen Elizabeth Islands, fr. Îles de la Reine-Élisabeth - əvvələr Perri adalaarı və ya Parri arxiipelaqı) — Kanada Arktik arxipelaqının şimalında yerləşir. Kanadanın NunavutŞimal-Qərb əraziləri vilayətlərinə daxildir.

Coğrafiyası[redaktə | əsas redaktə]

Borbo zirvəsi (2616 metr) — Elsmir adasının və Nunavut vilayətinin ən hündür zirvəsi

Adalar Şimal Buzlu okean akvatoriyasına daxildir. Ərazidən ardıcıllıq təşkil edən boğazlar sistemi keçir. Mak-Klur boğazı, Vaykaunt-Melvill boğazı, Barrou boğazı, Lankaster boğazı (hamısı birlikdə Parri boğazlar sistemini əmələ gətirir). Boğazlar boyunca Elsmir, Melvill, Devon, Kornuollis adaları yerləşir[1].

Kraliça Yelezaveta adaları, Şimali Kanada.

Arxipelaqın adının Kraliça Yelezaveta adaları olduqdan sonra cənub qərb adaları Şahzadə Ptrik, Melvill, Baterst, Borden, Makkenzi-Kral və Kornuollis Kraliça Yelezaveta adaları[2], digər adalar Kornuol Amund-Rinqnes, Aksel-Heyberq və Ellef-Rinqnes adaları Sverdrup adaları adlandırılır.

Ərazidə yerləşən adalarda hündürlük heçdə yüksək deyil əsasən 300—600 m, devon adasında hündürlüyü 1921 metrə çatan yaylalar vardır. Ən hündür yeri Babo pikidir (2616 m) və Elsmir adasında yerləşir. Adaların iqlimi çox sərtdir. Əsasən Arktik səhralarla örtülüdür.

Adaların ümumi sahəsi 419 061 km² təşkil edir[3]. Adaların bir çoxu Adaların dünyada sahəsinə görə sıralamasına daxildir. Onlarda ən iriləri Elsmir (ada)Devon (ada).

Ada daxil olduğu qrup Ərazilər Sahəsi,
km²
Yeri
Kanada
Yeri
Dünyada
Kordinatlar
1 Aleksandr (ada)[4] Kraliça Yelezaveta adaları Nunavut 484 66 75°52′N 102°37′W / 75.867°N 102.617°W / 75.867; -102.617 (Alexander Island)
2 Amund-Rinqnes[5] Sverdrup adaları Nunavut 5255 25 111 77°53′N 095°30′W / 77.883°N 95.500°W / 77.883; -95.500 (Amund Ringnes Island)
3 Aksel-Heyberq[6] Sverdrup adaları Nunavut 43178 7 32 79°26′N 090°46′W / 79.433°N 90.767°W / 79.433; -90.767 (Axel Heiberg Island)
4 Beyyli-Hamilton (ada)[7] Kraliça Yelezaveta adaları Nunavut 290 91   75°53′N 094°35′W / 75.883°N 94.583°W / 75.883; -94.583 (Baillie-Hamilton Island)
5 Baterst[8] Kraliça Yelezaveta adaları Nunavut 16042 13 54 75°46′N 099°47′W / 75.767°N 99.783°W / 75.767; -99.783 (Bathurst Island)
6 Borden (ada)[9] Kraliça Yelezaveta adaları Nunavut/Şimal-Qərb əraziləri 2794 30 170 78°33′N 111°10′W / 78.550°N 111.167°W / 78.550; -111.167 (Borden Island)
7 Brok (ada)[10] Kraliça Yelezaveta adaları Şimal-Qərb əraziləri 764 58 383 77°51′N 114°27′W / 77.850°N 114.450°W / 77.850; -114.450 (Brock Island)
8 Bukinhem adası[11] Kraliça Yelezaveta adaları Nunavut 137 137   77°12′N 091°00′W / 77.200°N 91.000°W / 77.200; -91.000 (Buckingham Island)
9 Bayam-Martin adası[12] Kraliça Yelezaveta adaları Nunavut 1150 42 294 75°12′N 104°17′W / 75.200°N 104.283°W / 75.200; -104.283 (Byam Martin Island)
10 Kameron (ada)[13] Kraliça Yelezaveta adaları Nunavut 1059 46 312 77°48′N 101°51′W / 77.800°N 101.850°W / 77.800; -101.850 (Cameron Island)
11 Koberq (ada)[14] Kraliça Yelezaveta adaları Nunavut 411 83   75°57′N 079°18′W / 75.950°N 79.300°W / 75.950; -79.300 (Coburg Island)
12 Kornuoll adası[15] Sverdrup adaları Nunavut 2358 31 184 77°37′N 094°52′W / 77.617°N 94.867°W / 77.617; -94.867 (Cornwall Island)
13 Kornuollis (ada)[16] Kraliça Yelezaveta adaları Nunavut 6995 21 96 75°05′N 095°00′W / 75.083°N 95.000°W / 75.083; -95.000 (Cornwallis Island)
14 Devon (ada)[17] Kraliça Yelezaveta adaları Nunavut 55247 6 27 75°08′N 087°51′W / 75.133°N 87.850°W / 75.133; -87.850 (Devon Island)
15 Eqlinton (ada)[18] Kraliça Yelezaveta adaları Şimal-Qərb əraziləri 1541 36 249 75°46′N 118°27′W / 75.767°N 118.450°W / 75.767; -118.450 (Eglinton Island)
16 Ellef-Rinqnes[19] Sverdrup adaları Nunavut 11295 16 69 78°37′N 101°56′W / 78.617°N 101.933°W / 78.617; -101.933 (Ellef Ringnes Island)
17 Elsmir (ada)[20] Kraliça Yelezaveta adaları Nunavut 196236 3 10 80°10′N 079°05′W / 80.167°N 79.083°W / 80.167; -79.083 (Ellesmere Island)
18 Emerald (ada)[21] Kraliça Yelezaveta adaları Şimal-Qərb əraziləri 549 63 466 76°48′N 114°07′W / 76.800°N 114.117°W / 76.800; -114.117 (Emerald Isle)
19 Qrehem (ada)[22] Sverdrup adaları Nunavut 1378 38 265 77°26′N 090°30′W / 77.433°N 90.500°W / 77.433; -90.500 (Graham Island)
20 Qriffit (ada)[23] Kraliça Yelezaveta adaları Nunavut 189 110   74°35′N 095°30′W / 74.583°N 95.500°W / 74.583; -95.500 (Griffith Island)
21 Helena (ada)[24] Kraliça Yelezaveta adaları Nunavut 327 85   76°40′N 101°00′W / 76.667°N 101.000°W / 76.667; -101.000 (Helena Island)
22 Houvd (ada)[25] Kraliça Yelezaveta adaları Nunavut 158 125   77°32′N 085°09′W / 77.533°N 85.150°W / 77.533; -85.150 (Hoved Island)
23 Vane[26] Kraliça Yelezaveta adaları Nunavut 1126 44 298 76°10′N 103°15′W / 76.167°N 103.250°W / 76.167; -103.250 (Île Vanier)
24 Kral-Kristian[27] Sverdrup adaları Nunavut 645 60 420 77°45′N 102°00′W / 77.750°N 102.000°W / 77.750; -102.000 (King Christian Island)
25 Litl-Kornuollis[28] Kraliça Yelezaveta adaları Nunavut 412 75   75°30′N 096°30′W / 75.500°N 96.500°W / 75.500; -96.500 (Little Cornwallis Island)
26 Lohid (ada)[29] Kraliça Yelezaveta adaları Nunavut 1308 41 273 77°24′N 105°15′W / 77.400°N 105.250°W / 77.400; -105.250 (Lougheed Island)
27 Louter (ada)[30] Kraliça Yelezaveta adaları Nunavut 145 133   74°33′N 097°30′W / 74.550°N 97.500°W / 74.550; -97.500 (Lowther Island)
28 Makkenzi-Kral[31] Kraliça Yelezaveta adaları Nunavut/Şimal-Qərb əraziləri 5048 26 115 77°43′N 111°57′W / 77.717°N 111.950°W / 77.717; -111.950 (Mackenzie King Island)
29 Messi (ada)[32] Kraliça Yelezaveta adaları Nunavut 432 71   75°59′N 102°58′W / 75.983°N 102.967°W / 75.983; -102.967 (Massey Island)
30 Mien adası[33] Sverdrup adaları Nunavut 955 50 337 79°59′N 099°30′W / 79.983°N 99.500°W / 79.983; -99.500 (Meighen Island)
31 Melvill (ada)[34] Kraliça Yelezaveta adaları Nunavut/Şimal-Qərb əraziləri 42149 8 33 75°30′N 111°30′W / 75.500°N 111.500°W / 75.500; -111.500 (Melville Island)
32 Nort-Kent (ada)[35] Kraliça Yelezaveta adaları Nunavut 590 62 453 76°40′N 090°15′W / 76.667°N 90.250°W / 76.667; -90.250 (North Kent Island)
33 Şahzadə-Patrik adası[36] Kraliça Yelezaveta adaları Şimal-Qərb əraziləri 15848 14 55 76°45′N 119°30′W / 76.750°N 119.500°W / 76.750; -119.500 (Prince Patrick Island)
34 Stor (ada)[37] Sverdrup adaları Nunavut 313 87   78°59′N 085°50′W / 78.983°N 85.833°W / 78.983; -85.833 (Stor Island)
35 Digər kiçik adalar[3] (2 092 единиц) Nunavut/Şimal-Qərb əraziləri 2321
Kraliça Yelezaveta adaları[3]   Nunavut/Şimal-Qərb əraziləri 419061 78°05′N 95°10′W / 78.083°N 95.167°W / 78.083; -95.167 (Queen Elizabeth Islands)

Tarixi[redaktə | əsas redaktə]

1616 arxipelaqa ilk dəfə avropallılar ayaq basmışlar. Arxipelaq ilk dəfə Britaniya admiralı Vilyam Eduard Parrinin şərəfinə adlandırılır. O, adaları 1819-1820 ci illərdə kəşf edir. Sonradan adı II Yelezavetanın şərəfinə adlandırılır.

Əhalisi[redaktə | əsas redaktə]

Əhalisi — 375 nəfər (2006). Yaşayış məntəqələri Rezolyut qəsəbəsi, Kopnuollis (229 nəfər) və Qris-Ford, Elsmir (ada) (141 nəfər). Bunlardan əlavə Elsmir adasında Alert qəsəbəsi yerləşir ki, orada cəmi 5 nəfər yaşayır. Digər adalarda isə yaşayış yoxdur. Əsas gəlir mənbəyi neftdir.

İstinadlar[redaktə | əsas redaktə]

  1. Canadian Encyclopedia. The Queen Elizabeth Islands
  2. Parri arxipelaqı
  3. 3,0 3,1 3,2 Sea islands: Atlas of Canada; Natural Resources Canada
  4. Alexander Island Wayback Machine saytında (23 dekabr 2010 tarixindən) at oceandots.com
  5. Amund Ringnes Island Wayback Machine saytında (23 dekabr 2010 tarixindən) at oceandots.com
  6. Axel Heiberg Island Wayback Machine saytında (23 dekabr 2010 tarixindən) at oceandots.com
  7. Baillie-Hamilton Island Wayback Machine saytında (23 dekabr 2010 tarixindən) at oceandots.com
  8. Bathurst Island at Bivouac.com
  9. Borden Island Wayback Machine saytında (23 dekabr 2010 tarixindən) at oceandots.com
  10. Brock Island Wayback Machine saytında (23 dekabr 2010 tarixindən) at oceandots.com
  11. Buckingham Island at the Atlas of Canada
  12. Byam Martin Island Wayback Machine saytında (23 dekabr 2010 tarixindən) at oceandots.com
  13. Cameron Island Wayback Machine saytında (23 dekabr 2010 tarixindən) at oceandots.com
  14. Coburg Island Wayback Machine saytında (23 dekabr 2010 tarixindən) at oceandots.com
  15. Cornwall Island Wayback Machine saytında (23 dekabr 2010 tarixindən) at oceandots.com
  16. Cornwallis Island Wayback Machine saytında (23 dekabr 2010 tarixindən) at oceandots.com
  17. Devon Island Wayback Machine saytında (23 dekabr 2010 tarixindən) at oceandots.com
  18. Eglinton Island Wayback Machine saytında (23 dekabr 2010 tarixindən) at oceandots.com
  19. Ellef Ringnes Island Wayback Machine saytında (23 dekabr 2010 tarixindən) at oceandots.com
  20. Ellesmere Island Wayback Machine saytında (23 dekabr 2010 tarixindən) at oceandots.com
  21. Emerald Isle Wayback Machine saytında (23 dekabr 2010 tarixindən) at oceandots.com
  22. Graham Island Wayback Machine saytında (23 dekabr 2010 tarixindən) at oceandots.com
  23. Griffith Island at the Atlas of Canada
  24. Helena Island Wayback Machine saytında (23 dekabr 2010 tarixindən) at oceandots.com
  25. Hoved Island at the Atlas of Canada
  26. Île Vanier Wayback Machine saytında (23 dekabr 2010 tarixindən) at oceandots.com
  27. King Christian Island Wayback Machine saytında (23 dekabr 2010 tarixindən) at oceandots.com
  28. Little Cornwallis Island Wayback Machine saytında (23 dekabr 2010 tarixindən) at oceandots.com
  29. Lougheed Island Wayback Machine saytında (23 dekabr 2010 tarixindən) at oceandots.com
  30. Lowther Island at the Atlas of Canada
  31. Mackenzie King Island Wayback Machine saytında (23 dekabr 2010 tarixindən) at oceandots.com
  32. Massey Island Wayback Machine saytında (23 dekabr 2010 tarixindən) at oceandots.com
  33. Meighen Island at arctic.uoguelph.ca
  34. Melville Island Wayback Machine saytında (23 dekabr 2010 tarixindən) at oceandots.com
  35. North Kent Island Wayback Machine saytında (23 dekabr 2010 tarixindən) at oceandots.com
  36. Prince Patrick Island at peakbagger.com
  37. Stor Island Wayback Machine saytında (23 dekabr 2010 tarixindən) at oceandots.com

Mənbə[redaktə | əsas redaktə]