Nöqtələr

Vikipediya, açıq ensiklopediya
Keçid et: naviqasiya, axtar
...
Nöqtələr
Punktuasiya
apostrof (’ ')
mötərizə ([ ], ( ), { }, ⟨ ⟩)
iki nöqtə (:)
vergül (,)
tire (, –, —, ―)
nöqtələr (…, ..., . . .)
nida işarəsi (!)
nöqtə (.)
guillemets (« „)-->
defis ()
defis-minus (-)
sual işarəsi (?)
dırnaq işarəsi (“ ”, ‘ ’, « », ‹ ›)
nöqtəli vergül (;)
əyri xətt (sleş, drob) (/,  ⁄ )
Sözayırıcılar
mötərizə ( ) ( ) ( )
interpunkt (·)
Əsas tipoqrafika
ampersand (&)
ticari at (@)
ulduz (asterisk) (*)
tərsinə əyri xətt (\)
siyahı markeri (bullit) ()
sirkumfleks (^)
xaç (†, ‡)
dərəcə (°)
çevrilmiş nida işarəsi (¡)
çevrilmiş sual işarəsi (¿)
oktotorp (şəbəkə, xeş) (#)
nömrə işarəsi ()
bölmə işarəsi (÷)
sıra indikatoru (º, ª)
faiz, promille, milyonda bir (%, ‰, )
abzas ()
ştrix (′, ″, ‴)
paraqraf işarəsi (§)
tilda (~)
altdan xətt (_)
şaquli xətt (¦, |)
Zehni mülkiyyət
müəllif hüquqlarının qorunması işarəsi (©)
əlaqəli hüquqların qorunması işarəsi (®)
xidmət işarəsinin simvolu ()
fonoqram üçün
əlaqəli hüquqların qorunması işarəsi
()
əmtəə nişanı ()
Valyuta işarələri
valyuta işarəsi (ümumi) (¤)
valyuta işarələri (konkret)
( ฿ ¢ $ ƒ £ ¥ )
Müstəsna tipoqrafika
asterizm ()
interrobanq ()
ironiya işarəsi (؟)
Digər
Diakritik işarələr
Şpasiya
Digər yazılarda
Çin punktuasiyası

İki nöqtə — sadalanan sözlərdən əvvəl ümumiləşdirici söz gələrsə, ümumiləşdirici sözdən sonra iki nöqtə ( : ) qoyulur. "O bir sıra islahatlar: pul, torpaq, vergi və s. islahatlar aparılması haqqında göstəriş vermişdir."

Özündən əvvəlki cümləyə intonasiya ilə bağlanıb, onu izah edən cümlələrdən və cümlə üzvlərindən əvvəl iki nöqtə qoyulur. "Camaat arasında belə bir inam var: "Dost üzünə açılan süfrə həmişə bərəkətli olar"" (S.Rəhimov). "Asanlıqla dil tapdılar: baxışla, təbəssümlə, nəfəslə."

Üç nöqtə – adətən, yarımçıqlığı (tamamlanmamanı) bildirmək üçün istifadə olunan üç nöqtədən ibarət qrup (...). Çap mətnində bir və ya bir neçə sözün buraxıldığını göstərir. Qrafik interfeysli proqram məhsullarında menyu komandasının sonundakı üçnöqtə onu göstərir ki, o, seçildikdə dialoq pəncərəsi açılacaq. Proqramlaşdırma dilləri üzrə soraqçalarda və tətbiqi proqramların istifadəçi üçün təlimatlarında üçnöqtədən deyimin, funksiyanın və ya komandanın sintaksisinin təsvirində sintaksisin müəyyən elementlərinin təkrarlana bilməsini göstərmək üçün istifadə edilə bilər.

Sitat daxilində göstərilən hissəyə qədər olan hissə verilmirsə, özündən əvvəl, özündən sonrakı hissə buraxılırsa, sonra üç nöqtə qoyulur. "Nəriman Nərimanov yazır: "Bu zamanda mədəniyyətli millətlər çalışırlar ki, dillərini və yazılarını asana çıxartsınlar...""

O cümlədən yüksək hiss-həyəcanla deyilən nəqli cümlələrdən sonra üç nöqtə qoyulur (əksərən, subyektiv və köşə yazılarında). "Bu da axtarışın nəticəsi..."

Bir sıra həmcins üzvlər sadalanarkən, lakin sonda və sair, və ilaxır işlədilmədikdə son sözdən sonra üç nöqtə qoyulur. "İndi qələmin gücü daha da artıb, onun əlində maşınlar, radiolar, kinolar, işıqlar, rənglər, binalar..."

Çox nöqtə – Aşağıdakı hallarda işlədilən durğu işarəsidir: à) danışanın güclü hiss-həyəcan keçirməsi ilə əlaqədar ifadəsinin yarımçıqlığını göstərmək üçün. Məs.: Azərb. d. /Həsən heç vaxt dostlarından ayrı gəzməzdi. Amma indi isə.../; b) mətndə ayrı-ayrı vahidlərin təsirini şiddətləndirmək üçün. Məs.: /oğul, sən çox şeyə qadirsən, çəkinmə.../; c) gözlənilmədən bir fikirdən başqasına keçid edildikdə. Məs.: /Lazımi idarələr bunu nəzərdən qaçırmışlar... Siz isə, cənab rəis, bu gündən azadsız.../; ç) mətnə daxil edilən sitatda bu və ya digər sözün, ifadənin, cümlənin, mətn parçasının buraxıldığını bildirmək üçün. Məs.: "Romantiklərin (V.fon Humbolt) ... dilin daxili forması anlayışına H.Paulun ... kitabında bir dəfə də olsun rast gəlmirik".

Ədəbiyyat[redaktə | əsas redaktə]

  • İsmayıl Calallı (Sadıqov), “İnformatika terminlərinin izahlı lüğəti”, 2017, “Bakı” nəşriyyatı

Mənbə[redaktə | əsas redaktə]

Ə.Dəmirçizadə. Müasir Azərbaycan dili (fonetika, orfoepiya, orfoqrafiya). Bakı, 1972, s. 259-303.