Naxçıvanın Eneolit mədəniyyəti

Vikipediya, azad ensiklopediya
Jump to navigation Jump to search
Naxçıvanın Eneolit mədəniyyəti
azərb. Eneolit
Naxçıvan Təpə Yaşayış Yeri.jpg Uçan ağıl.jpg
Naxçıvanın Eneolit mədəniyyəti
Tərkibində Azərbaycan Azərbaycan
Coğrafi region
Naxçıvan (Azərbaycan)
Locator Dot2.gif
Naxçıvan
Sələfi:

Naxçıvanda Eneolit mədəniyyəti Naxçıvantəpə, Uçan ağıl, Uzun oba, Ovçular təpəsi, Sədərək, Xələc, Zirincli, Yeni yol, Şorsu və onlarla digər abidələrin tədqiqi ilə öyrənilmişdir. Naxçıvanın Eneolit mədəniyyəti arxeoloji qazıntıların nəticələrinə görə dörd mərhələyə bölünür.

Birinci dövr Naxçıvantəpə yaşayış yerinin alt qatları ilə təmsil edilmişdir. Bu mərhələ e. ə. V minilliyin birinci yarısını, təqribən e. ə. 4945-4600 –cü illəri əhatə edir. Yuxarıda qeyd etdiyimiz kimi, bu dövrə aid keramika məmulatı altı qrupa ayrılır. Bu dövr üçün basma naxışlı, daraq basqılı, qırmizı anqoblu keramika xarakterikdir. Sadə keramika məmulatının bir qismi relyef qurşaq və qulaqçıqşəkilli ornamentlə naxışlanmışdır.

Uzun oba yaşayış yeri

İkinci mərhələ Naxçıvantəpə yaşayış yerinin üst qatları, Uçan ağılUzun oba yaşayış yerlərinin arxeoloji materialları ilə təmsil olunur. Bu mərhələ təqribən e.ə. 4600-4400-cü illəri əhatə edir. Qeyd edək ki, Naxçıvantəpə yaşayış yerinin üst qatları boyalı keramika məmulatı ilə xarakterizə edilir. Bu tip boyalı keramika həmçinin Culfa kültəpəsindən çox sayda aşkar olunmuşdur. Üçüncü mərhələ Ovçular təpəsi yaşayış yeri ilə təmsil olunur. Bu mərhələ e.ə. 4400-4000-ci illəri əhatə edir. Bu mərhələ başlıca olaraq daraqvari alətlə çəkilmiş naxışlarla xarakterizə olunur. Lakin məməcik və relyef naxışlı keramika nümunələri də vardır. Keramika məmulatının bir qismi daraq basqısı ilə, bir qismi isə ağız kənarına düzülmüş yuvarlaq dəliklərlə bəzədilmişdir. Dördüncü mərhələyə e.ə. 4000-3800-cü illərə aid Sirabçay vadisindəki arxeoloji abidələr aid edilə bilər. Bu mərhələdə daraqvari alətlə naxışlama tamamilə aradan çıxır, sadə keramika məmulatı üstünlük təşkil edir. Üçüncü mərhələ üçün xarakterik olan ağız kənarı yuvarlaq dəliklərlə naxışlanmış keramika bu dövrdə də öz inkişafını davam etdirir.[1][2]

Şəkillər[redaktə | əsas redaktə]

İstinadlar[redaktə | əsas redaktə]

  1. Бахшалиев В.Б. Исследование энеолитических памятников Сирабчайской и Нахчыванчайской долин. Problems of the Archaeology of theCaucasus and Near East. Neolithic - Late Bronze Age. Baku: Институт археологии и этнографии. 2017, с. 108-121.
  2. Baxşəliyev V, Quliyeva Z, Həşimova T, Mehbalıyev K, Baxşəliyev E. Naxçıvantəpə yaşayış yerində arxeoloji tədqiqatlar. Naxçıvan: Əcəmi 2018, 266s.