Marta Qrehem

Vikipediya, azad ensiklopediya
Naviqasiyaya keçin Axtarışa keçin
Marta Qrehem
Doğum tarixi 11 may 1894(1894-05-11)[1][2][…]
Doğum yeri
Vəfat tarixi 1 aprel 1991(1991-04-01)[1][2][…] (96 yaşında)
Vəfat yeri
Həyat yoldaşı
Fəaliyyəti balerina, xoreoqraf, musiqi pedaqoqu[d], baletmeyster, kostyum dizayneri[d], rəqqasə
Üzvlüyü
Mükafatları Prezidentin "Azadlıq" medalı National Medal of Arts Kennedi Mərkəzinin fəxri mükafatı
marthagraham.org
Vikianbarın loqosu Vikianbarda əlaqəli mediafayllar

Marta Qrehem (ing. Martha Grehem, 11 may 1894[1][2][…], Pitsburq, Pensilvaniya1 aprel 1991[1][2][…], Nyu-York ştatı) — amerikan rəqqas, xoreoqrafbaletmeyster.

Həyatı[redaktə | mənbəni redaktə et]

Marta Qrehem dini ailədən idi və rəqsin günah sayılmasına baxmayaraq, bir gün ailəsi məşhur rəqqas Rut Sen-Deninin konsertinə getmək üçün icazə verdi. Bundan əlavə, ailəsinin sərt mövqeyinə baxmayaraq, Martanın valideynləri kollec təhsilinə qarşı olmadılar. Vassar Kolleci, yalnız təhsilin keyfiyyəti ilə deyil, idman ənənələri və sufrajizmə simpatiya ilə üçün də tanınırdı. Rut Sen-Denisin performansını görən Marta rəqqas olmaq istəyirdi. 1913-cü ildə Los Ancelesdəki rəqs məktəbinə girməyə icazə verildi; sonra Denisoun məktəbində, onun tərəfdaşı Ted Şaun ilə birlikdə İspaniyada təhsil aldı.

Qrehemin şagirdlik dövrünü keçdiyi illərdə rəqs əsasən əyləncə kimi qəbul edildi — bu, vodevil, kostyum çıxışları, sosial topların ayrılmaz bir hissəsidir. Sənətin statusu yalnız Amerikada Avropanın bir hiyləsi hesab olunan bir rəqs balı idi. Amerika rəqs məktəblərində şagirdlər şou və kabarelərdə iştirak etmək üçün təlim keçirdilərr. Marta kabare rəqqası olmadı, amma gerçək bir sənətçi idi. Daha sonra xatirələrində qürurla xatırladırdı ki, məktəbdəki yeganə məktəbli digər qızların "Qrehem bir sənətdir" olduğu səbəbiylə qatılıb nəzarət altına alındı. Bütün adamlar ona rəssam və dahi kimi baxdılar.

Onun dövründə kişi və qadınların sərt stereotipləri var idi, məsələn, kişilər serebral, qadınlar isə emosionaldır; rəqs içərisində olan kişilər, düzbucaqlı hərəkətləri sürətləndirməkdə özlərini ifadə edirlər və qadınlar — əyri xəttlər boyunca aparılmış hamar hərəkətlərdə. Qrehem, "nə ağac, nə bir çiçək, nə də bir dalğa olmaq istəmir" dedi. Onun tərcümeyi-hallarından birinin örtüyündə The New York Times qəzetinin bir məqaləsi var: "Ən milliyyətçi və ən qabiliyyətli feminist Marta Qraham həm qadını, həm də rəqsi azad etdi!" Qrehem emansipasiya hərəkatının iştirakçısı kimi "qadın zəif bir canlıdır" streotipini sındırdı.

Avtobioqrafiya[redaktə | mənbəni redaktə et]

  • Blood Memory: An autobiography. New York: Doubleday, 1991
  • Грэм, Марта. Память крови. — М: Garage, 2017. — 240 с. — 1500 экз. — ISBN 9785905110788.

Ədəbiyyat[redaktə | mənbəni redaktə et]

İstinadlar[redaktə | mənbəni redaktə et]

  1. 1 2 3 4 Bibliothèque nationale de France BnF identifikatoru (fr.): açıq məlumat platforması. 2011.
  2. 1 2 3 4 Martha Graham // Internet Broadway Database (ing.). 2000.

Xarici keçidlər[redaktə | mənbəni redaktə et]