Neştəryarpaq çilopsis

Vikipediya saytından
Naviqasiyaya keç Axtarışa keç
Neştəryarpaq çilopsis
Elmi təsnifat
Beynəlxalq elmi adı

Neştəryarpaq çilopsis (lat. Chilopsis linearis) — bitkilər aləminin dalamazçiçəklilər dəstəsinin zeytunkimilər fəsiləsinin çilopsis cinsinə aid bitki növü.

Təbii yayılması

[redaktə | mənbəni redaktə et]

Kaliforniyada, Texasda və Şimali Meksikanın cənubunda təbii halda bitir.

Botaniki təsviri

[redaktə | mənbəni redaktə et]

Hündürlüyü 5 m-ə çatan,enli çətirli ağacdır. Yarpağinin uzunluğu 10-26 sm, eni 2-4 mm-dir, uzunsov neştərşəkillidir. Al-qırmızı, çəhrayı çiçəkləri enli süpürgə çiçək qrupunda toplanmışdır; 5 hissəli, ikicinslidir. Çiçək tacızəngşəkilli və ya qıfşəkilli. Bəzən iki dodaqlıdır. Erkəkcikləri 5 ədəddir. Kolibri və ya uzun xortumlu kəpənəklər vasitəsilə çarpaz tozlanır. Çiçəkləri güclü ətirə malikdir, çiçəkləmə əsasən iyul-avqust aylarına təsadüf edir. Meyvəsi ikilaylı qutucuqdur. Gövdəsinin buğumlarında, yarpaqların yan damarcıqlarının künclərində, saplaqlarda, kasacıq borucuğunun aşağı hissəsində çiçək kənarı tozcuqlar yerləşir. Bu cür tozcuqlar şəkərli maddələr ifraz edərək tozcuqla qidalnan və bitkiləri zərərvericilərdən mühafizə edən simbiotik qarışqaları cəlb edir. Hamar, qanadlı toxumları külək vasitəsilə, hətta küləksiz havada və ya sıx meşədə böyük məsafələrlə yayılırlar. Toxum və qələmlərlə çoxalır.

Rütubətsevən, şaxtaya, quraqlığa davamsız bitkidir.

Azərbaycanda yayılması

[redaktə | mənbəni redaktə et]

Böyük Qafqazda rast gəlinir. 1986-cı ildə Mərdəkan dendrarisində introduksiya olunmuşdur. Abşeronda, Lənkəranda park və bağlarda dekorativ çiçəkləyən bitki kimi yaşıllaşdırmada rast gəlinir.

Neştəryarpaq çilopsisdən yaşıllaşdırmada, ağac emalı, mebel, eyni zamanda yeyinti sənayelərində istifadə olunur.