Osmanlı-Yunan müharibəsi (1897)

Vikipediya, açıq ensiklopediya
Jump to navigation Jump to search
Picto infobox military.png
Osmanlı-Yunan müharibəsi (1897)
Tarix17 aprel, 1897- 19 may, 1897
YeriEpir, Dömekə Yunanıstan
NəticəsiOsmanlı imperiyasının qəti qələbəsi
Münaqişə tərəfləri

Osmanlı imperiyası

Yunanıstan Krallığı

Komandan(lar)

Ədhəm paşa

I Konstantin

Tərəflərin qüvvəsi

120 000

75 000

VikiAnbarda Commons-logo.svg əlaqəli mediafayllar

1897-ci ildə Osmanlı-Yunan müharibəsi ( digər adıyla "30 gün müharibəsi"), Osmanlı imperiyası ilə Yunanıstan krallığı arasında olan müharibədir. Təxminən bir ay davam edən müharibə Osmanlı imperiyasının qələbəsi ilə nəticələnmişdir.[1]

Müharibədən əvvəl[redaktə | əsas redaktə]

Osmanlı imperiyasına aid olan Tesseliyaİon dənizi sahilindəki Arta limanı 1878 Berlin müqaviləsinə görə 1881-ci ildə Yunanıstana verilmişdi. Bu genişlənmədən sonra Yunanıstanın yeni hədəfi Epir (Yanya vilayəti) və Krit adası idi. Bu bölgələrdəki əhalinin təxminən 2/3-ni təşkil edən Osmanlı rumları Yunanıstan tərəfindən Osmanlı imperiyasına davamlı qızışdırılırdı.

Saray rəssamı Fausto Zonaro tərəfindən çəkilmiş və Osmanlı ordusunun Afinaya irəliləyişini canlandıran rəsm əsəri

Yunanıstanın Osmanlı idarəsindəki rumları üsyana qaldırmaq cəhdlərinin davam etməsinə cavab olaraq Osmanlı imperiyası Yunanıstana müharibə elan etdi. Yunanlar xüsusilə sərt təbiəti olan yerlərdə Osmanlıya müqavimət göstərərək, Avropa dövlətləri ilə razılaşıb, ittifaq təşkil etməyi planlaşdırırdılar. Osmanlı qüvvələrini təşkil edən Müşir Ethəm Paşa komandanlığındakı təxminən 120.000 nəfərlik orduya qarşı, yunan kralı I Yorqinin vəliəhd şahzadəsi Konstantinin komandanlıq etdiyi 75 minlik yunan ordusu vuruşurdu.

Yunanıstan hərbi qüvvələrinin və mülkü partizan dəstələrinin sərhəd boyunca qırğınlar təşkil etməsi və Yunanıstan rəhbərliyinin bunun qarşısını almaq üçün bir iş görməmisə cavab olaraq, Osmanlı Avropa dövlətlərinə şikayət etmiş, lakin Avropa dövlətləri razılığa gələ bilmədikdən sonra Osmanlı özü müharibə elan etməyə məcbur olmşdular. Yunantürk ordularıyla yanaşı yunan kralının Danimarka əsilli olmasına görə bir qrup Danimarkalıİtaliyalı könüllülərdə bu müharibədə iştirak etmişdir.

Müharibənin başlanması[redaktə | əsas redaktə]

18 aprel, 1897-ci ildəki Milano keçidindıki ilk döyüş Osmanlı ordusunun qələbəsi ilə nəticələndi.[2] Ancaq döyüşün yavaş templə davam etməsi səbəbiylə böyük dövlətlərdən gələ biləcək bir müdaxiləni önləmək üçün Sultan II Abdülhəmid Ethem Paşaya müharibəni tezliklə bitirmək əmrini verdi. Beləliklə 25 aprel, 1897-ci ildə Yenişəhər, 28 aprel Tirhala ələ keçirildi. Yunan ordusu cənubdakı Dömekəyə doğru geri çəkilərkən, Ethem Paşa komandanlığındakı Osmanlı ordusu şərqə doğru irəliləyərk 8 mayda çox böyük stratejik əhəmiyyəti olan, liman-şəhər Volosa girdi. Dömekedə möhkəmlənən yunan ordusu, müdafiə döyüşü üslübunu seçdilər. Yunanların güclərinə çox arxeyin olmalarına baxmayaraq, 17 mayda baş verən şiddətli döyüşlərdə Osmanlı ordusu qalib gəldi. Dağılan və nizamsız şəkildə cənuba doğrü qaçan yunan ordusunu təqib edən Osmanlı qoşunları, Avropanın diplomatik təzyiqləri başlayana qədər olduqca çox torpaq ələ keçirmək istəyirdilər.[3]

Müharibənin sonu[redaktə | əsas redaktə]

Osmanlı ordusunun paytaxt Afinaya girməsinə mane qalmamışdı. Sədrəzəm Xəlil Rüfət Paşa Sultandan ordunun Afinaya girməsi üçün xahiş etmişdi. Bunun yunanlar üzərində psixoloji üstünlük yaradacağını düşünürdü. Lakin rus çarı II Nikolayın şəxsən telegraf çəkərək, Osmanlıdan dərhal müharibənin dayandırılmasını tələb etməsindən sonra, 19 mayda döyüşlər faktiki olaraq dayandırıldı. 20 may, 1897-ci ildə isə atəşkəş imzalandı.

İstinadlar[redaktə | əsas redaktə]

  1. Ekinci, Mehmet Uğur. The Unwanted War: The Diplomatic Background of the Ottoman-Greek War of 1897. Saarbrücken: VDM, 2009. ISBN 978-3-639-15456-6.
  2. Mehmet Uğur Ekinci, "The Origins of the 1897 Ottoman-Greek War: A Diplomatic History." Yüksek Lisans Tezi, Bilkent Üniversitesi Tarih Bölümü, Ankara, 2006, s. iv.
  3. Mehmet Uğur Ekinci, "The Origins of the 1897 Ottoman-Greek War: A Diplomatic History." Yüksek Lisans Tezi, Bilkent Üniversitesi Tarih Bölümü, Ankara, 2006, s. iv.

Həmçinin bax[redaktə | əsas redaktə]

Xarici keçidlər[redaktə | əsas redaktə]