Renat Məhəmmədi

Vikipediya, azad ensiklopediya
Jump to navigation Jump to search
Renat Məhəmmədi
Rinat Möhammadiyev
Doğum tarixi (72 yaş)
Doğum yeri SSRİ
Milliyyəti tatar
Fəaliyyəti yazıçı, filosof

Renat Məhəmmədi (d. 10 dekabr 1948) — tatar türklərindən olan tanınmış yazıçıfilosof, “Abdullah Tokay” adına dövlət müfatı sahibi (1993), SSRİ Yazıçılar Birliyinin üzvü (1979-cü ildən etibarən).

Həyatı Renat Məhəmmədi 1948-ci ilin 10 dekabrında Tatarıstanın Mamadiş bölgəsinin Keçe Kırman kəndində kolxozçu ailəsində anadan olmuşdur.

Təhsili[redaktə | əsas redaktə]

1966-cı ildə bu bölgənin Tüben Uşmı məktəbini, 1971-ci ildə Qazan Dövlət Universitetinin tatar dili və dəbəiyyatı fakültəsini bitirmişdir. Daha sonra Kazan Televiziya Studiosunda işləmiş, 1973-1976-cı illərdə Kazan Dövlət Universitetinin jurnalistika fakültəsində magistr təhsili almışdır.

Fəaliyyəti[redaktə | əsas redaktə]

Magistr təhsilini bitirib, 1977-ci ilin fevralında Yazıçılar Cəmiyyətinin orqanı “Kazan utları” (Kazan odları) jurnalının redaktorluğunu etmişdir. Burada ədəbi tənqidlə məşğul olmuşdur. 1981-ci ilin may ayından etibarən bu jurnalın baş redaktoru olaraq çalışmışdır. 1979-cu ildə Renat Məhəmmədi filologiya sahəsində doktorluq dərəcəsi almışdır.

Yazıçı 1980-ci ildən bTatarıstan Yazıçılar Birliyinə, 1987-1989-cu illərdə Tatarıstan kitab nəşriyyatı müdiri olmuşdur. Tatarıstan yazıçılarının XI qurultayında (1989) cəmiyyət idarəsi tərəfindən rəhbər seçilmişdir. Renat Məhəmmədi bu günə qədər Moskvada Xalq-ara Yazıçılar Birliyinin rəhbərliyi vəzifəsini icra etməkdə, Moskvada çıxan “Tatar dünyası” deyilən ictimai-siyasi qəzetin baş redaktoru vəzifələrini icra etməkdədir. 1979-cu ildə SSRİ Yazıçılar Birliyinə üzv oldu. 1980-ci ildə Tatar Kitab Nəşriyyat Evinə daxil olaraq partiya komitəsinin rəhbəri oldu, 1986-cı ildə bu nəşriyyata rəhbərlik etdi və 1989-cu ilə qədər bu vəzifəni tutdu. 1989-cu ildə Tatarıstan Muxtar Sovet Sosialist Respublikası (sonradan Tatarıstan Respublikası) Yazıçılar Birliyinin idarə heyətinin sədri oldu və 1999-cu ilə qədər bu vəzifəni tutdu. 1990-cı ildə RSFSR Ali Şurasının Mədəniyyət və Milli Məsələlər üzrə Daimi Komissiyasına rəhbərlik edərək Ali Şuranın dağılmasından sonra 1993-cü ilin sonunda bu vəzifələri yerinə yetirməkdən vaz keçdi. 1995-1999-cu illərdə Tatarıstan Dövlət Şurasının deputatı olub. 2000-ci ildə Moskvadakı Beynəlxalq Yazı İttifaqları Birliyinin sədr müavini olaraq Moskvaya köçdü; 2005-ci ildən Tatar Dünyası qəzetinin baş redaktorudur.

Əsərləri[redaktə | əsas redaktə]

Əsərləri rusca və tatarcadır: Tatarca:

  • Яңа елга күчтәнәч: хикәяләр. - Казан: Татар. кит. нәшр., 1979. — 32 б. — 10000 д.
  • Беренче умырзая: повестьлар, хикәяләр. — Казан: Татар. кит. нәшр., 1985. — 2086.— 14000 д.
  • Әгәр без янмасак...: әдәби тәнкыйть мәкаләләре. - Казан: Татар. кит. нәшр., 1980.—144 б. — 2000 д.
  • Якутлар табыладыр вакыт белән: әдәби тәнкыйть мәкаләләре. — Казан: Татар. кит. нәшр., 1983. — 216 б. — 2000 д.
  • Ак канатлы кояш: повесть. - Казан: Татар. кит. нәшр., 1986. — 22 б. — 12000 д.
  • Чияләнгән төен: повесть, хикәяләр. — Казан: Татар. кит. нәшр., 1988. — 208 б. — 15000 д.
  • Кенәри — читлек кошы: роман. — Казан: Татар. кит. нәшр., 1990. — 448 б. - 30000 д.
  • Ат чабышы: хикәя. — Казан: Татар. кит. нәшр., 1992. — 20 б. — 30000 д.
  • Сират күпере: роман. — Казан: Татар. кит. нәшр., 1992. — 528 б. — 5000 д.
  • Сират күпере: роман. - 2 басма. — Казан: Татар. кит. нәшр., 1994. — 512 б. — 50000 д.
  • Ак кыялар турында хыял: повесть, хикәяләр. — Казан: Мәгариф, 1995. — 240 б. - 5000 д.
  • Утлы таба өстендә: баштан кичкән фаҗига. — Казан: Татар. кит. нәшр., 1996. – 223 б. — 10000 д.
  • Кенәри — читлек кошы: роман, повесть, хикәяләр. — Казан: Татар. кит. нәшр., 1998. - 417 б.- 5000 д.
  • Канатлы кояш = Солнышко белокрылое: хикәя. — Казан: Мәгариф, 1998. — 39 б. — 3000 д. (Татар һәм рус телләрендә.)

Rusca:

  • Проблемы формирования татарской критики (1905-1917) / пер. с татар. — Казань: Татар. кн. изд-во, 1982. — 144 с. — 1400 экз.
  • Первый подснежник: повести, рассказы / пер. с татар. — М.: Современник, 1987. — 268 с. —50000 экз.
  • Львы и канарейки, или Невинные забавы Марин... роман / пер. с татар. И.Каримова. — М.; Современник, 1992. — 303 с. - 50000 экз.
  • Ранняя осень в деревне: роман, повести, рассказы / пер. с татар. — М.: Сов. писатель, 1993. — 462 с. — 10000 экз.
  • Мост над адом: роман / пер. с татар. — М.: Голос, 1996. — 480 с.
  • На раскаленной сковороде: документальная повесть / пер. с татар. — М.: Голос, 1997.—288 с.

Türkcəyə tərcümə edilən əsərləri:

İstinadlar[redaktə | əsas redaktə]

  1. "Öze İhanet: Sultan Galiyev ve Seyit Galiyev". 21yyte.org. 24 avqust 2015. 7 may 2015 tarixində arxivləşdirilib.
  2. "Sirat körpüsü - Sultan Quliyev".
  3. "Rusiyada Demokratiya". okuoku.com. 11 mart 2016 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 24 avqust 2015.
  4. "Rusiyada Demokratiya". kitapyurdu.com.