Patet lao

Vikipediya, azad ensiklopediya
Jump to navigation Jump to search
"Patet Lao" binası. Vyentyane, Laos.

Patet Lao (Lao dilində: ປະເທດລາວ, “Lao Ölkəsi”), Laosda prens Sufanuvonq tərəfindən 1950-ci ildə qurulan və 1975-ci ildə ölkə idarəsini ələ keçirən solyönlü milliyyətçi təşkilat.

1950-ci ildə qurulduqdan sonra Vyetnamdakı “Vyet Minh” ilə birlikdə Hind-Çindəki fransız idarəsinə qarşı silahlı üsyana başladı. 1956-cı ildən sonra hərəkat “Lao Yurdsevər Cəbhəsi” (Neo Lao Hak Xat) adı ilə Sufhanuvonq rəhbərliyindəki, tamamilə kommunistyönlü bir siyasi partiya olaraq aksiyalarını davam etdirdi. Ortaya çıxan bu siyasi qanad bir çox koalisiya hökumətlərində yer aldı. 1962-ci ildə ABŞ-ın dəstəklədiyi sağyönlü qüvvələrlə vuruşarkən keçici bir milli birlik hökuməti qurma cəhdi göstərsə də, qısa bir müddət sonra yenidən “Suvanna Fuma”nın mərkəz hökumətinə və amerikalı birliklərinə qarşı açıq bir mübarizəyə başladı.

1960-cı illərdə və 70-ci illərin əvvəllərində ABŞ dəstəkli “Vyentyane” rejiminə qarşı davam etdirdiyi vətəndaş müharibəsində ölkənin şimal və şərq bölgələrini idarəsi altına aldı. Bu dövrdə ABŞ qüvvələri “Patet Lao”nun idarəsindəki bölgələrə illər boyunca davam edəcək güclü bombardmana başladı. Ölkənin geri qalan hissələrində getdikcə artan aksiyaları, 1973-cü ildə mərkəzi hökumətlə bir sülh müqaviləsinin imzalanması və milli birliyi təmsil edən keçici bir hökumətin qurulmasıyla nəticələndi. Bu hökumət, sürətli bir şəkildə idarəsinə girən “Patet Lao”nun iqtidarı ələ keçirməsinə şərait yaratdı.

1975-ci ilin yaz fəslində bütün ölkədə hakimiyyətə gəldi. “Vyentyane”nin də süqut etməsi ilə (May, 1975) “Patet Lao” liderləri yeni hökumət qurdular. 1975-ci ilin dekabr ayında Laos Demokratik Xalq Cümhuriyyəti elan edildi və yeni bir sosialist rejimi quruldu. “Patet Lao”, “Laos İnqilabçı Kommunist Xalq Partiyası” qarşısında silindi. 1979-cu ildə “Patet Lao”, “Milli Yenidənqurulma üçün Lao Cəbhəsi” adını aldı.