Piridin

Vikipediya, azad ensiklopediya
Jump to navigation Jump to search
Piridin
Piridin.png
Ümumi
Kimyəvi formulu C5H5N
Molyar kütlə 79,101q/mol q/mol
Fiziki xassələri
Sıxlıq 0,9819q/cm3 q/sm³
Termik xüsusiyyətlər
Ərimə nöqtəsi -41,6 °C °S
Qaynama nöqtəsi 115,6 °C °S
Buxarın təzyiqi 16 ± 1 mm Hg[1]
Təsnifatı
CAS-da qeyd. nöm. 110-86-1
PubChem
SMILES c1ccccc1
C1=CC=CC=C1
RTECS UR8400000
ChEBI 16227
ChemSpider

Piridin -bir azot atomundan ibarət altı həlqəli tsiklik quruluşa malik aromatik birləşmədir. Formulu - C5H5N

Alınması[redaktə | mənbəni redaktə et]

Piridin hələ əlkimyaçılar dövründən məlumdur. 1851- ci ildə Şotland kimyaçısı Tomas Anderson tərəfindən alınmışdır. Piridin almaq üçün əsas xammal daşkömür qatranıdır. Sənayedə piridini 2:1 nisbətində asetilen və hidrogen sianiddən 2HC≡CH + HC≡N→C5H5N. və ya katalizator iştirakı ilə nitrildən sintez edirlər. Katalizatir olaraq kobalt birləşməsi götürülür:

Xassələri[redaktə | mənbəni redaktə et]

Piridin maye şəklində olub kəskin iyə malikdir, rəngsizdir, suda və digər üzvi həlledicilərdə həll olur. Piridin zəif əsasdır, qüvvətli mineral turşularla duz əmələ gətirir. Həmçinin ikiqat duzlar və kompleks birləşmələr əmələ gətirir.

Piridin alifatik aminlərə nisbətən daha zəif əsasdır. Onun sulu məhlulu lakmusu göy rəngə boyayır.

Piridin üçlü aminlərin xassələrini göstərir: N-oksidlər, N-alkilpiridin duzları əmələ gətirir. Eyni zamanda piridin aromatik xassələrə malikdir.

Tətbiqi[redaktə | mənbəni redaktə et]

Boyaq madələri , dərman maddələri istehsalında, analitik kimyada, əksər üzvi və qeyri üzvi madələr üçün həlledici kimi istifadə edilir. Piridin toksik madədir, insanın əsəb sisteminə, dərisinə təsir edir.

Mənbə[redaktə | mənbəni redaktə et]

  • Пиридин — статья из Большой советской энциклопедии.
  • Д. А. Хардин. Пиридин // Энциклопедический словарь Брокгауза и Ефрона : в 86 т. (82 т. и 4 доп.). — СПб., 1890—1907.
  • Berg. L., Harrison J.M., Montgomery C.W., Ind. Eng. Chem., 1945, v.37, 585.
  • Waldron J.W., пат. США 2454019, ноябрь 16, 1948.
  • Arndt F., Nachtwey P., Ber. deut. chem. Gesell., 1926, 59B, 448.

İstinadlar[redaktə | mənbəni redaktə et]