Maykop rayonu

Vikipediya, azad ensiklopediya
Naviqasiyaya keçin Axtarışa keçin
Maykop rayonu
Gerb
Gerb

44°31′00″ şm. e. 40°10′29″ ş. u.


Ölkə
Tarixi və coğrafiyası
Yaradılıb 28 aprel 1962
Sahəsi
  • 3.667,43 km²[2]
Əhalisi
Əhalisi
  • 60.107 nəf. (1 yanvar 2018)[3]
Rəsmi sayt
Maykop rayonu xəritədə
Vikianbarın loqosu Vikianbarda əlaqəli mediafayllar

Maykop rayonu (adıq Мыекъуапэ район) — Rusiya Federasiyası, Adıgey Respublikasının tərkibində inzibati ərazi vahidi. İnzibati mərkəzi Tulski qəsəbəsidir.

Coğrafiyası[redaktə | mənbəni redaktə et]

Maykop rayonu respublikanın cənub hissəsində yerləşir. Rayonun ümumi sahəsi 3667.43 km²-dir. Bura 10 kənd yaşayış məntəqəsi daxildir.

Rayon aşağıdakı inzibati vahidlərlə həmsərhəddir: Maykop şəhər dairəsi və şimalda Qiaqin rayonu, həmçinin şərqdə Krasnodar diyarının Mostovski rayonu, cənubda Soçi kurort şəhəri, qərbdə Abşeron rayonu və şimal-qərbdə Beloreçenski rayonu.

Bölgənin böyük hissəsi şimaldan dağətəyi əraziyə keçən dağlıq zonadır. Ərazisi əsasən şimalda təpəlidir, cənubda dağlıqdır. Bölgənin torpaq örtüyündə dağ qaratorpaqları geniş yayılmışdır. Dağ silsilələrinin zirvələri buzlaqlarla örtülüdür. Bölgənin və bütün respublikanın ən yüksək nöqtəsi Çuquş dağı rayonda yerləşir (3237 m). Turistlər arasında ən populyar olanlar ərazilər Laqo-Naki yaylası və Fişt-Oshten dağ silsiləsidir.

Bölgənin əsas su yolu rayonun mərkəzi hissəsindən axan Belaya çayıdır. Rayondan axan ən böyük çaylar: Kürdjips, Dequako, Bzıxa, Fortepianka, Molçepa, Kiş, Syuk, Dax, Meşoko, Xacox, Funtv və başqaları. Ayrıca rayon ərazisində, digər çay hövzələrinə aid olan Ulka, Kujora, Seral və digər çaylar əmələ gəlir.

Rayon iqlimi rütubətli, mülayimdir, Qara dənizə yaxınlığı və mülayimdən subtropik iqlimə keçid vəziyyəti mühüm rol oynayır. Havanın orta temperaturu iyulda + 23.0 ° C, yanvarda -1.0 ° C arasında dəyişir. Orta illik temperatur + 11.0 ° C-dir. Orta illik yağıntının miqdarı 1000 mm-dir. Ən çox yağıntı yaz ayları düşür.

Tarixi[redaktə | mənbəni redaktə et]

Mərkəzi Maykop şəhəri olan Maykop rayonu 2 iyun 1924-cü ildə Cənub-Şərqi bölgənin Maykop mahalının bir hissəsi olaraq yaradıldı. Əvvəlcə 19 kənd məclisi: Abadzek, Bezvodnenski, Dağıstan, Daxovski, Kamennomostski, Kelermesski, Kujorski, Kurdjipski, Maykopski, Maxoşevski, Nijni Novqorod, Novoproxladnski, Novosvobodnı, Sevastopol, Temnoleski, Tulski, Xamışkinski, Xanski, Yaroslavski. 16 noyabr 1924-cü il ərazi Şimali Qafqaz diyarına verilir. 29 fevral 1928-ci ildə ləğv edilmiş Dondukovski rayonu ərazisinin böyük bir hissəsi rayona daxil edilir. 10 yanvar 1934-cü il ərazi Azov-Qara dəniz diyarına verilir. 31 dekabr 1934-cü ildə Qiaqin rayonu Maykop rayonundan ayrılır. 10 aprel 1936-cı ildə Maykop şəhəri və Xan Kənd Şurası Adıgey Muxtar Vilayətinin bir hissəsi olur və rayon mərkəzi Tula kəndinə köçürülür. Bundan sonra rayon Tula adlandırılır. 13 sentyabr 1937-ci ildə Tula rayonu Krasnodar diyarına verilir. 21 fevral 1940-cı ildə mərkəzi Maykop şəhəri olan Maykop rayonu Adıgey Muxtar Vilayətinin bir hissəsi olaraq meydana gəlir. 1956-cı il 7 dekabr - 10 iyun 1959-cu il tarixləri arasında Maykop rayonu ləğv edilir və ərazisi Maykop Şəhər Sovetinin tabeliyinə verilir. 28 aprel 1962-ci ildə Krasnodar ərazisinin ləğv edilmiş Tula rayonunun ərazisi Adıgey Muxtar Dairəsinin Maykop raynuna birləşdirilir. 1 fevral 1963-cü ildə keçmiş Maykop rayonunun bütün kənd məclisləri Qiaqin rayonuna birləşdirildi və Tula sənaye bölgəsi keçmiş Tula rayonu ərazisində qurulur. 12 yanvar 1965-ci ildə Tula Sənaye Məhəlləsi ləğv edilir və ərazisi bərpa edilmiş Maykop rayonuna qaytarılır. 6 iyul 1965-ci ildə Tula kəndi yenidən Maykop rayonunun mərkəzi olur. 1993-cü ildə kənd şuralarının fəaliyyəti dayandırılır və kənd idarələrinin əraziləri kənd rayonlarına çevrilir. 2005-ci ildə Maykop rayonunda kənd rayonları ləğv edilir və 10 bələdiyyə qurulur: 8 kənd yaşayış məntəqəsi və 2 şəhər məntəqəsi - Tula və Kamennomostskoe. 2011-ci ildə Tula və Kamennomostskoe şəhər yaşayış məntəqələrinin kənd yaşayış məntəqələrinə çevrilməsi ilə bağlı referendum keçirilir. 2013-cü ildə referendumun nəticələri rəsmi olaraq təsdiqlənir. Tula və Kamennomostski şəhərləri kənd yaşayış məntəqələrinə çevrilir.

Əhali[redaktə | mənbəni redaktə et]

Milli tərkib

2010-cu il Ümumrusiya siyahıya alınmasının məlumatlarına görə rayonun milli tərkibi haqqında aşağıdakı məlumatlar verilmişdir[4]:

xalq say,
nəf.
ümumi
əhaliyə olan nisbət, %
ruslar 46 739 79,98 %
ermənilər 6 119 10,47 %
adıqlar 1 147 1,96 %
ukraynalılar 1 039 1,78 %
digərləri 2 350 4,02 %
milliyyətini bildirməyənlər 1 045 1,79 %
ümumi 58 439 100,0 %
Cins tərkibi

2010-cu il Ümumrusiya siyahıya alınmasına olan məlumat[5]:

Yaş Kişilər,
nəf.
Qadınlar,
yaş.
Ümumi
say.
ümumi əhaliyə
olan nisbət, %
0 — 14 yaş 5 241 5 048 10 289 17,61 %
15 — 59 yaş 17 585 18 522 36 107 61,78 %
60 yaşdan yuxarı 4 446 7 597 12 043 20,61 %
ümumi 27 272 31 167 58 439 100,0 %

Kişilər — 27 272 nəf. (46,7 %). Qadınlar — 31 167 nəf. (53,3 %).

Əhalinin orta yaşı — 39,4 yaş. Kişilərin orta yaşı — 37,1 yaş. Qadınların orta yaşı — 41,5 yaş.

KİV[redaktə | mənbəni redaktə et]

Rayonda Mayak qəzeti nəşr olunur[6]. Həftədə iki dəfə dərc olunur. Rayonun rəsmi saytı. Məşhur sosial şəbəkələrdə rayon administrasiyasının rəsmi səhifələri vardır.

İstinadlar[redaktə | mənbəni redaktə et]

  1. 1 2 GEOnet Names Server. 2018.
  2. http://www.gks.ru/dbscripts/munst/munst35/DBInet.cgi?pl=8006001.
  3. 26. Численность постоянного населения Российской Федерации по муниципальным образованиям на 1 января 2018 года. Rusiya Dövlət Federal Statistika Xidməti.
  4. "Всероссийская перепись населения 2010 года. Численность населения Республики Адыгея. Том 4. Национальный состав" (PDF). 2013-11-04 tarixində arxivləşdirilib (PDF). İstifadə tarixi: 2014-09-11.
  5. "Том 2. Возрастно-половой состав населения и состояние в браке" (PDF).[ölü keçid]
  6. "Официальный сайт газеты «Маяк» Майкопского района". 2019-08-21 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2020-10-01.

Mənbə[redaktə | mənbəni redaktə et]