Overlord əməliyyatı

Vikipediya, açıq ensiklopediya
Jump to navigation Jump to search
Overlord əməliyyatı
Əsas münaqişə: İkinci dünya müharibəsində Qərb cəbhəsi
NormandySupply edit.jpg
Tarix6 iyun – 30 avqust 1944
YeriŞimali Fransa
NəticəsiAntihitler koalisiyası qələbə qazandı
Münaqişə tərəfləri

Antihitler koalisiyası Flag of the United States.svg ABŞ
Flag of the United Kingdom.svg Böyük Britaniya
Canadian Red Ensign (1921–1957).svg Kanada
Flag of Free France (1940-1944).svg Azad Fransa
Flag of Poland.svg Polşa qoşunları[1]
Flag of Free France (1940-1944).svg Fransa Müqavimət Hərəkatı
Flag of Australia.svg Avstraliya
Flag of Belgium (civil).svg Azad Belçika Qüvvələri
Flag of the Czech Republic.svg Azad Çexoslovak Qüvvələri[2]
Flag of Greece (1822-1978).svg Azad Yunan Qüvvələri
Flag of Luxembourg.svg Azad Lüksemburq Qüvvələri
Flag of the Netherlands.svg Azad Niderland Qüvvələri
Flag of New Zealand.svg Yeni Zelandiya[3]
Flag of Norway.svg Azad Norveç Qüvvələri[1]
Flag of Denmark.svg Danimarkalı dənizçilər

Flag of the German Reich (1935–1945).svg Almaniya

Komandan(lar)

Flag of the United States.svg Duayt Eyzenhauer
Flag of the United Kingdom.svg Artur Tedder
Flag of the United Kingdom.svg Bernard Montqomeri
Flag of the United Kingdom.svg Trafford Li-Mellori
Flag of the United Kingdom.svg Bertram Ramsey

Flag of the NSDAP (1920–1945).svg Gerd fon Rudştedt
Flag of the NSDAP (1920–1945).svg Ervin Rommel

Tərəflərin qüvvəsi

1,452,000 nəfər (25 iyula qədər)
2,052,299 nəfər (avqustun sonlarına qədər)[4]

380,000 nəfər (23 iyula qədər)[5]
640,000 nəfər (ümumi)[6]
2200 – 2500 tank və digər hücum silahları[7]

İtkilər

226,386 nəfər[8]
4101 döyüş aviasiyası[8]
4000 tank[9]

288,695 – 530,000 nəfər[10]
2127 döyüş aviasiyası[11]
1500 – 2400 tank və digər hücum silahları[7]

Commons-logo.svg Overlord əməliyyatı Vikianbarda

Overlord əməliyyatı İkinci dünya müharibəsi ərzində Antihitler koalisiyası tərəfindən almanların işğalı altında olan Qərbi Avropa ərazilərinin geri qaytarılması məqsədilə həyata keçirilmiş hücum əməliyyatıdır. Əməliyyat 6 iyun 1944-cü il tarixində başlamışdır. 6 iyunda 160,000 nəfərə yaxın qoşun hissələri La-Manşı keçmiş, bununla da Fransada yerləşən müttəfiq qoşunlarının sayı iki milyona çatmışdır.

Bu hücum əməliyyatını həyata keçirmək barədə razılıq 1943-cü ilin may ayında ABŞ-ın Vaşinqton şəhərində baş tutmuş konfrans zamanı əldə olunmuşdur. General Duayt Eyzenhauer döyüş əməliyyatına cəlb edilmiş müttəfiq qoşunların Baş Qərargah rəisi, ingilis general Bernard Montqomeri isə 21-ci Ordu Qrupunun komandiri vəzifəsinə təyin olunmuşdu. Əsas hücum mövqeyi Normandiya sahilləri olaraq müəyyən edilmişdi. Hücumun başlamasına hələ bir neçə ay qalmışdan etibarən müttəfiqlər aldadıcı hərbi manevrlərdən istifadə etməyə başladılar. Bu, həm elektronik, həm də vizual dezinformasiya xarakteri daşıyırdı. Bu cür aldadıcı manevrlər nəticəsində almanlar hücumun hansı istiqamətdən və nə vaxt başlayacağını təxmin etməyə çətinlik çəkirdi. Hücumun başlayacağını təxmin edən Adolf Hitler general-feldmarşal Ervin Rommeli bütün "Atlantik divarı" boyunca müdafiə-istehkam işlərinin aparılmasına rəhbər təyin etmişdi.

Müttəfiqlər hücumun ilk günündə öz məqsədlərinə nail ola bilmədilər, lakin 26 iyunda Şerburq-Oktevil limanını və 21 iyulda isə Kann şəhərini ələ keçirməyə nail oldular. 8 avqust tarixində almanlar əks-hücuma cəhd etsə də, bu cəhd uğursuzluqla nəticələndi. Bu əks-həmlə zamanı alman 7-ci Ordusunun 50 min nəfərə yaxın şəxsi heyəti Falez şəhəri yaxınlığında müttəfiqlərin mühasirəsinə düşdü və ciddi itkilərə məruz qaldı. 30 avqust 1944-cü ildə alman qoşunlarının Sen çayı üzərindən geri çəkilməsi ilə birlikdə Overlord əməliyyatı da uğurla başa çatdırıldı.

Həmçinin bax[redaktə | əsas redaktə]

İstinadlar[redaktə | əsas redaktə]

  1. 1,0 1,1 Beevor 2009, səh.: 82.
  2. Beevor 2009, səh.: 492.
  3. Beevor 2009, səh.: 76.
  4. Badsey 1990, səh.: 85.
  5. Zetterling 2000, səh.: 32.
  6. Zetterling 2000, səh.: 34.
  7. 7,0 7,1 Wilmot 1997, səh.: 434.
  8. 8,0 8,1 Tamelander & Zetterling 2003, səh.: 341.
  9. Tamelander & Zetterling 2003, səh.: 342.
  10. Giangreco, Moore & Polmar 2004, səh.: 252.
  11. Tamelander & Zetterling 2003, pp. 342–343.

Xarici keçidlər[redaktə | əsas redaktə]