Mamırlar

Vikipediya, azad ensiklopediya
Jump to navigation Jump to search
Sphagnum moos.jpg

Mamırlar və ya yosunlar — ən az inkişaf etmiş ali bitkilər. Onların təxminən 25000 növü mövcuddur. Yosunlar və mamırlar quruluşuna və çoxalmasına görə eynidir. Müxtəlif yerlərdə müxtəlif adlanır. Daha yüksək inkişaf etmiş bitkilərdir. Onların quruluşunun mürəkkəbləşməsi yerüstü həyat şəraitinə uyğunlaşması ilə əlaqədardır.

Mamirlar avtotrof orqanizmlərdir, onlarda xloroplastlar yaxşı inkişaf etmişdir. Mamırların hündürlüyü 20-30 sm-dən çox olmur. Mamırlar ən çox rütubətli yerlərdə yayılmışdır. Ümumiyyətlə mamırlar rütubətsevən bitkidir. Bunlardan biridə yaşıl quş mamırıdır. Yaşıl quş mamırı çoxillik bitkidir. Bataqlıqlaşmış və nəm yerlərdə rast gəlinir. Gövdəsi dik qalxır, budaqlanmır, üzərində sıx yerləşən və ucu şiş yarpaqlar olur. Bitkini torpağa gövdənin aşağı hissəsində yerləşən nazik sapşəkilli rizoidlər bərkidir. Quş mamırı bədən səthi ilə atmosferin rütubətindən də istifadə edə bilir və öz çəkisindən təxminən 4 dəfə çox su udur. Onlar oksigen az olan yerlərdə yavaş- yavaş parçalanır və torfa çevrilir.Torfdan isə yanacaq kimi istifadə olunur.

Başqa növü isə sfaqnum mamırıdır. Sfaqnum(yun.sphagnos-sungər).Meşə və bataqlıqlarda budaqlanmış gövdəsi olan sfaqnum təsadüf edilir.Yetkin bitkinin rizoidi olmur.Gövdə və yarpaqlarında fotosintez prosesi həyata keçirən xloraplaslara malik hüceyrələrlə yanaşı,içərisi boş,ölü iri hüceyrələrə də rast gəlinir.Yarpaq və gövdədə olan ölü hüceyrələrin hesabına sfaqnum öz çəkisindən 20-25 dəfə çox su uda bilir .Nəticədə sfaqnum bitən torpaq tədricən bataqlığa çevrilir.Belə şəraitində digər bitkilər yaxşı inşaf edə bilmir. Bataqlıqlarda sfaqnum bakteriyaların inkişafına mane olan maddələr ifraz edir.Ona görə də bataqlığa düşmüş orqanizimdə çürümə prosesləri zəif gedir.Sfaqnumun gövdəsi hər il 2-3 sm böyüyür.Eyni zamanda,gövdənin aşağı hissəsi tədricən məhv olur.Tələf olmuş hissə oksigen az olan yerdə yavaş-yavaş parçalanır və trofa çevrilir.