Qırxbuğum

Vikipediya, açıq ensiklopediya
Keçid et: naviqasiya, axtar
Qırxbuğum
Qırmızıbaş qırxbuğum
Qırmızıbaş qırxbuğum (Polygonum persicaria)
Elmi təsnifat
Aləmi: Bitkilər
Şöbə: Örtülütoxumlular
Sinif: İkiləpəlilər
Sıra: Qərənfilçiçəklilər
Fəsilə: Qırxbuğumkimilər
Yarımfəsilə: Polygonoideae
Cins: Qırxbuğum
Elmi adı
Polygonum L.
Duravia (S.Watson) Greene

Wikispecies-logo.svg
Vikinnövlərdə
təsnifat

Commons-logo.svg
Vikianbarda
şəkil

ÜTMS 20847
MBMM 46786

Botaniki təsviri[redaktə | əsas redaktə]

Qırxbuğum, xarmanotu, yol otu (lat. Polygonum aviculare L.)- Qırxbuğumkimilər fəsiləsindən birillik, çoxillik ot bitkisi, nadir hallarda yarımkol və liana cinsidir.

Ellips şəkilli, kənarı bütöv, xırda yarpaqları və diqqəti cəlb etməyən çiçəkləri var. Çiçəkləmə dövrü iyun ayından başlayaraq payıza qədər davam edir. Yer kürəsinin, eləcə də Azərbaycanın bütün ərazisində yayılmışdır. 300-ə yaxın bioloji növü məlumdur. Kənd təsərrüfatında 20-yə yaxın növü istifadə edilir.

Yayılması[redaktə | əsas redaktə]

Abşeron, Qobustan, Şabran, Quba, Qusar, Xaçmaz, Cəlilabad, Lənkəran, Masallı, Lerik, Yardımlı, Füzuli, Laçın, Şuşa rayonlarında, Kür-Araz ovalığında, Kür düzənliyində və Naxçıvanın dağlıq hissəsində yayılmışdır. Arandan yuxarı dağ qurşağına kimi (dəniz səviyyəsindən 2300 m-ə qədər) rast gəlinir. Əsaəsn daşlı yamaclarda, yol kənarlarında və alaq yerlərində bitir.

Tərkibi[redaktə | əsas redaktə]

Kumarin, flavonoid, efir yağı, C vitamini və antosianlarla zəngindir.

Təsiri və tətbiqi[redaktə | əsas redaktə]

Farmakopeyaya daxil olan rəsmi dərman bitkisidir. Elmi, praktiki, eksperimantal və xalq təbabətində, eləcə də homeopatiyada və farmakologiyada geniş tətbiq edilir. Əsasən mədə və onikibarmaq bağırsaq xoraları, sidik kisəsi, qaraciyər, öd kisəsi, böyrək, dəri xəstəlikləri, ağciyər vərəmi, dizenteriya, malyariya xəstəlikləri, şişlər, podaqra, babasil, qanaxmalar zamanı istifadə olunur. Antioksidant, antihelmint, fitonsid, sidikqovucu, hərarətsalan, hipotenziv, qansaxlayıcı, büzücü, damargenişləndirici, şüalanmadan qoruyucu, iltihab proseslərinə qarşı və s. təsirə malikdir.

Növləri[redaktə | əsas redaktə]

Azərbaycanın dərman bitkiləri[redaktə | əsas redaktə]

Digər növləri[redaktə | əsas redaktə]

Təbabətdə[redaktə | əsas redaktə]

Çiçək açan dövrdə bitkinin yerüstü hissələri toplanır və açıq havada qurudulur. Böyrək xəstəlikləri və sidik yolları xəstəliklərində istifadə olunur.