Qırmızı gəndəlaş

Vikipediya, azad ensiklopediya
Jump to navigation Jump to search
Qırmızı gəndəlaş
Sambucus racemosa (1).jpg
Elmi təsnifat
Beynəlxalq elmi adı

Qırmızı gəndəlaş və ya adi gəndəlaş (lat. Sambucus racemosa) — adokskimilər fəsiləsinin gəndalaş cinsinə aid bitki növü.

Təbii yayılması[redaktə | mənbəni redaktə et]

Yarpağı tökülən kol və ya kiçik ağacdır.Latınca növ epitetini (lat racemosa) "salxımvari", "budaqlı" (lat.Racemus-"üzüm salxımı" kimi tərcümə etmək olar.Ədəbiyyatda növün bir neçə: salxımvari kəndalaş,qırmızı kəndalaş,adi kandalaş adına rast gəlinir.

Botaniki təsvir[redaktə | mənbəni redaktə et]

Hündürlüyü 1,5-3,5 m olan,düzgövdəli koldur.Cavan bitkilərin qabığı hamar,qocalarda soyulandır.Gövdələrin üzərində ağımtıl rəngli qabarcıqlar olur.Tumurcuqları iri,yumurtavaridir.Yarpaqları üzbəüz,lələkvari,uzunsov-lansetvari,xırda dişli olub,uzunluğu 5-10 sm-dir.Cavan yarpaqları bəzən tünd-qırmızı və ya bənövşəyi rəngli olur-bu çox miqdarda antosianın olması ilə əlaqədardır.Çiçəkləri xırda,ikicinsli,ikilidir,beşhissəli çiçəkyanlığı vardır.Çiçək tacı yaşılımtıl-sarı və ya sarımtıl-ağ,diametri 20 sm-dək olan möhkəm,uzunsov,yumurtavari və ya konusvari formalı,süpürgəvari çiçək qruplarına yığılmışdır.Erkəkcikləri 5-dir.Çiçəkləmə may-iyunda,meyvələri qırmızı rəngli çəyirdəkdir,iyul-avqustda yetişir.Çoxaldılma oduncaqlaşmış qələmlərlə aparılır.

Ekologiyası[redaktə | mənbəni redaktə et]

Gilli torpaqlarda ,rütubətli şam meşələrində rast gəlinir.

Azərbaycanda yayılması[redaktə | mənbəni redaktə et]

Böyük Qafqazda,dağətəyi zonalarda təbii şəraitdə yayılmışdır.

İstifadəsi[redaktə | mənbəni redaktə et]

Dekorativ məqsədlə bağ və parklarda becərilir.Çiçəklərindən və meyvələrindən soyuqdəymə xəstəliklərinin,bronxial astmanın,baş ağrısının və revmotizmin müalicəsində istifadə edilir.Balverən bitkidir.

Məlumat mənbəsi[redaktə | mənbəni redaktə et]

  1. Linnaeus C. Species Plantarum (lat.): Exhibentes plantas rite cognitas ad genera relatas. 1753. C. 1. S. 270.