Pompey Lakşmisi

Vikipediya, açıq ensiklopediya
Jump to navigation Jump to search
Pompey Lakşmisi
Statuetta indiana di Lakshmi, avorio, da pompei, 1-50 dc ca., 149425, 02.JPG
Lakşmi ilahəsi. Fil sümüyündən hazırlanmış heykəlcik. Pompeyin xarabalığından 1930—1938-cı illərdə tapılmışdır.
Rəssam Anonim
Tarixi I əsr
Üslubu
Texnikası Fil sümüyü
Saxlanıldığı yer Neapol Milli Arxeologiya Muzeyi
Saytı pompeiin.com/it/?l=it&m=…
İnventar nömrəsi 149425
Commons-logo.svg Vikianbarda əlaqəli mediafayllar

Pompey Lakşmisi — fil sümüyündən hazırlanmış hind heykəlciyi; dağılmış Pompeyin yerində XX əsrin 30-cu illərində aparılmış arxeoloji qazıntılar zamanı tapılmışdır.

Ehtimallara görə bu hindustbuddistlərin məhsuldarlıq, gözəllik və var-dövlət ilahəsi hesab etdikləri Lakşminin?! heykəlciyidir[1]. Heykəlcik hal-hazırda Neapol Milli Arxeologiya Muzeyinin[en] Məxfi kabinəsində[en] saxlanılır (№ 149425)[2].

Tapılması[redaktə | əsas redaktə]

Heykəlcik Pompey xarabalığındakı böyük olmayan Via dell Abbondansa evindən tapılmışdır. Həmin ev hal-hazırda «Hind heykəlcikləri evi» adlanmaqdadır[1][3]. Tapılma tarixi haqqında məlumatlar fərqlidir və əsasən 1930 − 1935-ci illər arasında dəyişir[2], bəzən isə 1938-ci il hesab olunur[1].

Əgər ilahəni bəzəyən zinət əşyaları nəzərə alınmazsa, demək olar ki o, tamamilə çılpaq təsvir edilib. İki xidmətçi qadın – hər tərəfində biri olmaqla, onun sağında və solunda dayanıb və əllərində kosmetika vasitələri qutusunu saxlayıblar[1].

Bu heykəlciyin Pompeyə gəlib çıxması b. e.-nın 79-cu ilinədək baş verib, həmin tarixdə isə Vezuvi vulkanının püskürməsi nəticəsində şəhər lava axını və vulkan külünün altında qalmışdır. Heykəlciyin 79-cu ildə dağılmış Pompeyin xarabalığından tapılması I əsrdə Hind-Roma ticarət əlaqələrinin mövcud olmasına dəlalət edir[1][3]. Neapol Milli Arxeologiya muzeyi tərəfindən müəyyənləşdirilmisdir ki, heykəlcik həmin əsrin birinci yarısında Hindistanda hazırlanmışdır[2].

Mənşəyi[redaktə | əsas redaktə]

Əvvəlcə hesab edilirdi ki heykəlcik Mathurada[en] düzəldilib, amma indi daha çox onun düzəldiyi yer Bhokardan[en] hesab olunur, belə ki Bhokardanda bu heykəlciyin eynisi olan iki başqa fiqur tapılmışdır[4]. Heykəlciyin başı üstündə dairəvi deşik var. Təyinatı barədə bir neçə ehtimal irəli sürülür; ehtimallardan biri budur ki heykəlcik hansısa predmetin tutacağı olmuşdur[2], digər ehtimala görə isə heykəlcik Satavahan dövlətində[en] fil sümüyündən yonulmuş üçayaqlı masanın ayağı imiş[5].

Ehtimal edilir ki Qərbi Kşatrapı[en] rac Navhapananın[en] dövründə − b. e.-nın I əsrinin birinci yarısında, Satavahanı işğal edərkən[6] Pompey Lakşmisi qənimət kimi Satavahan dövləti ərazisində ələ keçirilmiş və Kşatrapıdan qərbə satılmışdır. “Eritrey dənizi peripli”[en] məqaləsindən isə məlumdur ki, həmin vaxtlarda Qərbi Kşatrapının Roma İmperiyası ilə ticarət əlaqələri mövcud idi[7].

İstinadlar[redaktə | əsas redaktə]

  1. 1,0 1,1 1,2 1,3 1,4 Pompeii: The Life of a Roman Town. Profile Books, 24.
  2. 2,0 2,1 2,2 2,3 "Lakshmi". Museo Archeologico Napoli.
  3. 3,0 3,1 (2009) Secrets of Pompeii: Everyday Life in Ancient Rome. Getty Publications, 43.
  4. Dhavalikar, M. K.. "Chapter 4: Maharashatra: Environmental and Historical Process", Region, Nationality and Religion. Popular Prakashan, 46.
  5. (2011) Pompeii. Hachette UK, 36.
  6. Encyclopedia of Ancient Asian Civilizations. Infobase Publishing, 299.
  7. The Voyage around the Erythraean Sea, translation with commentary, Chap 41, 48 and 49