Marqaret Hamilton

Vikipediya, açıq ensiklopediya
Jump to navigation Jump to search


Marqaret Hamilton
ing. Margaret Hamilton
Margaret Hamilton 1995.jpg
Doğum tarixi 17 avqust 1936 (1936-08-17) (82 yaş)
Doğum yeri
Vətəndaşlıq
Elm sahəsi İnformatika
İş yeri
Commons-logo.svg Vikianbarda əlaqəli mediafayllar

Marqaret Hamilton (17 avqust 1936[1], Paoli[d], İndiana, ing. Margaret Hamilton)— Amerikalı komputer mütəxəssisi, sistem mühəndisi, alim. O, "Apollon" və "Skylab" layihələrinin proqramlarını hazırlayan qrupa rəhbərlik etmişdir.[2]

Həyatı[redaktə | əsas redaktə]

Marqaret Hamilton 17 avqust 1936-cı ildə İndiana ştatının Paoli şəhərində anadan olmuşdur. Orta təhsilini Hankok liseyində almış, 1954-cü ildə buranı bitirərək Miçiqan Universitetinin riyaziyyat fakültəsinə daxil olmuşdur. Daha sonra Brandeis Universitetində mücərrəd riyaziyyat sahəsi üzrə magistr təhsili almaq üçün Boston şəhərinə köçmüşdür.

Fəaliyyəti[redaktə | əsas redaktə]

Marqaret Hamilton 1960-cı ildə meterologiya sahəsində hava proznozunu təyin edən cd-nin inkişaf etdirilməsi işi ilə bağlı müvəqqəti olaraq Massaçusets Texnologiya İnstitutu-da çalışmışdır. 1961-1963-cü illər ərzində o, "Linkoln lab"-da "Sage" layihəsində işləmişdir. Bu layihə Massaçusets Texnologiya İnstitutu tərəfindən yaradılan hava fəaliyyətlərini simulasiyalar vasitəsi ilə izləyən komputer proqramı "Whirlwind"in davamı idi. "Sage" proyekti isə soyuq müharibə dövründə sovet hərbi təyyarələrinin hücumlarına qarşı müdafiə məqsədilə yaradılmışdı. Marqaret Hamiltonun buradakı fəaliyyəti onun nüfuzunun getdikcə artmasına və NASA-nın Apollon layihəsində işləməsinə səbəb oldu.

Hamilton 1969-cu ildə, Apollon layihəsi üçün yazdığı kodların qarşısında

NASA və Apollon 11 proqramındakı xidmətləri[redaktə | əsas redaktə]

Hamliton, Apollon və Skylabın proqramını gücləndirən komandaya rəhbərlik etmişdir. Hamilton və qrupu, Apollonun idarə etmə modulu, aya enəcək hissəsi və Skylab üçün hazırlanmış alqoritmləri əhatə edən proqramın inkişaf etdirilməsi məsuliyyətini üzərinə götürmüşdü. Komandanın bir digər hissəsi isə, Marqaret Hamilton tərəfindən hazırlanan "Display Interface Routines" kimi səhvləri aşkar edib təmizləyən sistem proqramları üzərində işlər aparırmışdılar. Tapşırıq zamanı Apollon 11 gəmisi Aya enərkən enişə 3 dq qalmış kabinada olan komputerlərdə həyəcan siqnalları işə düşmüşdü. Lakin Hamilton tərəfindən Apollon 11 gəmisinin uçuş sisteminə yazımış səhv təmizləmə proqramı tez bir zamanda xətanı təsbit edərək aradan qaldrmış və tapşırığın müvəffəqiyyətlə yerinə yetirilməsinə səbəb olmuşdur. Hamilton Apollon 11 tapşırığı üçün 145 min sətirlik "assembly kodu"nu hazırlamış, həm yazmış həm də yazan qrupa rəhbərlik etmişdir. Dövrün texnologiya ilə bağlı imkanlarını nəzərə aldıqda bu qədər böyük əhəmiyyətə malik kodun xətasız yazılması təqdirə layiq bir iş idi.

Hal-hazırda Marqaret Hamiltonun 82 yaşı var və təqaüddədir.

Mükafatları[redaktə | əsas redaktə]

  • 1986-cı ildə "Komputinq Qadınlar dərnəyi" tərəfindən “Ada Lavleys” mükafatı [3]
  • 2003-cü ildə "NASA Fövqəladə Astronomik layihə" mükafatı (37.200 dollar pul mükafatı alaraq NASA tarixində hərhansı bir şəxsə verilən ən böyük pul mükafatına layiq görülmüşdür) [4]
  • 2009-cu ildə "Örlham Kolleci Fövqəladə Məzun" mükafatı
  • 2016-cı ildə ABŞ-ın 44-cü prezidenti Barak Obama tərəfindən "Azadlıq medalı"na layiq görülmüşdür [5].

İstinadlar[redaktə | əsas redaktə]

  1. Wayne T. K. American Women of Science Since 1900ABC-CLIO, 2011.
  2. M. Hamilton, W.R. Hackler (December 2008). "Universal Systems Language: Lessons Learned from Apollo". IEEE Computer 41 (12): 34–43. DOI:10.1109/MC.2008.541.
  3. "Ada Lovelace Awards". Association for Women in Computing.
  4. NASA Press Release "NASA Honors Apollo Engineer" (September 3, 2003)
  5. "President Obama Names Recipients of the Presidential Medal of Freedom". Office of the Press Secretary.