Nazikquyruq tıs-tıs

Vikipediya, açıq ensiklopediya
Jump to navigation Jump to search
Nazikquyruq tıs - tıs
Nazikquyruq tıs-tıs
Nazikquyruq tıs-tıs
Elmi təsnifat
Aləmi: Bitkilər
Şöbə: Örtülütoxumlular
Fəsilə: Çınаrkimilər
Cins: Tıs-tıs cinsi
Növ: Acantholimon lepturoides (Jaub. et Spach) Boiss
Elmi adı
Acantholimon lepturoides (Jaub. et Spach) Boiss

Təbii yayılması:[redaktə | əsas redaktə]

Qafqaz, Cənub-Qərbi Asiya, Türkiyənin şimal-şərqi və Gürcüstan ərazisində təsvir olunmuşdur.

Botaniki təsviri:[redaktə | əsas redaktə]

Yastıqları çox sıx, kürəvari formalı olub, 10-15 (20) sm diametrində alçaq kolcuqdur. Yay yarpaqları açıq göyümtül, hamar, üç hissəli, neştərşəkilli- xətvari və ya xətvari- bizvari, cod, bünövrəsində uzunluğu 12-25 (30) mm və eni 1-2 mm, ucu biz, iynəli, çılpaq olub, kənarları xırda tükcüklüdür. Yaz yarpaqları qısa və bir az enlidir. Çiçək saplaqları yarpaqlardan çox uzun, hündürlüyü 10-20 sm, sadə, bəzən 1-2 yan budaqlı, çılpaq və ya bəzən qısa tükcüklüdür. Çiçəkləri çiçək qrupunda seyrək yerləşir. Sünbüllər arasındakı məsafə onların uzunluğundan çoxdur və ya uzunluğuna görə sünbüllərə bərabərdir. Sünbüllər 10-11 mm olub, bir çiçəklidir. Çiçəkaltlıqları çılpaq olub, üst çiçəkaltlığının uzunluğu 7-8 mm və neştərvari, iti, daxildə olanlardan uzun və ya onlara bərabər, ensiz haşiyəlidir. Daxili çiçəkaltlıqları kasacığın borucuğuna bərabər və ya bir az ondan uzun, enli, haşiyələnmiş, ucu bizdir. Kasacığın uzunluğu 8-10 mm, borucuğu tükcüklü, uzunluğu təxminən 7 mm-dir. Ləçəkləri çəhrayıdır. May- iyun aylarında çiçəkləyir, avqust- sentyabrda toxumları yetişir.

Еkоlоgiyаsı:[redaktə | əsas redaktə]

Kserofitdir. İran-Turan coğrafi elementinə daxildir, aşağı və orta dağlıq qurşaqlarında 900-1800 m hündürlükdə, daşlı yamaclarda, qayalıqlarda və kirəcli torpaqlarda rast gəlinir.

Аzərbаycаndа yаyılmаsı:[redaktə | əsas redaktə]

Naxçıvan MR-nın Şərur və Sədərək rayonları ərazilərinin daşlı-çınqıllı yamaclarında rast gəlinmişdir.

İstifаdəsi:[redaktə | əsas redaktə]

Yastıqvari formasına, bol çiçəkləməsinə və çiçəklərini uzun müddət saxlamasına, çox əlvan, parlaq, çəhrayı rəngdə olmasına görə dekorativ bitkilər kimi xüsusi əhəmiyyət kəsb edir. Quraq ərazilərin yaşıllaşdırılmasında istifadə edilə bilər.

Mənbə[redaktə | əsas redaktə]

Azərbaycan Dendroflorası III cild-Bakı:"Elm",2016,400 səh. T.S.Məmmədov

Məlumat mənbələri[redaktə | əsas redaktə]

  • Tofiq Məmmədov, Elman İsgəndər, Tariyel Talıbov. "Azərbaycanın Nadir Ağac və kol bitkiləri", Bakı: "Elm", 2014, 380 səh.

İstinad[redaktə | əsas redaktə]

  • Флора Азербайджана. т.5. 1954; Флора Kaвkaзa. т.5. 1954;
  • Azərbaycanın ağac və kolları. I cild. 1961;
  • Azərbaycan flora-sının konspekti. I-III cildlər. 2005; 2006; 2008;
  • Tofiq Məmmədov, Elman İsgəndər, Tariyel Talıbov. Azərbaycanın nadir ağac və kol bitkiləri", Bakı: "Elm", 2014, 380 səh