Nurek

Vikipediya, azad ensiklopediya
Jump to navigation Jump to search
Nurek
Norak,Lenina.jpg
38°23′18″ şm. e. 69°19′30″ ş. u.
Ölkə
Tarixi və coğrafiyası
Mərkəzin hündürlüyü 885 m
Saat qurşağı
Əhalisi
Əhalisi
  • 18.950 nəf. (2016)
Rəqəmsal identifikatorlar
Poçt indeksi 735300
Xəritəni göstər/gizlə
Nurek xəritədə
Nurek
Nurek
Vikianbarın loqosu Vikianbarda əlaqəli mediafayllar

Nurek (tac. Норак) — Tacikistanda şəhər, paytaxt Düşənbədən 70 km cənub-şərqdə, əhalisi 30.900 (2019).

16 dekabr 1960-cı ildə Nurek kəndini regional tabe şəhərə (Ordjonikidzeabad bölgəsi) çevirərək Nurek Su Elektrik Stansiyasının inşası zamanı yaradıldı.[1]

Coğrafiyası[redaktə | mənbəni redaktə et]

Nurek su elektrik stansiyasının anbarı

Nurek, Vaxş çayının üzərində, dəniz səviyyəsindən 885 m yüksəklikdə yerləşir. Şəhərə bir çox kənd və camaat daxildir (tərkibində bir neçə ailənin yaşadığı qəsəbələri belə adlandırırlar): Tutkavul, Kibil, Çaşma, Lanqar, Dukoni, Xocaabdulla, Navde, Daqana və Energetik.

Tarixi[redaktə | mənbəni redaktə et]

12 iyul 1961-ci ildə Nurek respublika tabeliyində bir şəhər statusu aldı[2].

Əhalisi[redaktə | mənbəni redaktə et]

Əhalisi 1 yanvar 2019-cu il tarixinə 30.900 nəfərdir.

Sənaye[redaktə | mənbəni redaktə et]

Nurek SES: 1972-ci ildə istismara verilmişdir, bənd hündürlüyü 300 m, elektrik stansiyasının gücü 3000 MW, su anbarının səthinin sahəsi 98 km²

  • yığma beton zavodu
  • geyim fabriki
  • çörək istehsalı

Nurek şəhərində bina və şəhərləri lazım olan hər şeylə vaxtında və tam təmin edən yeni bir iqtisadi əməkdaşlıq forması — "İşçi estafeti" yarandı. Bunun sayəsində Nurek SES -in birinci bloku 15 noyabr 1972-ci ildə, 1978-ci ilin dekabrında isə ucuz elektrik enerjisi istehsal edən stansiyanın son bloku istismara verildi. Qeyd edək ki, Nurek SES istifadəyə verildikdən sonra 292,5 milyard kilovat-saat elektrik enerjisi istehsal etmişdir. Təkcə 2004-cü ilin ilk 8 ayında 9,8 milyard kilovat-saatdan çox elektrik enerjisi istehsal edilmişdir. Nurek Su Elektrik Stansiyasının tikintisi nəticəsində Nurek su anbarı yaradıldı. Su anbarının doldurulmasına 1972-ci ildə başlanmışdır, sahəsi 98 kvadrat kilometr, həcmi 10,5 milyard kubmetrdir. m3 orta dərinliyi 107 metr və hündürlüyü 300 metrdir.

Ekoloji vəziyyəti[redaktə | mənbəni redaktə et]

İnkişaf etmiş sənaye və əhalinin sürətli artımı Nurekdə çətin bir ekoloji vəziyyətə səbəb oldu: tullantıların toplanması üçün infrastrukturun olmaması səbəbindən şəhərin sanitariya standartlarına cavab verməyən zibilliklərlə dolu olduğu ortaya çıxdı[3].

Strateji obyektləri[redaktə | mənbəni redaktə et]

Nurekdə, 2200 m yüksəklikdə, Rusiya Federasiyasının Aerokosmik Qüvvələrinə məxsus kosmik vəziyyət kəşfiyyat sisteminin "Okno" ("Nurek") (RSC) optik-elektron kompleksi yerləşir.

İstinadlar[redaktə | mənbəni redaktə et]

  1. "Численность населения Республики Таджикистан на 1 января 2019 года" (PDF). stat.ww.tj. İstifadə tarixi: 2019-12-04. (#parameter_ignored_suggest)[ölü keçid], стр. 21
  2. Ведомости Верховного Совета СССР. № 29 (1064), 1961 г.
  3. "Нуреку выделят миллионы на очистку города от мусора" (rus). Sputnik Таджикистан. 2019-10-14 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2019-10-14.