Paşa

Vikipediya, açıq ensiklopediya
Jump to navigation Jump to search
Mehmet Əli Paşa

Paşa — Osmanlı Dövləti zamanında yüksək mülki məmurlara və polkovnikdən yüksək rütbədə olan əsgərlərə verilən ad[1]. Bununla bərabər Osmanlı himayəsində Misir baş rəhbərlərinə də paşa titulu verilmişdir.

Sözün mənşəyi[redaktə | əsas redaktə]

Sözün qədim Türkcə kişi övladı mənasını verən beşə sözündən gəldiyi[2] və ya baş ağa sözlərinin birləşməsindən yarandığı düşünülməkdədir[3]. Bunun yanında baş ad gövdəsinə -A addan ad düzəldən quruluşum əlavə gətirilərək ən üstdə, başda olan mənasında uydurulan bir söz olduğu da düşünülür. İsgəndər Qəmə da sözün "beşə" sözündən gəldiyinə "Od" romanındakı bu sözlərlə işarə etmişdi: "Çələbi Faruk, Loğman Beş ilanın atası demək. Üç ildir ki, bunu heç bilməmişdim. Halbuki "Paşa" də anlamalıydım"[4] Günümüzdə "Ləqəb və titulların aradan götürülməsi" haqqındakı qanun ilə qadağa olmasına baxmayaraq (26 noyabr 1934) bir çox sahədə general rütbəli zabitlər üçün geniş işlədilməkdədir. [1] Həmçinin paşa Türk mənşəli bir kəlmə olmasına baxmayaraq xarici söz birləşmələrinin tərkibində istifadə edilmişdir[5].

Xarici keçidlər[redaktə | əsas redaktə]

Vikianbarda Paşa ilə əlaqəli mediafayllar var.

  1. "TDK Güncel Türkçe Sözlük: Paşa."
  2. Paşa- Nişanyan Etimolojik Sözlük. Erişim tarihi: 2012-2-8.
  3. Cevat Akkanat - Milli Gazete. Erişim tarihi: 2012-2-8
  4. Pala, [İskender (2011), Od, s.159, Kapı Yayınları:İstanbul| Pala, İskender (2011), Od, s.159, Kapı Yayınları:İstanbul.]
  5. [Kitap kaynağı|başlık=Osmanlıca-Türkçe Ansiklopedik Lûgat: Paşa kelimesi | yayımcı=Aydın Yayınevi| yazar=Ferit Devellioğlu| yer=Ankara|sayfalar=854|yıl=205| Osmanlıca-Türkçe Ansiklopedik Lûgat: Paşa kelimesi]