Sığırçınlar

Vikipediya, azad ensiklopediya
Jump to navigation Jump to search
Sığırçınlar
Common starling in london.jpg
Elmi təsnifat
Ranqsız:
Ranqsız:
Ranqsız:
Ranqsız:
Ranqsız:
Aləm:
Yarımaləm:
Tipüstü:
Sinif:
İnfrasinif:
Klad:
Yarımdəstə:
Fəsilə:
Sığırçınlar
Beynəlxalq elmi adı

Sığırçınlar (lat. Sturnidae) — Sərçəkimilər dəstəsinə aid quş fəsiləsi.

Haqqında[redaktə | mənbəni redaktə et]

Möhkəm bədən quruluşu xırda ölçülü quşlardır. Dimdiyi nisbətən gödək , ayaqları güclüdür. Rənginə parlaq metallik tonlar vardır. Müxtəlif landşaftlarda məskunlaşır. Cücü , giləmeyvə, meyvələrlə qidalanır. Faydalı quşlardı ancaq bəzi yerlərdə üzüm plantasiyalarına və giləmeyvələrə ziyan vurur. Azərbaycan faunasına 2 növü olan sığırçın və 1 növü olan mayna cinsləri daxil olur. [4]

Adi sığırçın - (lat. - S.vulgaris L ) Azərbaycanda 4 yarımnövü qeydə alınmışdır. Qafqaz yarımnövü Samur, Dəvəçi ovalığını, Lənkəran sahəsini, Kiçik Qafqazın dağətəklərində məskunlaşır. Qalan 2 yarımnöv aran rayonlarda qışlamada müşahidə olunur. Yaşlı sığırçın qara rəngdə parlaq metallik çalarlıdır. Qanadları və quyruğu qonurdur. Payız-qış mövsümündə bütün bədəni sıx- ağ çillərlə örtülür. Cavanlar qonurdur. Sürü halında gəzir. Yemini torpaqda və ağaclarda yığır. Çox vaxt ev heyvanları ilə qida kommensalizini və protokooperasiya əmələ gətirir. Növün Arealı Avropa, Asiya, Şimal-Qərbi Afrikadır. Arealın cənub hissələrində qışlayır. Azərbaycanda adi oturaq quşdur. Qış mövsümündə şimaldan və dağlardan uçub gəlmiş fərdlərin hesabına aran rayonlarında çoxsaylı olur. Yerli populyasiyanın fərdləri mövsüm ərzində 2 dəfə çoxalır. Yuvasını qapalı şəraitdə koğuşlarda, yuvalarda, binaların amları altında və.s qurur. Aprel-iyulda 4-7 göy yumurta qoyur. Valideynlərin təkrar çoxalma dövründə cavanlar ayrıca dəstələr əmələ gətirir. Cücü və giləmeyvə ilə qidalanır.[5]

Ala sığırçın – (lat. - S.roseus L. ) Lələklənməsinin əksəriyyəti çəhrayıdır. Başında kəkili vardır. Başı, boynu, qanadları və quyruğu qara rəngdə, metal parlaqlıdır. Cavan quşlarda kəkil olmur. Onların rəngi bozumtul-qonur, bədəninin altı daha açıq rəngdədir. Sürü halında gəzirlər. Yerdə, ağaclarda və kolluqlarda yemlənir. Arealı AvropaAsiyadır. Cənub-Qərbi Asiyada qışlayır. Adətən Naxçıvanda və Talışın dağüstü çöllərində yuvalayır. Qobustanda, Şamaxı yaylasında, Acınohur-Ceyrançöldə və Kiçik Qafqazın dağətəklərində yuvalaması sabit deyil. Yarğanlı və qayalı açıq-quru ərazilərdə məskunlaşır. Yuvasını yarğan və qaya yarıqlarında, saman və odun topalarından, bəzən isə birbaşa alaçıq döşəmələrində qurur. İyunda 4-5 göy yumurta qoyur. Çəyirtkə və başqa ziyanlı cücüləri məhv edir. Bəzi yerlərdə üzümlüklərə və başqa giləmeyvələrə zərər verir. [6]

Mayna cinsi - (lat. - Acridotheres ) Azərbaycanda nominativ yarımnövü olan eyni adlı politipik növlə təmsil olunmuşdur. Adi sığırçından bir qədər kiçikdir. Rəngi əlvandır: başı, boynu, qanadları, və quyruğu qara, qarnı, qanadlarının üstündə və quyruğunun ucundakı zolaqlar ağdır , qalan lələkləri qonurumtul- çəhrayıdır. Dimdiyi ayaqları və gözünün altındakı xal sarıdır. Növün Arealı Asiya olsa da bir çox dünya ölkələrinə aparılmışdır. Yaşayış məntəqələrində oturaq yaşayan tamamilə sinantrop quşdur. Sürü halında gəzir və yuvalayır. Bakıda ilk dəfə yuvalanması 1983- cü ildə qeydə alınmışdır. İyunda 3-5 göy yumurta qoyur. Yuvası damların altında və divarların yarpaqlarında olur. Cücülər və mədəni bitkilərin giləmeyvələri ilə qidalanır. [7]

İstinadlar[redaktə | mənbəni redaktə et]

  1. Integrated Taxonomic Information System (ing.). 1998.
  2. IOC World Bird List Version 6.3. 2016. doi:10.14344/IOC.ML.6.3
  3. IOC World Bird List Version 6.4. 2016. doi:10.14344/IOC.ML.6.4
  4. "Sturnidae BIRD FAMILY". 2021-12-07 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2018-10-30.
  5. "Sturnidae - starlings, mynas, oxpeckers". 2021-10-23 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2018-10-30.
  6. "Sturnus vulgaris common starling". 2022-06-07 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2018-10-30.
  7. "Семейство Скворцовые (Sturnidae)". 2022-07-04 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2018-10-30.

Mənbə[redaktə | mənbəni redaktə et]

  • Azərbaycan heyvanlar aləmi. III cild, Onurğalılar. Bakı «Elm». 2004 - 620 s.

Xarici keçidlər[redaktə | mənbəni redaktə et]

Həmçinin bax[redaktə | mənbəni redaktə et]