Sadalməlik

Vikipediya, açıq ensiklopediya
Jump to navigation Jump to search
Sadalməlik
Ulduz
Müşahidə məlumatları
Məsafə 77,4845 ± 5,0907 Parsek[5]
Görünən ulduz ölçüsü (V) 2,94[6]
Bürc Dolça
Astrometriya
Radial sürət (Rv) 6,63 kilometr saniyə[1]6,85 ± 0,21 kilometr saniyə[1]
Parallaks (π) 12,9058 ± 0,8479 milliarcsecond[5]
Mütləq böyüklük (V) −3,882[1]
Xüsusiyyətləri
Ulduz təsnifatı G2Ib[7][8][…]
Fiziki xüsusiyyətləri
Metallığı 0,03[2][3][4]
Digər təyinatlar
2MASS J22054703-0019114, GSC 05224-01806, HD 209750, HIP 109074, HR 8414, IRAS 22032-0033, SAO 145862, α Aqr, AG-00 2832, BD-01 4246, CCDM J22058-0019A, CSI-01 4246 1, FK5 827, GC 30896, GCRV 13879, HIC 109074, IDS 22006-0048 A, IRC +00513, JP11 3444, N30 4868, PLX 5332, PLX 5332.00, PMC 90-93 578, PPM 181401, RAFGL 2844, ROT 3207, TD1 28759, TYC 5224-1806-1, UBV 18874, UBV M 26106, uvby98 100209750, WDS J22058-0019AYZ 90 5571
Verilənlər bazasında məlumat
SIMBAD * alf Aqr


Göy xəritəsində koordinatları 22h 05m 47.0s -00° 19 '11 .0"

Sadalmelik[10] olaraq da adlandırılan Alpha Aquarii (α Aquarii, qısaldılmış Alpha Aqr, α Aqr), Dolça ulduz qrupunda tək ulduzdur. Hipparcos missiyası əsnasında edilən paralaktik ölçmələrə söykənərək bu ulduz Günəşdən[11] təxminən 520 işıq ili (160 parsek) məsafədə yerləşir. Görünən ulduz ölçüsü 2.94-dür[12]. Sadalmelik (Alpha Aquarii), Dolça bürcü içində ola bilən ən parlaq bir ulduzdur. Parlaq ulduz Kataloqundakı ulduzun adı HR 8414-dür. HIP109074, Hipparcos Ulduz Kataloqunndakı ulduzun istinad adıdır. Henri-Dneper kataoqundakı ulduzun ID-si HD209750-dir. Sadalmelikin alternativ adı var, 34 Dolça, 34 Aqr.

Planetlər kimi bütün ulduzlar, planetlərin olduğu yerdə mərkəzi bir nöqtə ətrafında dönərlər, onun da Günəş kimi mərkəzi bir ulduzdur. Ulduz üfüqdə -009.39 ± 000.14 və üfüqdə onları görsək 018.25 ± 000.19 şərqə doğru irəliləyir.

Terminalogiya[redaktə | əsas redaktə]

Ərəb adından سعد الملك 'ten (Sad al-malik) törəyən Sadalmelik ənənəvi adı "Kralın Şansı" olaraq xarakterizə edilib. Beynəlxalq Astronomik Birlik, 2016-ci ildə ulduzlar üçün uyğun adları kataloqlaşdırılması və Standartlaşdırma üçün Star Names (WGSN)[13] üzərinə bir Əmək Qrupu təşkil etdi. WGSN, 21 Avqust 2016-cı ildə bu ulduz üçün Sadalmelik adını təsdiqlədi və bu anda IAU Ulduz Adlar kataloquna daxil oldu.

Aquariuslocationsadalmelik.png

Xüsusiyyətləri[redaktə | əsas redaktə]

53 milyon illik[14] bir yaşla, bu ulduz G2Ib[14] spektral sinfli ifrat nəhəng [15]ulduzdan təkamül edir. Kütləsi 6.5[14] Günəş kütləsinə bərabərdir və Günəşin radiusunun təxminən 77[16] dəfə çox genişlənmişdir. Günəş kimi 3000[17] dəfə parlaqlıq yaradır, atmosferin xarici təbəqəsində effektiv temperatur 5210 K[14]-dir. Bu istilikdə, ulduz G-tipli ulduzlar kimi sarı rəngdə olur[18]. Bu ulduzun

Sadalmelik'in spektral sinifi G2Ib-dir. Ulduzun B-V Rəng indeksi 0,96'-dır, bu da ulduzun temperaturunun 5060 K olduğunu hesablamışdır. Sadalmelik, Günəşdən 72.55 dəfə daha böyük olaraq, Günəşin radiusu 695.800 km-dir, bu səbəblə ulduzun radiusu 50.480 .644.21 km-dir.

Sadalmelik'in görünən ulduz ölçüsü 2m.95-dir[11]; bu ulduzun nə qədər parlaq olduğunu göstərir. Görünən ulduz ölçüsü Vizual ulduz ölçüsü olaraq da bilinir. 1997 Parallax ölçmələrindən istifadə edərək mütləq ulduz ölçüsü 3m.88 hesablanmışdır.

1997-ci ildə nəşr olunan orijinal Hipparcos məlumatlarını istifadə edərək ulduzun paralaks 4.30 olaraq verildi və hesablanan Sadalmelik'e olan məsafəni Yerdən 758.52 işıq ilı uzaqda və ya 232.56 parsek olaraq verdi. 2007-ci ildə Hipparcos məlumatları, 6.23'-lik yeni bir paralaksla 528.54 işıq ilı və ya 160.51 parsek bir məsafədə Sadalmelik müşahidə edildi.[19] Sadelmelik adi gözlə görünə bilən Sadelmelik adi gözlə görünə bilən və görünən ulduz olçüsü 12.2 olan 2MASS J22055176-0017468 adlı visual komponentə malikdir. Bucaq ölçüsü 110.4 arcsan.-dir Sadelmelikdən 40° bucaq istiqametində yerləşir[20].

  1. 1,0 1,1 1,2 1,3 1,4 C. Soubiran Vertical distribution of Galactic disk stars // Astron. Astrophys.EDP Sciences, 2008. — Vol. 480, Iss. 1. — P. 91–101. — ISSN 0004-6361; 0365-0138; 1432-0746; 1286-4846doi:10.1051/0004-6361:20078788arXiv:0712.1370
  2. 2,0 2,1 Lyubimkov L. S., Lambert D. L., Rostopchin S. I. et al. Accurate fundamental parameters for A-, F- and G-type Supergiants in the solar neighbourhood // Mon. Not. R. Astron. Soc. / D. FlowerOUP, 2010. — Vol. 402, Iss. 2. — P. 1369–1379. — ISSN 0035-8711; 1365-2966doi:10.1111/J.1365-2966.2009.15979.X
  3. 3,0 3,1 An analysis of the line spectra of some G and K Ib supergiants // Astron. Astrophys.EDP Sciences, 1973. — ISSN 0004-6361; 0365-0138; 1432-0746; 1286-4846
  4. 4,0 4,1 Grebel E. K. SP_Ace: a new code to derive stellar parameters and elemental abundances // Astron. Astrophys.EDP Sciences, 2016. — Vol. 587. — P. A2. — ISSN 0004-6361; 0365-0138; 1432-0746; 1286-4846doi:10.1051/0004-6361/201526758
  5. 5,0 5,1 Gaia Data Release 2 — 2018.
  6. Ducati J. R. Catalogue of Stellar Photometry in Johnson's 11-color system — 2002.
  7. SIMBAD Astronomical Database
  8. Gray R. O., Napier M. G., Winkler L. I. The Physical Basis of Luminosity Classification in the Late A-, F-, and Early G-Type Stars. I. Precise Spectral Types for 372 Stars // Astron. J. / J. G. IIIIOP Publishing, 2001. — Vol. 121, Iss. 4. — P. 2148–2158. — ISSN 0004-6256; 1538-3881doi:10.1086/319956
  9. Keenan P. C., McNeil R. C. The Perkins catalog of revised MK types for the cooler stars // The Astrophysical Journal: Supplement Series — 1989. — T. 71. — S. 245. — ISSN 0067-0049; 1538-4365doi:10.1086/191373
  10. "IAU Catalog of Star Names". Retrieved 28 July 2016
  11. 11,0 11,1 van Leeuwen, F. (November 2007), "Validation of the new Hipparcos reduction", Astronomy and Astrophysics474 (2): 653–664, arXiv:0708.1752 , Bibcode:2007A&A...474..653V, doi:10.1051/0004-6361:20078357
  12. Cousins, A. W. J. (1984), "Standardization of Broadband Photometry of Equatorial Standards", South African Astronomical Observatory Circulars8: 59, Bibcode:1984SAAOC...8...59C
  13. IAU Working Group on Star Names (WGSN), International Astronomical Union, retrieved 22 May2016.
  14. 14,0 14,1 14,2 14,3 Lyubimkov, Leonid S.; et al. (February 2010), "Accurate fundamental parameters for A-, F- and G-type Supergiants in the solar neighbourhood", Monthly Notices of the Royal Astronomical Society402 (2): 1369–1379, arXiv:0911.1335 , Bibcode:2010MNRAS.402.1369L, doi:10.1111/j.1365-2966.2009.15979.x
  15. Ayres, Thomas R.; Brown, Alexander; Harper, Graham M. (July 2005), "Chandra Observations of Coronal Emission from the Early G Supergiants α and β Aquarii", The Astrophysical Journal627 (1): L53–L56, Bibcode:2005ApJ...627L..53A, doi:10.1086/431977
  16. Nordgren, Tyler E.; et al. (December 1999), "Stellar Angular Diameters of Late-Type Giants and Supergiants Measured with the Navy Prototype Optical Interferometer", The Astronomical Journal118 (6): 3032–3038, Bibcode:1999AJ....118.3032N, doi:10.1086/301114
  17. Ayres, Thomas R.; Brown, Alexander; Harper, Graham M. (July 2005), "Chandra Observations of Coronal Emission from the Early G Supergiants α and β Aquarii", The Astrophysical Journal627 (1): L53–L56, Bibcode:2005ApJ...627L..53A, doi:10.1086/431977
  18. "The Colour of Stars"Australia Telescope, Outreach and Education, Commonwealth Scientific and Industrial Research Organisation, December 21, 2004, archived from the original on March 10, 2012, retrieved 2012-01-16
  19. https://www.universeguide.com/star/sadalmelik
  20. Entry 22058-0019, The Washington Double Star Catalog, United States Naval Observatory. Accessed on line November 18, 2008.