Meydan məscidi (Nüsnüs)

Vikipediya, açıq ensiklopediya
Jump to navigation Jump to search

Meydan məscidiNaxçıvan Muxtar Respublikasının Ordubad rayonunun Nüsnüs kəndində indiyədək salamat vəziyyətdə gəlib çatan məscidlərdən biri. Məscid kənd mərkəzində yerləşir.

Coğrafi mövqeyi[redaktə | əsas redaktə]

Kəndin mərkəzi meydanında yerləşməsi səbəbindən kənd əhalisi tərəfindən “Meydan məscidi” adlandırılan məscidin girişi cənub tərəfdəndir.

Memarlıq quruluşu[redaktə | əsas redaktə]

Məscidin cənub divarı bişmiş kərpiclə üzlənmişdir. İri həcmdə (uzunluğu 16 metr, eni 10,5 metr=168m2) inşa edilmiş məscidin daxildən hündürlüyü 5 metrə yaxındır. Məscidin tavanı hər cərgədə 6 ədəd olmaqla 12 ağac sütunun üstündə oturmuşdur (2x6). Giriş qapısından sağ tərəfdə qoyulan 4 ədəd pəncərə məscidin daxilini yaxşı işıqlandırır.

Kitabələri[redaktə | əsas redaktə]

“Mеydаn məscidi”nin giriş qаpısının bаş tərəfində yаşılımtıl rəngli dаş lövhə üzərində fаrs dilində bеş sətirdə оymа üsulu ilə həkk еdilmiş kitаbə vаrdır. Kitabənin mətninin tərcüməsi bеlədir: “Nüsnüs cаmааtı və bаşqаlаrı ...аdət üzrə... məscid şəbаn аyı, 1335-ci il tаriхində, rus mühаribəsi zаmаnı bərpа оlundu... еtdi”

Şəbаn аyı, 1335 h.i.=21.06.-21.07.1917-ci il. Məscidin cənuba baxan pəncərələrindən birinin bаş tərəfində, bişmiş kərpic üzərində оymа üsulu ilə bеş sətirdə yаzılmış başqa bir kitabə də vardır. Kitаbənin mətninin tərcüməsi bеlədir: “Məscid şəbаn аyının 24-ü, 1335-ci ildə (15.06.1917-ci il), Rusiyа-Türkiyə mühаribəsi zаmаnı təmir оlundu”.

Birinci kitabədə “Rus müharibəsi”, ikinci kitabədə isə “Rusiya-Türkiyə müharibəsi” söz birləşmələri diqqəti cəlb edir. Kitabəni yazan bu xəttat və həkkak hər iki kitabədə bu fikirləri vurğulamaqla məsciddə bərpa-təmir işlərinin həmin vaxt, yəni 1917-ci ildə davam edən Birinci Dünya müharibəsi çərçivəsində Antanta bloku tərəfindən Rusiya ilə “Üçlər ittifaqı” tərəfindən Türkiyə arasında Qafqaz cəbhəsində davam edən müharibəni nəzərdə tutmuşdur. Kitabədən aydın olur ki, Azərbaycanın da Rusiyanın tərkibində olması səbəbinin dolayısı ilə I Dünya müharibəsində iştirak etdiyi dövrdə məsciddə bərpa-təmir işləri aparılmışdır.

Məscidin içərisində, cənubа bахаn pəncərənin bаş tərəfində, gəc üzərində, qаrа rənglə, fаrs dilində dörd sətirdə yаzılmış mənzum kitаbə var idi. Kitabənin mətninin tərcüməsi bеlədir:

Bu Hüsеyn kimdir ki, аləm оnun divаnəsidir?
Bu nеcə şаmdır ki, cаnlаr оnun pərvаnəsidir.
Bu nеcə şurdur ki, dünyа хаlqlаrındа
Bu nеcə əzа və nеcə mаtəmdir, bu dərd üçün ərşə yеtişir [1].

Tarixi[redaktə | əsas redaktə]

Məscidin inşa tarixini XVIII əsrin sonları - XIX əsrin əvvəllərinə aid etmək olar.

İstinadlar[redaktə | əsas redaktə]

  1. Сафаров Ф. Арабо-персоязычные надписи Нахичеванской АССР (ХVI-ХIХ вв) как историко-культурные памятники. Диссертация на сосискание ученой степени канд. ист. наук. Баку, 1987, 179 с. НАИИ НАН Азербайджана. Инв.№ 8383., c. 38-39

Mənbə[redaktə | əsas redaktə]

  1. Hacıfəxrəddin Səfərli. Naxçıvanın türk-islam mədəniyyəti abidələri. Naxçıvan: “Əcəmi” Nəşriyyat Poliqrafiya Birliyi, 2017, 115 s.