Sadalməlik

Vikipediya, açıq ensiklopediya
Keçid et: naviqasiya, axtar
Sadalməlik
Sadalməlik

Sadalməlik
Tam adı Sadalməlik
Digər adları Dolçanın α-sı
Kəşf tarixi Bilinmir
Ulduz ölçüsü vısual - 2.95 / mütləq - 3.905
Yerdən məsafəsi 230 parsek
Parlaqlıq 1.2
Aid olduğu bürc Dolça
Spektral sinif G2Ib
Kataloq nömrəsi HR 8414

Göy xəritəsində koordinatları 22h 05m 47.0s -00° 19 '11 .0"

Sadalmelik[1] olaraq da adlandırılan Alpha Aquarii (α Aquarii, qısaldılmış Alpha Aqr, α Aqr), Dolça ulduz qrupunda tək ulduzdur. Hipparcos missiyası əsnasında edilən paralaktik ölçmələrə söykənərək bu ulduz Günəşdən[2] təxminən 520 işıq ili (160 parsek) məsafədə yerləşir. Görünən ulduz ölçüsü 2.94-dür[3]. Sadalmelik (Alpha Aquarii), Dolça bürcü içində ola bilən ən parlaq bir ulduzdur. Parlaq ulduz Kataloqundakı ulduzun adı HR 8414-dür. HIP109074, Hipparcos Ulduz Kataloqunndakı ulduzun istinad adıdır. Henri-Dneper kataoqundakı ulduzun ID-si HD209750-dir. Sadalmelikin alternativ adı var, 34 Dolça, 34 Aqr.

Planetlər kimi bütün ulduzlar, planetlərin olduğu yerdə mərkəzi bir nöqtə ətrafında dönərlər, onun da Günəş kimi mərkəzi bir ulduzdur. Ulduz üfüqdə -009.39 ± 000.14 və üfüqdə onları görsək 018.25 ± 000.19 şərqə doğru irəliləyir.

Terminalogiya[redaktə | əsas redaktə]

Ərəb adından سعد الملك 'ten (Sad al-malik) törəyən Sadalmelik ənənəvi adı "Kralın Şansı" olaraq xarakterizə edilib. Beynəlxalq Astronomik Birlik, 2016-ci ildə ulduzlar üçün uyğun adları kataloqlaşdırılması və Standartlaşdırma üçün Star Names (WGSN)[4] üzərinə bir Əmək Qrupu təşkil etdi. WGSN, 21 Avqust 2016-cı ildə bu ulduz üçün Sadalmelik adını təsdiqlədi və bu anda IAU Ulduz Adlar kataloquna daxil oldu.

Aquariuslocationsadalmelik.png

Xüsusiyyətləri[redaktə | əsas redaktə]

53 milyon illik[5] bir yaşla, bu ulduz G2Ib[5] spektral sinfli ifrat nəhəng [6]ulduzdan təkamül edir. Kütləsi 6.5[5] Günəş kütləsinə bərabərdir və Günəşin radiusunun təxminən 77[7] dəfə çox genişlənmişdir. Günəş kimi 3000[8] dəfə parlaqlıq yaradır, atmosferin xarici təbəqəsində effektiv temperatur 5210 K[5]-dir. Bu istilikdə, ulduz G-tipli ulduzlar kimi sarı rəngdə olur[9]. Bu ulduzun

Sadalmelik'in spektral sinifi G2Ib-dir. Ulduzun B-V Rəng indeksi 0,96'-dır, bu da ulduzun temperaturunun 5060 K olduğunu hesablamışdır. Sadalmelik, Günəşdən 72.55 dəfə daha böyük olaraq, Günəşin radiusu 695.800 km-dir, bu səbəblə ulduzun radiusu 50.480 .644.21 km-dir.

Sadalmelik'in görünən ulduz ölçüsü 2m.95-dir[2]; bu ulduzun nə qədər parlaq olduğunu göstərir. Görünən ulduz ölçüsü Vizual ulduz ölçüsü olaraq da bilinir. 1997 Parallax ölçmələrindən istifadə edərək mütləq ulduz ölçüsü 3m.88 hesablanmışdır.

1997-ci ildə nəşr olunan orijinal Hipparcos məlumatlarını istifadə edərək ulduzun paralaks 4.30 olaraq verildi və hesablanan Sadalmelik'e olan məsafəni Yerdən 758.52 işıq ilı uzaqda və ya 232.56 parsek olaraq verdi. 2007-ci ildə Hipparcos məlumatları, 6.23'-lik yeni bir paralaksla 528.54 işıq ilı və ya 160.51 parsek bir məsafədə Sadalmelik müşahidə edildi.[10] Sadelmelik adi gözlə görünə bilən Sadelmelik adi gözlə görünə bilən və görünən ulduz olçüsü 12.2 olan 2MASS J22055176-0017468 adlı visual komponentə malikdir. Bucaq ölçüsü 110.4 arcsan.-dir Sadelmelikdən 40° bucaq istiqametində yerləşir[11].

  1. "IAU Catalog of Star Names". Retrieved 28 July 2016
  2. 2,0 2,1 van Leeuwen, F. (November 2007), "Validation of the new Hipparcos reduction", Astronomy and Astrophysics474 (2): 653–664, arXiv:0708.1752 , Bibcode:2007A&A...474..653V, doi:10.1051/0004-6361:20078357
  3. Cousins, A. W. J. (1984), "Standardization of Broadband Photometry of Equatorial Standards", South African Astronomical Observatory Circulars8: 59, Bibcode:1984SAAOC...8...59C
  4. IAU Working Group on Star Names (WGSN), International Astronomical Union, retrieved 22 May2016.
  5. 5,0 5,1 5,2 5,3 Lyubimkov, Leonid S.; et al. (February 2010), "Accurate fundamental parameters for A-, F- and G-type Supergiants in the solar neighbourhood", Monthly Notices of the Royal Astronomical Society402 (2): 1369–1379, arXiv:0911.1335 , Bibcode:2010MNRAS.402.1369L, doi:10.1111/j.1365-2966.2009.15979.x
  6. Ayres, Thomas R.; Brown, Alexander; Harper, Graham M. (July 2005), "Chandra Observations of Coronal Emission from the Early G Supergiants α and β Aquarii", The Astrophysical Journal627 (1): L53–L56, Bibcode:2005ApJ...627L..53A, doi:10.1086/431977
  7. Nordgren, Tyler E.; et al. (December 1999), "Stellar Angular Diameters of Late-Type Giants and Supergiants Measured with the Navy Prototype Optical Interferometer", The Astronomical Journal118 (6): 3032–3038, Bibcode:1999AJ....118.3032N, doi:10.1086/301114
  8. Ayres, Thomas R.; Brown, Alexander; Harper, Graham M. (July 2005), "Chandra Observations of Coronal Emission from the Early G Supergiants α and β Aquarii", The Astrophysical Journal627 (1): L53–L56, Bibcode:2005ApJ...627L..53A, doi:10.1086/431977
  9. "The Colour of Stars"Australia Telescope, Outreach and Education, Commonwealth Scientific and Industrial Research Organisation, December 21, 2004, archived from the original on March 10, 2012, retrieved 2012-01-16
  10. https://www.universeguide.com/star/sadalmelik
  11. Entry 22058-0019, The Washington Double Star Catalog, United States Naval Observatory. Accessed on line November 18, 2008.