Səfa Gəray (Qazan xanı)

Vikipediya, azad ensiklopediya
Jump to navigation Jump to search

Safa-Gəray (tatar Safa Gäräy, Сафа Гәрәй, صفا گرای‎; krımtat. Safa Geray; 1510, Baxçasaray1549, Kazan) — Kazan xanı (1524—1531, 1536—1546, iyul 1546—mart 1549).

Tərcümeyi-halı[redaktə | əsas redaktə]

Krım çarı Fetih Gəray və noqay mirzə Xədicənin nəvəsi Cəlal Sultanın oğlu, Sahib Gərayın (1521—1524) bacısı oğlu və xələfi[1]

1524-ci ildə dayısı sahib Gərayın Krıma getdikdən sonra o 13 yaşında taxta çıxıbdı. Bulat Şirinin himayəsi altında ölkəni idarə edibdi. Özünü osman sulatnın vassalı elan edib və Moskva əlehinə vuruşub (1536—1537, 1541—1542, 1548).

1531-ci ildə Kazandan sürgün edilib. Hakimiyyətə Can Əli gəlib. 1535-ci ildə isə krım hərbiçilərin köməyi ilə yenidən hakimiyyətə qayıdıb. O Can Əlinin arvadı, noqayın qızı Sümbullə evlənir (1549—1554).

1546-cı ildə qaynatası Yusiflə müharibə edir.Yusifin qardaşı Yunisin köməkliyi ilə Noqayı alır. Şax Əli ölkədən qaçır. Safa Gəray isəYunisə söz verdiyi torpaqları vermir.

Oğlanları: Bulük, Mübarək, Utamış və rus xanımdan bir oğlu olub.

Safa Gəray 1549-cı ildə rəhmət gedib.[2]

İstinad[redaktə | əsas redaktə]

  1. Kazan xanlığı. Kruqosovet Ensiklopediya
  2. M.Y.Xudyakov Kazan xanlığının tarixi oçerki