Qaraca arıquş

Vikipediya, azad ensiklopediya
Jump to navigation Jump to search
<td_align="right"_width="40%">Cins:<td_align="left">Periparus&action=edit&preload=Şablon:RedTaxLink/preload&editintro=Şablon:RedTaxLink/intro&preloadparams%5B%5D=<td%20align="right"%20width="40%">Cins:<td%20align="left">Periparus}}, taksonun sistematikasını təsvir etməlidir [[]].
:
† 
(Periparus]])[1]
???:
Qaraca arıquş
Qaraca arıquş
Svartmeis.JPG
Elmi təsnifat
XƏTA: taksonomik şablon yoxdur{{
Cins:Periparus
Cins:Periparus
Cins:Periparus
Cins:Periparus
Cins:Periparus
Beynəlxalq elmi adı

Qaraca arıquş (lat. Periparus ater) — Arıquşlar fəsiləsinin Periparus cinsinə aid quş növü.


Xarakterik morfoloji əlamətləri[redaktə | mənbəni redaktə et]

Bel tərəfi zeytuni-boz, qanadları və quyruğu qonur-boz, başı və döşünün yuxarısı qara, yanaqları ağ, qarnı və bədəninin yanları oxraya çalan ağımtıldır. Dişi fərd erkəkdən azca kiçikdir [5][6][7][8].

Kateqoriyası və statusu[redaktə | mənbəni redaktə et]

Çoxsaylıdır.

Yayılması[redaktə | mənbəni redaktə et]

Avropa, AsiyaŞimal-qərbi Afrikada yayılıb. Azərbaycanda isə dağ və dağ-meşə qurşaqlarında, bağ və parklarda yayılıb[9][10][11][12].

Növdaxili müxtəlifliyi[redaktə | mənbəni redaktə et]

Politipik növdür. Dünyada 20-dən çox, Azərbaycanda isə 2 yarımnövü (P. a. michayloüskii, Boqd., 1879; P.a. qaddi Zarudny, 1911) yayılıb[13][14][15][16].

Yaşayış yeri və həyat tərzi[redaktə | mənbəni redaktə et]

Palıd və fıstıq meşələrində, dağ yamaclarında və bağlarda, dağ çayı vadilərində yaşayır. Oturaq quşdur.

Qida spektri[redaktə | mənbəni redaktə et]

Entomofaqdır. Əsasən cücülər və onların sürfələri ilə qidalanır. Bəzən giləmeyvələrlə də qidalanır. Yemini ağaclardan, yerdən və otların üstündən əldə edir[17][18][19][20].

Təbii düşmənləri[redaktə | mənbəni redaktə et]

Məlum deyil.

Cinsi statusu və çoxalma xüsusiyyətləri[redaktə | mənbəni redaktə et]

ildə 2 dəfə yuvalayır. Yuvanı ağac koğuşlarında qurur. Yuvada 7-11 yumurta olur. Kürtyatma 13-14 gün çəkir[21][22][23][24].

Növün fenologiyası[redaktə | mənbəni redaktə et]

Sürü halında yaşayırlar, qışda dağətəyi və düzənliklərə köçüb gedirlər. Lələkdəyişməsi iyul ayından sentyabradək davam edir[25][26][27][28].

Reproduktivliyi[redaktə | mənbəni redaktə et]

İldə iki dəfə yuvalayır, 7–11 yumurta verir.

Xromosom göstəriciləri[redaktə | mənbəni redaktə et]

Məlum deyil.

Sayı və limit faktorları[redaktə | mənbəni redaktə et]

Limit faktoru bu quşların yaşayış yerlərinin təbii fəlakətinantropogen amillərin təsirlərinə məruz qalmasıdır.

Biosenozdakı rolu[redaktə | mənbəni redaktə et]

Təbiətdə zərərli cücülərin tələf edilməsində xeyirlidir.

İnsan həyatında rolu[redaktə | mənbəni redaktə et]

Elmi əhəmiyyətlidir, kolleksiya obyektidir.

Qəbul olunmuş və qəbul edilməsi vacib mühafizə tədbirləri[redaktə | mənbəni redaktə et]

Avropa mühafizə statusuna və Bern konvensiyasına daxildir.

Növün qeydiyyat göstəriciləri[redaktə | mənbəni redaktə et]

Elmi fondlarda kolleksiyası saxlanır. Muzeylərdə nümayiş etdirilir.

Həmçinin bax[redaktə | mənbəni redaktə et]

Adi alasığırçın
Böyük oxcüllüt
Abıca arıquş
Talış arıquşu
Kəkilli arıquş

Xarici keçidlər[redaktə | mənbəni redaktə et]

Coal Tit (Periparus ater or Parus ater) / Tannenmeise

İstinadlar[redaktə | mənbəni redaktə et]

  1. Cins:Periparus
  2. Integrated Taxonomic Information System (ing.). 1999.
  3. IOC World Bird List Version 6.3. 2016. doi:10.14344/IOC.ML.6.3
  4. IOC World Bird List Version 6.4. 2016. doi:10.14344/IOC.ML.6.4
  5. Q.T. Mustafayev. N.A. Məhərrəmova. Ornitologiya. Çaşıoğlu, 2005, 316 s.
  6. D.Q. Tuayev. Azərbaycan quşlarının kataloqu, Bakı, 2000, s. 177–178.
  7. Л.А. Портенко. Птицы СССР. Ч. III. М.: 1954, ст. 110-111.
  8. Г.Н. Симкин. Певчие птицы. М.: 1990, ст. 344–352.
  9. Q.T. Mustafayev. N.A. Məhərrəmova. Ornitologiya. Çaşıoğlu, 2005, 316 s.
  10. D.Q. Tuayev. Azərbaycan quşlarının kataloqu, Bakı, 2000, s. 177–178.
  11. Л.А. Портенко. Птицы СССР. Ч. III. М.: 1954, ст. 110-111.
  12. Г.Н. Симкин. Певчие птицы. М.: 1990, ст. 344–352.
  13. Q.T. Mustafayev. N.A. Məhərrəmova. Ornitologiya. Çaşıoğlu, 2005, 316 s.
  14. D.Q. Tuayev. Azərbaycan quşlarının kataloqu, Bakı, 2000, s. 177–178.
  15. Л.А. Портенко. Птицы СССР. Ч. III. М.: 1954, ст. 110-111.
  16. Г.Н. Симкин. Певчие птицы. М.: 1990, ст. 344–352.
  17. Q.T. Mustafayev. N.A. Məhərrəmova. Ornitologiya. Çaşıoğlu, 2005, 316 s.
  18. D.Q. Tuayev. Azərbaycan quşlarının kataloqu, Bakı, 2000, s. 177–178.
  19. Л.А. Портенко. Птицы СССР. Ч. III. М.: 1954, ст. 110-111.
  20. Г.Н. Симкин. Певчие птицы. М.: 1990, ст. 344–352.
  21. Q.T. Mustafayev. N.A. Məhərrəmova. Ornitologiya. Çaşıoğlu, 2005, 316 s.
  22. D.Q. Tuayev. Azərbaycan quşlarının kataloqu, Bakı, 2000, s. 177–178.
  23. Л.А. Портенко. Птицы СССР. Ч. III. М.: 1954, ст. 110-111.
  24. Г.Н. Симкин. Певчие птицы. М.: 1990, ст. 344–352.
  25. Q.T. Mustafayev. N.A. Məhərrəmova. Ornitologiya. Çaşıoğlu, 2005, 316 s.
  26. D.Q. Tuayev. Azərbaycan quşlarının kataloqu, Bakı, 2000, s. 177–178.
  27. Л.А. Портенко. Птицы СССР. Ч. III. М.: 1954, ст. 110-111.
  28. Г.Н. Симкин. Певчие птицы. М.: 1990, ст. 344–352.

Ədəbiyyat[redaktə | mənbəni redaktə et]

1. Q.T. Mustafayev. N.A. Məhərrəmova. Ornitologiya. Çaşıoğlu, 2005, 316 s.
2. D.Q. Tuayev. Azərbaycan quşlarının kataloqu, Bakı, 2000, s. 177–178.
3. Л.А. Портенко. Птицы СССР. Ч. III. М.: 1954, ст. 110-111.
4. Г.Н. Симкин. Певчие птицы. М.: 1990, ст. 344–352.