Pompey Lakşmisi

Vikipediya, azad ensiklopediya
Jump to navigation Jump to search
Pompey Lakşmisi
Lakşmi ilahəsi. Fil sümüyündən hazırlanmış heykəlcik. Pompeyin xarabalığından 1930—1938-cı illərdə tapılmışdır.
Lakşmi ilahəsi. Fil sümüyündən hazırlanmış heykəlcik. Pompeyin xarabalığından 1930—1938-cı illərdə tapılmışdır.
Rəssam Anonim
Tarixi I əsr
Üslubu
Texnikası Fil sümüyü
Saxlanıldığı yer Neapol Milli Arxeologiya Muzeyi
Saytı pompeiin.com/it/?l=it&m=…
İnventar nömrəsi 149425
Commons-logo.svg Vikianbarda əlaqəli mediafayllar

Pompey Lakşmisi — fil sümüyündən hazırlanmış hind heykəlciyi; dağılmış Pompeyin yerində XX əsrin 30-cu illərində aparılmış arxeoloji qazıntılar zamanı tapılmışdır.

Ehtimallara görə bu hindustbuddistlərin məhsuldarlıq, gözəllik və var-dövlət ilahəsi hesab etdikləri Lakşminin?! heykəlciyidir[1]. Heykəlcik hal-hazırda Neapol Milli Arxeologiya Muzeyinin[en] Məxfi kabinəsində[en] saxlanılır (№ 149425)[2].

Tapılması[redaktə | əsas redaktə]

Heykəlcik Pompey xarabalığındakı böyük olmayan Via dell Abbondansa evindən tapılmışdır. Həmin ev hal-hazırda «Hind heykəlcikləri evi» adlanmaqdadır[1][3]. Tapılma tarixi haqqında məlumatlar fərqlidir və əsasən 1930 − 1935-ci illər arasında dəyişir[2], bəzən isə 1938-ci il hesab olunur[1].

Əgər ilahəni bəzəyən zinət əşyaları nəzərə alınmazsa, demək olar ki o, tamamilə çılpaq təsvir edilib. İki xidmətçi qadın – hər tərəfində biri olmaqla, onun sağında və solunda dayanıb və əllərində kosmetika vasitələri qutusunu saxlayıblar[1].

Bu heykəlciyin Pompeyə gəlib çıxması b. e.-nın 79-cu ilinədək baş verib, həmin tarixdə isə Vezuvi vulkanının püskürməsi nəticəsində şəhər lava axını və vulkan külünün altında qalmışdır. Heykəlciyin 79-cu ildə dağılmış Pompeyin xarabalığından tapılması I əsrdə Hind-Roma ticarət əlaqələrinin mövcud olmasına dəlalət edir[1][3]. Neapol Milli Arxeologiya muzeyi tərəfindən müəyyənləşdirilmisdir ki, heykəlcik həmin əsrin birinci yarısında Hindistanda hazırlanmışdır[2].

Mənşəyi[redaktə | əsas redaktə]

Əvvəlcə hesab edilirdi ki heykəlcik Mathurada[en] düzəldilib, amma indi daha çox onun düzəldiyi yer Bhokardan[en] hesab olunur, belə ki Bhokardanda bu heykəlciyin eynisi olan iki başqa fiqur tapılmışdır[4]. Heykəlciyin başı üstündə dairəvi deşik var. Təyinatı barədə bir neçə ehtimal irəli sürülür; ehtimallardan biri budur ki heykəlcik hansısa predmetin tutacağı olmuşdur[2], digər ehtimala görə isə heykəlcik Satavahan dövlətində[en] fil sümüyündən yonulmuş üçayaqlı masanın ayağı imiş[5].

Ehtimal edilir ki Qərbi Kşatrapı[en] rac Navhapananın[en] dövründə − b. e.-nın I əsrinin birinci yarısında, Satavahanı işğal edərkən[6] Pompey Lakşmisi qənimət kimi Satavahan dövləti ərazisində ələ keçirilmiş və Kşatrapıdan qərbə satılmışdır. “Eritrey dənizi peripli”[en] məqaləsindən isə məlumdur ki, həmin vaxtlarda Qərbi Kşatrapının Roma İmperiyası ilə ticarət əlaqələri mövcud idi[7].

İstinadlar[redaktə | əsas redaktə]

  1. 1 2 3 4 5 Pompeii: The Life of a Roman Town. Profile Books. səh. 24. (#first_missing_last)
  2. 1 2 3 4 "Lakshmi". Museo Archeologico Napoli. İstifadə tarixi: 4 February 2017.
  3. 1 2 De Albentiis, Emidio; Foglia, Alfredo (2009). Secrets of Pompeii: Everyday Life in Ancient Rome. Getty Publications. səh. 43.
  4. Dhavalikar, M. K. "Chapter 4: Maharashatra: Environmental and Historical Process". Region, Nationality and Religion. Popular Prakashan. səh. 46.
  5. Butterworth, Alex; Laurence, Ray (2011). Pompeii. Hachette UK. səh. 36.
  6. Encyclopedia of Ancient Asian Civilizations. Infobase Publishing. səh. 299. (#first_missing_last)
  7. The Voyage around the Erythraean Sea, translation with commentary, Chap 41, 48 and 49