LGA 1366

Vikipediya, açıq ensiklopediya
Jump to navigation Jump to search

Mikroprosessor (CPU) (Central Processing Unit) — fərdi kompyuterlərin düşünən beyni olub ana plata üzərində yerləşir, ədədlər üzərində hesab-məntiq əməllərini və idarəni həyata keçirir. Mikroprosessor hesab-məntiq və idarə qurğusunu özündə birləşdirir.

CPU haqda ümumi məlumat və LGA 1366 socketi[redaktə | əsas redaktə]

Mikroprsessorları əsasən Intel, AMD və Cyrix firmaları istehsal edir. Intel firması öz mikroprosessorlarını əsasən Pentium markası ilə istehsal edir. Bu cür mikrosxem özündə təqribən 3,1 milyon tranzistoru birləşdirir. Pentium tipli mikroprosessorun arxitekturası özündə iki hesab-məntiq qurğusunu birləşdirir. Bu da bir taktda iki əmrin yerinə yetirilməsinə imkan verir.Prosessorlar müəyyən nömrələrlə nişanlanırlar. Bu nömrələr vasitəsilə onların texniki parametrləri haqqında məlumat əldə etmək olur.

Prosessorun əsas xüsusiyyəti onun takt tezliyi, keş yaddaşın tutumudur.

Takt tezliyi - prosessorun saniyə ərzində yerinə yetirdiyi əməliyyatların sayıdır. Takt tezliyi meqahertz (MHz) kəmiyyəti ilə ölçülür. Məsələn, 1 QHz tezliyə malik prosessor saniyə ərzində 1 milyard əməliyyat yerinə yetirir. Eyni model prosessorlar müxtəlif takt tezliyinə malik ola bilərlər. Prosessorun takt tezliyi nə qədər yüksəkdirsə, işləmə sürəti də bir o qədər yüksək olur (qiyməti də həmçinin). Takt tezliyinin 2 tipi (növü) var: daxili və xarici takt tezliyi.

Daxili takt tezliyi - prosessorun daxilində gedən əməliyyatların takt tezliyidir. Xarici takt tezliyi və ya sistem şininin tezliyi - prosessor ilə əməli yaddaş arasındakı informasiya mübadiləsinin takt tezliyidir.

1992-ci ilə kimi prosessorlarda daxili və xarici takt tezliyi uyğun gəlirdi (bərabər idi). 1992-ci ildə isə Intel kompaniyası 80486DX prosessorunu təqdim etdi, hansında ki daxili və xarici takt tezliyi müxtəlif idi: daxili takt tezliyi xaricidən 2 dəfə yüksək idi. 25/50 və 33/66 MHz takt tezlikləri olan 2 belə prosessor istehsal edilmişdi. Sonradan Intel kompaniyası daxili takt tezliyi xarici takt tezliyindən 3 dəfə yüksək olan 80486DX4 prosessorunu istehsal etdi.

Müasir prosessorlarda, məsələn 3 QHz takt tezliyi olan prosessorlarda sistem şininin tezliyi (xarici takt tezliyi) 800 Mhz-dir.

Prosessorun sürətindən danışarkən daxili keş yaddaş da əsas götürülür. Daxili keş yaddaş vasitəsilə prosessor bir neçə dəfə sürətlə işləyir və bu ilk dəfə olaraq 486 prosessorlarında tətbiq edilmişdir. 2010-cu ilin ən güclü prosessoru Intel kompaniyasının istehsal etdiyi Intel Core i7-980x Extreme Edition olmuşdur.

Prosessorun xüsusiyyətləri aşağıdakılardır: 3,33 QHz takt tezliyi (hər bir nüvə üçün); Intel Turbo Boost texnologiyası əsasında takt tezliyinin 3,6 QHz-ə yüksəldilməsi;

  • 6 nüvəli olması;
  • 12 MB keş yaddaş;
  • 3 kanallı DDR3 yaddaşı 1066 MHz;
  • 32 nanometr istehsal texnologiyası.

Prosessorun əsas xüsusiyyəti onun takt tezliyi və keş yaddaşın tutumudur. Müasir İntel CPU üçün aşağıdakı socketlər uyğun gəlir

  1. LGA 775
  2. LGA 1155
  3. LGA 1156
  4. LGA 1366

LGA (Land Grid Array) tipli soketlərdə yay formasında dəliklər vardır ki, bura prosessorun ayaqları düzgün istiqamət seçilərək yerləşdirilir. Soketin qoruyucu qapağı prosessorun üzərində örtülür.

LGA 1366 (Socket B)

LGA 1366—Bu socket həmçinin Socket B kimi tanınır və İntel firmasının mərkəzi prosessor socketidir. Socket İntelin LGA 775 (Socket T) socketini əvəz edir.. Hemde giriş səviyyəsi server yönümlü LGA 771 (Socket J) yerinə və LGA ərazi qril dizi üçün dayanır LGA 2011 ilə özünü inkşaf etdirmişdir. Bu soket prosessorun (CPU) alt hissəsində 1.366 çıxıntılı işaretçilerine toxunma təmas nöqtələri var [4] və prosessorun daxili yaddaş nəzarət edicisi ilə DDR3 yaddaş üç kanala qədər çatar. Socket 1366 (Socket B) PCI-Express nəzarətçi kimi ağırlıqlı xidmət verən bir azaldılmış funksiya şimal körpüsünə CPU bağlanmaq üçün QPI istifadə. Daha yavaş DMI İntelin ən son şimal körpüsü və cənub körpüsündən komponentləri bağlamaq üçün istifadə edilər. Müqayisə, İntelin soket 1156 (Socket H) ənənəvi SOUTHBRIDGE funksiyaları xidmət verən bir tək komponent "çipset" (indi PCH deyilir) interfeys DMI istifadə edərək, prosessor özü üzərinə QPI əlaqə və PCI-Express nəzarətçi daşıyar. Pin sayındakı fərq daha çox xidmət yaddaş kanalı sayının çox olmasıdır. Noyabr 2008-ci ildə Intel, bu socketi tələb edən ilk prosessor olan Core i7 satışa buraxıldı. Yay və ya yumuşak kontaklarla bir bağlantı olub qapaq qaldırılır və prosessor düzgün istiqamətdə socketin içinə güc tətbiq edilmədən yerləşdirilir. Yadda saxlamq lazımdırki prosessoru socketə yerləşdirmək üçün sixmaq olmaz əks təqdirdə pinləri zədələyə bilərsiz necə diyərlər güvlə hər şey həll olunmur. Yaşı bəs nə etməli prosesorun ucunda qızılı və yaxud qızılı ox işarəsi görəcəksiz həmin işarə prosessorun həmin hissəsini yuxarı tərəf olduğunu gösrərir. Prosessor alərkən onun hansı socketə uyğun olduğunadəqiq baxmaq lazımdır.