Mexanika

Vikipediya, açıq ensiklopediya
Keçid et: naviqasiya, axtar

Mexanika — fizikanın cismlərin hərkəti və onlara təsir edən qüvvələri öyrənən bölməsi.

Klassik və kvant mexanikalarının fərqləri[redaktə | əsas redaktə]

Mexanika əsas olaraq klassik və kvant mexanikası olaraq 2 bölməyə ayrılır. Tarixi olaraq baxıldığı zaman, klassik mexanika ilk icad edilib (1687), kvant mexanikası isə yeni icadlar arasındadır (XX əsr).

Klassik mexanikanın əsasının İsaak Nyutonun 5 iyul 1687-ci ildə nəşr edilmiş "Təbiət fəlsəfəsinin riyazi əsasları" əsəri ilə qoyulduğu qəbul edilir. Əsasən, digər dəqiq elmlərin modellərini qurarkən istifadə edilir. Makroskopik proseslərə baxıldığı zaman, "kvant mexanikası" ilə aparılacaq hesablamalar hədsiz dərəcədə qəlizdir və "klassik mexanika"nın tətbiqi daha məntiqlidir.

Kvant mexanikası, daha geniş istifadəyə sahibdir, çünki "klassik mexanika" sadəcə "kvant mexanikası"nın müəyyən xüsusi şərtlər altındakı vəziyyətidir. "Kvant mexanikası" atomik ve sub-atomik səviyyədəki hadisələrin anlaşılması və təxmini mövzusunda "klassik mexanika"dan üstündür.

Eynşteyn və Nyuton mexanikalarının fərqləri[redaktə | əsas redaktə]

Mexanika klassik və kvant mexanikası olaraq bölünəbiləcəyi kimi, Eynşteyn və Nyuton mexanikası olaraq da 2 bölməyə ayrıla bilər.

Eynşteynin "Ümumi və xüsusi nisbilik nəzəriyyələri" Nyuton və Qalileonun ortaya çıxardıqları "Klassik mexanika"nı əsaslı dərəcədə genişlətmiş və "klassik mexanika"ya düzəltmə gətirmişdir, hansı ki, əsasən cismin sürətinin işıq sürətinə (hansını ki, aşmaq mümkün deyil) yaxınlaşdığı hallar üçün böyük əhəmiyyət kəsb edir (elektronların işıq sürəti ilə hərəkət ettikləri qəbul edildiyi üçün, elektronikada əsasən "Eynşteyn mexanikası" istifadə edilir).

Klassik mexanikanın bölmələri[redaktə | əsas redaktə]

  1. Kinematika (hərəkətin növlərini öyrənir)
  2. Dinamika (hərəkəti yaradan səbəbləri öyrənir)
  3. Statika (cismlərin tarazlıq hallarını öyrənir)

Kinematika:

  1. Düzxətli bərabərsürətli hərəkət.
  2. Düzxətli bərabərsürətli olmayan hərəkət.
  3. Əyrixətli bərabər sürətli hərəkət.
  4. Əyrixətli bərabər sürətli olmayan hərəkət.
  • Düzxətli bərabərsürətli hərəkət
    • Düzxətli bərabərsürətli olmayan hərəkət
      • Sürətlərin toplanması qanunu
  • Düzxətli bərabərtəcilli hərəkət
    • Son sürət düsturu
      • Yol düsturu )

Hərəkət tənlikləri və qrafikləri
Hereket tenlikleri.jpg

X=X0+V0xt+axt2/2 x-in istiqamətində yeyinləşən.
X=X0+V0xt-axt2/2 x-in istiqamətində yavaşıyan.
X=X0-V0xt-axt2/2 x-in əksinə yeyinləşən.
X=X0-V0xt+axt2/2 x-in əksinə yavaşıyan.

Həmçinin bax[redaktə | əsas redaktə]

Nəzəri mexanika