Qırışıqmeyvəli itburnu
| Qırışıqmeyvəli itburnu | ||||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
 | ||||||||||
| Elmi təsnifat | ||||||||||
|
Domen: Klad: Ranqsız: Aləm: Klad: Klad: Klad: Klad: Klad: Klad: Klad: Klad: Klad: Klad: Klad: Dəstə: Fəsilə: Yarımfəsilə: Triba: Cins: Növ: Qırışıqmeyvəli itburnu |
||||||||||
| Beynəlxalq elmi adı | ||||||||||
|
||||||||||
| ||||||||||
Qırışıqmeyvəli itburnu (lat. Rosa rugosa) — bitkilər aləminin gülçiçəklilər dəstəsinin gülçiçəyikimilər fəsiləsinin i̇tburnu cinsinə aid bitki növü.
Arealı
[redaktə | vikimətni redaktə et]Rusiyanın qərbində, Çində, Yaponiyada və Koreyada yayılmışdır.
Botaniki xarakteristikası
[redaktə | vikimətni redaktə et]Hündürlüyü 0,8-6 m-dək olan, düzdayanan, qalın budaqlı, əlverişli şəraitdə sıx, keçilməz budaqlar əmələ gətirən koldur. Qoca budaqları oduncaqlaşmış, qonur və çılpaq, cavan zoğları açıq yaşıl və sıx tükcüklüdür. Yarpaq yerləşməsi növbəli, saplaqdır. Yalançı zoğları enli, saplaqla bitişmiş, ucu biz, üstü çılpaq, alt tərəfi ağ tükcüklüdür. Xırda yarpaqları yeddi, bəzən beş və ya doqquz, yumru ellipsvaridən uzunsov ellipsvariyədək, uzunluğu 2,5-3 sm, eni 1,5-2 sm, üstü qırışlı, parlaq, alt tərəfi tükcüklü, boz keçəli, kənarları dişlidir. İyun-iyulda çiçəkləyir, əlverişli şəraitdə yenidən sentyabr-oktyabrda çiçəkləyə bilər. Çiçəkləri tək və ya iki-üç, iri, diametri 6-7 sm-dən, uzunluğu 1,5-2 sm olan çiçək saplağında, vəziçiçəklərlə örtülmüş, çiçək altlıqları yumurtavari, ucu bizdir. Çiçək zoğları iynələrlə örtülmüşdür. Kasayarpaqları beş, yumurtavari-lansetvari və ya xətvari-lansetvari, açıq yaşıldan qırmızı-yaşıl rəngədək, uzunluğu 2,5-3 sm, alt tərəfi tükcüklüdür. Ləçəkləri beş cüt və ya yarımçıqləçəkli, tünd çəhrayı, ağ əks-yumurtavari, ucu oyuqludur. Sütuncuqların başı iri, təxminən oturaq, ağ keçəlidir. Meyvələri hamar-şarşəkilli, ətli, əvvəlcə açıq yaşıl, sonradan parlaq narıncı və ya qırmızı rənglidir.
Ekologiyası
[redaktə | vikimətni redaktə et]Qumlu, gilli torpaqlarda, dəniz kənarı ərazilərdə və qayalıqlarda bitir.
Azərbaycanda yayılması
[redaktə | vikimətni redaktə et]Azərbaycanda mədəni şəraitdə becərilir.
İstifadəsi
[redaktə | vikimətni redaktə et]Meyvələrində təxminən 3% C vitamini vardır.
Sinonimləri
[redaktə | vikimətni redaktə et]Homotipik sinonimləri
[redaktə | vikimətni redaktə et]- Rosa rugosa var. typica Regel
Heterotipik sinonimləri
[redaktə | vikimətni redaktə et]- Rosa andreae Lange
- Rosa calocarpa (André) E.Willm.
- Rosa camschatica Lindl.
- Rosa coruscans K.F.Waitz ex Link
- Rosa fastuosa K.Koch
- Rosa ferox Lawrance
- Rosa kamtchatica Vent.
- Rosa kamtchatica var. ferox Van Geel
- Rosa kamtchatica var. ferox (Lawrance) Ser.
- Rosa kamtchatica var. nitens Lindl.
- Rosa maikwai H.Hara
- Rosa pubescens Baker
- Rosa regeliana Linden & André
- Rosa rugosa alba T.S.Ware
- Rosa rugosa f. alba (T.S.Ware) Rehder
- Rosa rugosa var. alba (T.S.Ware) Rehder
- Rosa rugosa var. albaplena Rehder
- Rosa rugosa f. albaplena (Rehder) Rehder
- Rosa rugosa var. albiflora Koidz.
- Rosa rugosa f. amurensis Debeaux
- Rosa rugosa calocarpa André
- Rosa rugosa var. chamissoniana Rehder & E.H.Wilson
- Rosa rugosa var. chamissoniana C.A.Mey.
- Rosa rugosa var. coruscans (K.F.Waitz ex Link) Koehne
- Rosa rugosa subsp. coruscans (K.F.Waitz ex Link) Juel, R.E.Fr. & Örtendahl
- Rosa rugosa var. ferox C.A.Mey.
- Rosa rugosa var. glabriuscula Crép.
- Rosa rugosa var. kamtchatica (Vent.) Regel
- Rosa rugosa var. lindleyana C.A.Mey.
- Rosa rugosa var. nitens (Lindl.) Regel
- Rosa rugosa var. plena Regel
- Rosa rugosa f. plena (Regel) Bijh.
- Rosa rugosa var. regeliana (Linden & André) Wittm.
- Rosa rugosa repens-alba Anon.
- Rosa rugosa f. rosea (Rehder) Rehder
- Rosa rugosa var. rosea Rehder
- Rosa rugosa var. rubra Rehder
- Rosa rugosa var. rubroplena Rehder
- Rosa rugosa f. rubroplena (Rehder) Rehder
- Rosa rugosa var. subinermis C.A.Mey.
- Rosa rugosa var. thunbergiana C.A.Mey.
- Rosa rugosa var. ventenatiana C.A.Mey.