Maral böcək

Vikipediya, açıq ensiklopediya
Jump to navigation Jump to search
Maral böcək
Maral böcək
Elmi təsnifat
Aləmi: Heyvanlar
Yarımtip: Onurğasızlar
Sinif: Cücülər
Dəstə: Sərtqanadlılar
Fəsilə: Buynuzlu böcəklər
Cins: Maral böcəklər
Növ: Maral böcək
Elmi adı
Lucanus cervus Linnaeus, 1758
Areal
Lucanus cervus areal.jpg

Wikispecies-logo.svg
Vikinnövlərdə
təsnifat

Commons-logo.svg
Vikianbarda
şəkil

ÜTMS [1]
NCBI {{{1}}}

Maral böcək (lat. Lucanus cervus) - Sərtqanadlılar dəstəsinə, Buynuzlu böcəklər

fəsiləsinə aid böcək növü.

Təsviri[redaktə | əsas redaktə]

Bığcıkları dizlikli, buğumları isə toppuzşəkilli olub 3-6 ədəddir. Mandibuaları çox güclü olub, erkək fərdlərdə dişilərə nisbətən daha iridir. Bədənin rəngi əksər hallarda qəhvəyimtil qaradır. Qanadüstlükləri və çənələri şabalıdı – qəhvəyidir. Sürfləri ağ rəngdə olub, S formasında əyilmiş vəziyyətdə olurlar. Sürfələrin bədən uzunluğu 14 sm – dir. Erkək fərdlərin bədəninin uzunluğu mandibulaları ilə birlikdə 83 mm, dişi fərdlərinki isə 45 mm – dir.

Yayılması[redaktə | əsas redaktə]

Mərkəzi, Cənubi və Qərbi Avropa, Kiçik Asiyada yayılmışlar. Azərbaycanda isə Böyük Qafqazda rast gəlinir

Həyat tərzi[redaktə | əsas redaktə]

Böcəklər may ayından iyul ayınadək təbiətdə görünürlər. Yetkin böcəklər isə ağac və kolların gövdələrindən axan şirə ilə qidalanırlar. Yumurtalarını çürüməkdə olan və ya artıq çürümüş ağacların qabığı altına qoyurlar. Yumurtadan çıxmış sürfələr çürümüş oduncaqla qidalanırlar. Yaşayış yerinin termiki xüsusiyyətlərindən asılı olaraq bir genarasiya 4 – 6 il davam edə bilir. Maral böcək Azərbaycanda bu fəsilənin ən iri nümayəndəsidir.

Qorunması[redaktə | əsas redaktə]

Sayı azalan növdür. Səbəb isə arealının insanlar tərəfindən daraldılması yəni torpaqların istifadəsi və özlərinin isə kolleksiyaçılar tərəfindən tutulmasıdır. Azərbaycsndan başqa Danimarka, Almaniya, Polşa, Latviya, Estoniya, Belarus respublikası, İsveç, Ukrayna və Rusiya federasiyasının Qırmızı Kitabına daxil edilmişdir.

Yarımnövləri[redaktə | əsas redaktə]

Lucanus cervus cervus Linnaeus, 1758

  • Scarabaeus cervus cervus Linnaeus, 1758
  • Lucanus cervus americanus Hope & Westwood, 1845
  • Lucanus cervus antennatus Rey, 1890
  • Lucanus cervus armiger Herbst, 1790
  • Lucanus cervus capitalis Mollenkamp, 1910
  • Lucanus cervus capra Olivier, 1789
  • Lucanus cervus capreolus Fuessly, 1775
  • Lucanus cervus dorcas Muller, 1776
  • Lucanus cervus grandis Haworth, 1807
  • Lucanus cervus hircus Herbst, 1790
  • Lucanus cervus inermis Marsham, 1802
  • Lucanus cervus longipennis Von Rothenburg, 1900
  • Lucanus cervus lusitanicus Hope & Westwood, 1845
  • Lucanus cervus major Burmeister, 1847
  • Lucanus cervus microcephalus Mulsant, 1842
  • Lucanus cervus nigrinus March, 1931
  • Lucanus cervus ornatus Bernau, 1929
  • Lucanus cervus scapulodonta Weinreich,
  • Lucanus cervus validus Mollenkamp, 1912
  • Lucanus cervus vicinus Hope & Westwood, 1845

Lucanus cervus akbesianus Planet, 1896

  • Lucanus cervus var. poujadei Planet, 1897
  • Lucanus cervus motschulskyi Benesh, 1960

Lucanus cervus fabiani Mulsant & Godart, 1855

  • Lucanus cervus heptaphyllus Abeille de Perrin, 1867
  • Lucanus cervus pentaphyllus Reiche, 1853
  • Hexaphyllus cervus pontbrianti Mulsant, 1839
  • Lucanus cervus reichei Motschulsky, 1870

Lucanus cervus turcicus Sturm, 1843

  • Lucanus cervus var. smyrniacus Didier & Seguy, 1953