Qırmızı gəndəlaş

Vikipediya, azad ensiklopediya
Jump to navigation Jump to search
?Qırmızı gəndəlaş
}}
Elmi təsnifat
Aləmi:Bitkilər
Şöbə:Örtülütoxumlular
Sinif:İkiləpəlilər
Sıra:Fırçaotuçiçəklilər
Fəsilə:Adokskimilər
Cins:Gəndalaş
Növ: Qırmızı gəndəlaş
Elmi adı
Sambucus racemosa L. (1753)
Wikispecies-logo.svg
Vikinövlərdə
sistematika
Commons-logo.svg
Şəkil
axtarışı
ÜTMX  35326
MBMM  4203
IPNI  ???

Qırmızı gəndəlaş və ya adi gəndəlaş (lat. Sambucus racemosa) - adokskimilər fəsiləsinin gəndalaş cinsinə aid bitki növü.

Təbii yayılması[redaktə | əsas redaktə]

Yarpağı tökülən kol və ya kiçik ağacdır.Latınca növ epitetini (lat racemosa) "salxımvari", "budaqlı" (lat.Racemus-"üzüm salxımı" kimi tərcümə etmək olar.Ədəbiyyatda növün bir neçə: salxımvari kəndalaş,qırmızı kəndalaş,adi kandalaş adına rast gəlinir.

Botaniki təsvir[redaktə | əsas redaktə]

Hündürlüyü 1,5-3,5 m olan,düzgövdəli koldur.Cavan bitkilərin qabığı hamar,qocalarda soyulandır.Gövdələrin üzərində ağımtıl rəngli qabarcıqlar olur.Tumurcuqları iri,yumurtavaridir.Yarpaqları üzbəüz,lələkvari,uzunsov-lansetvari,xırda dişli olub,uzunluğu 5-10 sm-dir.Cavan yarpaqları bəzən tünd-qırmızı və ya bənövşəyi rəngli olur-bu çox miqdarda antosianın olması ilə əlaqədardır.Çiçəkləri xırda,ikicinsli,ikilidir,beşhissəli çiçəkyanlığı vardır.Çiçək tacı yaşılımtıl-sarı və ya sarımtıl-ağ,diametri 20 sm-dək olan möhkəm,uzunsov,yumurtavari və ya konusvari formalı,süpürgəvari çiçək qruplarına yığılmışdır.Erkəkcikləri 5-dir.Çiçəkləmə may-iyunda,meyvələri qırmızı rəngli çəyirdəkdir,iyul-avqustda yetişir.Çoxaldılma oduncaqlaşmış qələmlərlə aparılır.

Ekologiyası[redaktə | əsas redaktə]

Gilli torpaqlarda ,rütubətli şam meşələrində rast gəlinir.

Azərbaycanda yayılması[redaktə | əsas redaktə]

Böyük Qafqazda,dağətəyi zonalarda təbii şəraitdə yayılmışdır.

İstifadəsi[redaktə | əsas redaktə]

Dekorativ məqsədlə bağ və parklarda becərilir.Çiçəklərindən və meyvələrindən soyuqdəymə xəstəliklərinin,bronxial astmanın,baş ağrısının və revmotizmin müalicəsində istifadə edilir.Balverən bitkidir.

Məlumat mənbəsi[redaktə | əsas redaktə]