Qara batbat

Vikipediya, açıq ensiklopediya
Keçid et: naviqasiya, axtar
?Qara batbat
}}
Elmi təsnifat
Aləmi: Bitkilər
Şöbə: Örtülütoxumlular
Sinif: İkiləpəlilər
Yarımsinif: Lamiid
Sıra: Badımcançiçəklilər
Fəsilə: Badımcankimilər
Cins: Batbat
Növ: Qara batbat
Elmi adı
Hyoscyamus niger L.
Wikispecies-logo.svg
Vikinövlərdə
sistematika
Commons-logo.svg
Şəkil
axtarışı
ÜTMX   30523
MBMM   4079
HE   581037
BEABS   815932
Hyoscyamus niger

Qara batbat (lat. Hyoscyamus niger)[1] - batbat cinsinə aid bitki növü.[2]

Haqqında[redaktə | əsas redaktə]

Qara bat-bat qaragilə fəsiləsinə mənsub olub, 2 illik ot bitkisidir. Gövdəsinin uzunluğu 1 metrdir. Yarpaqları iri, boz-yaşıl rəngli, aşağı hissəsi yarıq, yuxarı hissəsi yumurta formasındadır. Yarpaqlarının saplağı həcmli, çiçəkləri bulaşıq sarı rəngdə dibçəyə oxşayır. Toxumu böyrəyi xatırladır.

Bitki bütünlüklə xoşa gəlməyən bihuşedici qoxuya malikdir.

Bat-bat atropin, hiostiamin, skopalamin alkaloidləri ilə zəngindir. Bitkinin bütün hissələri, xüsusilə toxumu zəhərlidir. Qurudulduqda da öz zəhərli təsirini itirmir. Bitkinin toksiki təsiri o qədər də güclü deyil, xoşagəlməyən iyə malik olduğu üçün heyvanlar onu yeməkdən çəkinir.

Qısa morfoloji xüsusiyyətləri[redaktə | əsas redaktə]

Hündürlüyü 30-80 sm, gövdəsi düz, şaxəli, bəzən sadə, bar verən zaman yuxarı hissəsi qövsşəkilli əyilmiş, sıx yarpaqla örtülmüş yumşaq vəzicikli tüklü, xoşagəlməz iyi olan ikiillik ot bitkisidir.

Yarpaq

Aşağı yarpaqları saplaqlı, uzunsovyumurtaşəkilli, oyuqlu lələkvari bölümlüdür. Gövdə yarpaqları gövdə həcmini artırandır,

demək olar ki, tədricən saplaqla birləşir, yumurtaşəkilli və ya uzunsovdur, girintili-çıxıntılı iri dişlidir, bəzən tam kənarlıdır, uzunluğu 4-15 (25) sm, eni 1,5-7 sm-dir.

Çiçək

Çiçəkləri iridir, demək olar ki, oturaqdır,daha sonra (bar verən zaman) uzun, düz, yarpaqlamış və birtərəfli qıvrımlarda toplanmışdır. Tac çirkli açıq-sarı və ya çirkli sarı rəngdə olub, bənövşəyi rəngli sıx damar şəbəkəsi və ya bəzən onsuz olur, uzunluğu 25- 45 mm-dir.

Meyvə

Toxumlarının uzunluğu 1-1,5 mm-dir, boz-qonur rəngdədir, böyrəkşəkilli və ya dəyirmi-böyrəkşəkillidir, dərin xırda deşikləri olan torvari-deşiklidir.

Çiçəkləməsi[redaktə | əsas redaktə]

Aprel-İyul

Meyvə verməsi

May-Avqust

Azərbaycanda yayılması[redaktə | əsas redaktə]

Azərbaycanın bütün rayonlarında - ovalıqdan orta dağ qurşağına qədər.

Yaşayış mühiti[redaktə | əsas redaktə]

Meşələrdə, bostanlarda, bağlarda və əkin sahələrində alaq kimi rast gəlinir.

Təsərrüfat əhəmiyyəti[redaktə | əsas redaktə]

Zəhərlidir. Dərman [3]bitkisidir.

Mənbə[redaktə | əsas redaktə]

  • Sabir Tağıyev. Bitkilərin müalicəvi və toksinoloji əhəmiyyəti. Möcüzəli bitkilər. Bakı, 2009, səh.81.
  1. Nurəddin Əliyev. Azərbaycanın dərman bitkiləri və fitoterapiya. Bakı, Elm, 1998.
  2. Elşad Qurbanov. Ali bitkilərin sistematikası, Bakı, 2009.
  3. Eldar Şükürov.İsmayıllı rayonu meşə bitkilərinin bələdçi kitabı,Bakı 2016

Xarici keçidlər[redaktə | əsas redaktə]